Cuộc gặp gỡ bên sông Hoài

Khách quý  đến thăm Hội An
Chúng tôi tới “Diễn đàn lần thứ 16 – ARCASIA FORUM 16” tại Đà Nẵng ngày 18/8/2011, với mong muốn được kết nối thân thiết với bạn bè bốn phương, nên có sáng kiến tổ chức mời các KTS nước ngoài đến tham quan Hội An – một thành phố di sản kiến trúc, chỉ nằm cách Trung tâm Hội nghị hơn 20 km.
Do không gian đón tiếp kiêm tốn, nên chỉ dự định mời đoàn KTS Nhật Bản và một vài người bạn Đài Loan, Bangladesh, Nepal đến chơi, uống trà và trò chuyện trong một ngôi nhà nhỏ bên sông Hoài. Bà ReiKo – chủ nhân ngôi nhà là một người Nhật Bản. Ngôi nhà là một tác phẩm kiến trúc nổi bật nhưng  gắn bó với khung cảnh Việt, là mô hình mẫu mực về bảo vệ môi trường và đậm nét văn hóa Nhật Bản: bể cá, hồ sen, vách gỗ.
Tối 19/8, Bà ReiKo khai tiệc trong tiếng vỗ tay thay lời cảm ơn của khách đến chơi nhà, sau đó KTS Yoshida Akira – Tác giả thiết kế nhà bà ReiKo giới thiệu về tác phẩm của mình.


Tiếp theo, nhóm KTS vì cộng đồng  giới thiệu  kết quả  hoạt động phối hợp với Trung tâm Hành động vì đô thị (ACCD): công trình “Nhà cộng đồng Suối Rè – Hòa bình” (của KTS Hoàng Thúc Hào), công trình  quy mô khiêm tốn nhưng đem lại niềm vui cho bà con người Mường. Ngoài ra, còn giới thiệu việc cải tạo bãi hoang ven sông Hồng thành sân chơi nhỏ, vườn hoa, rau sạch, lối đi dạo cho bà con nghèo phường Phúc Tân; sửa chữa bãi để vật liệu xây dựng thành sân chơi cho ông và cháu (phường Hạ Đình); nâng cấp bãi đất ven hồ thành Câu lạc bộ khiêu vũ ngoài trời cho Hội Phụ nữ phường Giáp Bát (Hà Nội)…
Tại Hội An, một số KTS kết hợp với các nhà hoạt động văn hóa, xã hội đề xuất phương án bố trí nhà vệ sinh công cộng phục vụ du khách đến Hội An. Các KTS còn nghiên cứu mạng lưới du lịch bằng xe đạp đi xuyên qua các  cánh đồng lúa, các làng xóm bên dòng sông uốn lượn quanh Hội An, kết hợp du lịch với bảo vệ cảnh quan, môi trường và chia sẻ cơ hội sinh kế với cộng đồng dân cư nghèo bên ngoài Phố Cổ – Dự án được bạn bè trong nước và quốc tế ủng hộ , dự kiến sẽ trình bầy tại hội thảo quốc tế của mạng lưới TP có tổ chức “Free car days – Ngày không khói xe” sẽ diễn ra tại Tokyo – Nhật bản vào 15/10/2011.

KTS với nhưng không gian sống hạnh phúc
GS.KTS Kazuo IWAMURA, Phó Chủ tịch UIA, đại diện châu Á và Thái Bình Dương, Giám đốc chương trình “Kiến trúc trong tương lai bền vững”, Ủy viên “Hội đồng Công trình Xanh Thế giới” (WGBC) đã rất chú ý đến nhà Suối Rè khi biết công trình toàn vật liệu  địa phương, do những người dân tự xây dựng bằng kinh nghiệm truyền thống. Tuy vậy ông băn khoăn là làm thế nào để kéo dài thời gian sử dụng của các vật liệu tre, lá… Các KTS Việt Nam hy vọng sẽ có nhiều cơ hội trao đổi những kinh nghiệm quý báu từ các KTS Nhật Bản và các nước Châu Á.


