“Luật hành nghề KTS sẽ là công cụ để Chủ đầu tư và KTS tìm thấy sự thống nhất trong các thỏa thuận”

Phải nói rằng, môi trường hành nghề cho KTS tại Việt Nam rất “dễ chịu” vì hầu như KTS chẳng phải chịu trách nhiệm gì trước pháp luật, và càng không chịu trách nhiệm trước xã hội và cộng đồng. Tôi nhớ mãi câu chuyện của một cô bạn KTS ở Đức – Cô có thiết kế một biệt thự ở Spandau – Berlin. Sau khi hoàn thiện thì xảy ra sự cố thấm nước ở tầng hầm, và cô đã phải chịu chi phí sửa chữa thấm nước và tất cả các chi phí khác có liên quan – Những trường hợp như vậy có thể khiến KTS sạt nghiệp nếu không có bảo hiểm nghề nghiệp. Nghe ra thì vô lý vì logíc mà nói, nhà thầu nào làm, nhà thầu đấy chịu. Nhưng KTS ở Đức là người phải bao quát tất cả và chịu rất nhiều trách nhiệm. Vì thế, để có thể hành nghề, KTS phải có ít nhất 2 năm kinh nghiệm và đặc biệt là phải trải qua tất cả các giai đoạn thiết kế và thi công (9 giai đoạn) của một công trình không phân biệt nhỏ to. Nhưng cũng vì thế mà KTS Đức nhận được lương cao hơn và đương nhiên, làm việc phải cẩn thận hơn rất nhiều.

Quay trở lại hoạt động của giới KTS Việt Nam, rõ ràng, đây cũng chính là khó khăn và thách thức của các KTS nước nhà: Liệu các KTS Việt Nam có đủ – không những bản lĩnh – mà còn cả kinh nghiệm để kiểm soát được các khả năng xảy ra và sẵn sàng gánh chịu trách nhiệm trước các sự cố xảy ra hay không? Các Chủ đầu tư có sẵn sàng chấp nhận thiết kế phí cho những công việc mà họ hiếm khi hình dung ra độ nặng nhọc của nó hay không? Trớ trêu là, mặc dù không có Luật hành nghề nhưng Việt Nam lại có những Luật bất thành văn…!

Dự án đoạt giải thưởng kiến trúc Châu Á – Golden Hill Residential Development

Trong tương lai, hành nghề KTS ở Việt Nam sẽ như hành nghề KTS hiện nay ở các nước phát triển. Các KTS cần phải có trải nghiệm và thực tế hơn, hiểu biết cả về xã hội và kinh tế để có thể xem xét, phân tích, và dung hòa tất cả các yếu tố liên quan đến môi trường sống của con người, để có đủ cơ sở khách quan tư vấn cho Chủ đầu tư phương án phù hợp nhất, có hiệu quả nhất cả về kinh tế và xã hội. Các công trình tốt là các công trình không chỉ an toàn, bền vững mà còn phải đóng góp làm cho một gia đình phát triển hơn, một khu dân cư văn minh hơn, một thành phố quyến rũ hơn và một dân tộc tự hào hơn. Nhưng cũng không nên quá kỳ vọng ở một sự hoàn hảo nào đó, vì các công trình rất tồi được xây dựng không chỉ ở Việt Nam!
Mọi luật lệ đều đi tìm sự hài hòa giữa cho và nhận, vì thế,  Luật hành nghề KTS sẽ là công cụ cơ bản để Chủ đầu tư và KTS tìm thấy sự thống nhất trong các thỏa thuận. Do đó cần nêu rõ các điều khoản của Hợp đồng tư vấn thiết kế, giới hạn của Phạm vi công việc và chi phí thiết kế tương ứng, các trách nhiệm tương ứng theo phạm vi công việc, bảo hiểm nghề nghiệp và cuối cùng là bản quyền tác giả – Điều cuối cùng này quan trọng vì công việc của người KTS không chỉ đơn thuần là kỹ thuật mà nó còn là sản phẩm trí tuệ – sản phẩm này không thể sửa đổi mà thiếu đi sự đồng ý của tác giả; vì đôi khi những sự sửa đổi chủ quan này tạo ra những lỗi lầm nghiêm trọng làm ảnh hưởng đến số phận của một gia đình, của một làng quê, của một thành phố và của một đất nước. Luật hành nghề KTS sẽ là con đường để chúng ta xây dựng đất nước Việt Nam ngày một đáng tự hào hơn.

KTS Nguyễn Phương
Tổng giám đốc Công ty Aedas