Sau khi xem công việc các KTS vì cộng đồng, GS.KTS George Kunihiro, nguyên Chủ tịch ARCASIA, đã hỏi “Sao không thấy các công trình tại diễn đàn?” Câu trả lời : “Diễn đàn là nơi  bàn thảo những vấn đề lớn, những công trình của chúng tôi nhỏ bé, chỉ nghĩ đó là việc làm vừa sức, thiết thực, có thể đem lại niềm vui, hạnh phúc ngay cho cộng đồng dân cư…”. Đồng tình với quan điểm này, cô Vicki Wong, đến từ Đài Loan cho biết: “Thành phố Đài Bắc cũng cải tạo các tòa nhà cũ và nhà ga xe lửa thành một triển lãm mở kết hợp cải thiện, nâng cấp cảnh quan chung quanh… Với sự tham gia của cộng đồng và sự trợ giúp của các KTS, nghệ sĩ tình nguyện đã làm cho những khu vực hoang phế trở thành tràn đầy sức sống, đầy cảm hứng và quyến rũ. Những dự án nhỏ đôi khi đem lại niềm vui, hạnh phúc và tự hào lớn cho cư dân thành phố”.
 Các KTS có thể tự hào vì đã có những  tác phẩm  kiến trúc to lớn, lộng lẫy và đắt tiền nhưng cũng có thể có được niềm vui từ những đóng góp nhỏ bé, tạo dựng không gian sống hạnh phúc cho cư dân đô thị và nông thôn – đó chính là trách nhiệm của họ.


KTS Bharat Bdr. Kunwar đến từ Nepal – quê hương của Phật giáo muốn chia sẻ những kinh nghiệm bảo vệ môi trường cảnh quan của đất nước Nepal, nơi ông làm Giám đốc dự án “Vườn Thiêng Lumbini”. Được biết vào thập kỷ 90, các nhà tư vấn đã đến Nepal khuyên họ mở cửa cho đầu tư nước ngoài, nhằm tăng thu nhập. Người Nepal đã trả lời “Chúng tôi bằng lòng với cuộc sống này và nghi ngại sự thay đổi, bởi lẽ liệu thu nhập cao hơn thì cuộc sống có hạnh phúc hơn?”. Họ vẫn sống như vậy trên những triền núi cao quanh năm tuyết phủ, bên cạnh nóc nhà của thế giới, di chuyển bằng ngựa, lừa và đôi chân trần. Họ đã xếp những viên đá để giữ nguồn nước sạch dùng để trồng trọt, chăn nuôi và sinh hoạt…. Nhưng những cánh rừng nguyên sinh được gìn giữ, những ngọn núi thiêng không hề suy suyển cho dù đón hàng triệu khách du lịch tới đây hàng năm.
 Bạn Nepal hỏi chúng tôi “Phát triển nhanh hơn, nhưng các bạn có giữ được cảnh quan thiên nhiên, môi trường tốt không? Cuộc sống của người dân thành thị, nông thôn, vùng núi có nhiều niềm vui hơn không, quan hệ láng giềng có thân thiện, hạnh phúc hơn?” Chúng tôi chưa từng đặt ra câu hỏi này nên khó trả lời bạn ngay, nhưng rõ ràng những việc làm nhằm tạo nên những không gian tốt hơn cho cuộc sống của bà con đã làm cho chính các KTS tham gia có nhiều niềm vui và hạnh phúc hơn trước rất nhiều.

(Hoạt động bên lề “Diễn đàn lần thứ 16 – ARCASIA FORUM 16” : một cuộc gặp hữu nghị với bạn bè quốc tế và các KTS làm việc vì cộng đồng ngày 19/8/2011)

KTS Trần Huy Ánh