Luyện tập để giải tỏa căng thẳng trong đời sống kiến trúc

Sức khoẻ tinh thần là một chủ đề thực sự được quan tâm trong lĩnh vực kiến trúc. Một cuộc khảo sát gần đây của The Architects’ Journal đã cho thấy hơn 52% sinh viên kiến trúc bày tỏ quan ngại về sức khoẻ tinh thần của họ. Nếu xét đến các điều kiện như ngành học có tính cạnh tranh cao cũng như thời gian nghiên cứu dài thì điều này có lẽ không hề đáng ngạc nhiên. Thái độ “sẵn sàng thức thâu đêm” xuất hiện ở hầu hết các trường kiến trúc càng làm trầm trọng thêm vấn đề. Theo như các nghiên cứu, việc thiếu ngủ làm giảm khả năng phục hồi các triệu chứng liên quan đến lo âu và trầm cảm.

Tuy nhiên, thực tế của hệ thống giáo dục kiến trúc lại không có dấu hiệu thay đổi. Vậy sinh viên kiến trúc (và cả kiến trúc sư chuyên nghiệp) nên làm gì để giảm thiểu tác động của công việc đối với sức khoẻ tâm lý của họ? Tôi cho rằng câu trả lời, một phần nào đó, có thể được tìm thấy trong việc thực hành chánh niệm (mindfulness).

Về bản chất, chánh niệm được thực hiện dựa trên phương pháp thiền. Đơn giản là hướng tới hành động tập trung vào một thứ gì đó, phần lớn là hơi thở hoặc cảm giác của cơ thể. Mặc dù có nguồn gốc từ Phật giáo, nhà khoa học Jon Kabat-Zinn đã khiến phương pháp này thu hút được nhiều sự chú ý của người dân phương Tây vào cuối thế kỷ 20. Ông rất quan tâm đến cách thức mà chánh niệm được ứng dụng để giảm căng thẳng. Vài năm trước, sau khi phải chịu đựng sự căng thẳng trong một thời gian dài, tôi nghĩ rằng mình nên thử phương pháp này. Tôi đã sử dụng một ứng dụng giúp quản lý việc thiền định mười phút một ngày.

Mặc dù mười phút tránh xa khỏi màn hình và tiếng ồn dường như chẳng thể làm hại ai, tôi vẫn cảm thấy khá hoài nghi trong lần thiền định đầu tiên. Tôi tự hứa sẽ luyện tập mỗi ngày trong một tuần. Thật kỳ lạ là ngay từ tuần đầu tiên tôi đã cảm thấy bình tĩnh và cân bằng hơn nhiều sau mỗi buổi thiền. Điều đáng ngạc nhiên là tôi cũng bắt đầu cảm thấy hạnh phúc hơn.

Kể từ đó tôi đã học được rằng thực hiện những bài tập này có thể tạo ra sự thay đổi về thể chất ở não bộ – giảm bớt các vùng hạch hạnh nhân (amygdala). Đây là một trong số những bộ phận phát triển sớm nhất não bộ và có liên quan chặt chẽ đến xu hướng đấu tranh hay chạy trốn; Mặc dù chạy trốn hay đấu tranh không phải là những quyết định lớn trong xã hội hiện đại nhưng khi chúng ta bị căng thẳng, hạch hạnh nhân sẽ tiết ra adrenalin khiến nhiều người cảm thấy lo âu. Tuy nhiên, bạn có thể huấn luyện bộ phận này giống như bạn vẫn thực hiện với cơ bắp. Khi kích thước hạch hạnh nhân của tôi giảm dần, tôi không chỉ cảm thấy bình tĩnh đến lạ lùng mà còn nhận thức được cách tâm trí tôi hoạt động.

Các nhà khoa học giờ đây tin rằng thiền không chỉ giúp chúng ta bình tĩnh hơn, hạnh phúc hơn mà còn đem lại nhiều ích lợi khác. Trong hàng trăm nghiên cứu được công bố trong 20 năm qua, chánh niệm đã được chứng minh là làm tăng sự tập trung, cải thiện “khả năng đa nhiệm”, tăng tính sáng tạo, cải thiện trí nhớ và thậm chí là điều chỉnh cảm xúc. Đây là những “kỹ năng mềm” quan trọng đối với một kiến trúc sư và có thể làm tăng hiệu quả công việc của bạn. Tăng sự tập trung sẽ giúp bạn vẽ và dựng mô hình hiệu quả hơn các đồng nghiệp khác. Khả năng xử lý được nhiều nhiệm vụ cùng một lúc sẽ cho thấy sự năng động của bạn đối với công việc của các dự án khác nhau. Tăng tính sáng tạo sẽ khiến bạn nổi bật trong giai đoạn thiết kế. Cải thiện trí nhớ sẽ giúp bạn nhớ lại những quy trình bạn từng nhìn thấy trước đây. Và cuối cùng, quản lý cảm xúc của bạn sẽ rất quan trọng trong những cuộc họp với giảng viên khó tính, khách hàng, nhà quy hoạch, hoặc các thành viên của nhóm IT chỉ nói với bạn hãy thử tắt máy đi và khới động lại.

Nếu bạn muốn thử, khi bạn cảm thấy bị căng thẳng hoặc lo lắng, bạn có thể bắt đầu với các bài tập đơn giản sau đây:

  • Di chuyên ngón chân cái khi bạn đang xỏ giày. Tập trung vào cảm giác của chúng khi chạm vào phần đế và mũi giày cũng như cảm giác khi bạn nắm và duỗi các ngón chân.
  • Tập trung vào hơi thở của bạn trong 30 giây. Điều này không có nghĩa là bạn cần phải thở sâu. Điều đó sẽ làm những người xung quanh chú ý đến bạn. Chỉ đơn giản là tập trung vào những gì đang xảy ra khi bạn hít thở. Đặc biệt chú ý đến cảm giác không khí đi vào phổi từ mũi, hoặc vùng ngực/bụng đang di chuyển.
  • Dừng việc bạn đang làm và chú ý những gì bạn có thể nghe. Hãy lắng nghe, đừng chú ý đến các cuộc trò chuyện và tập trung vào những âm thanh xung quanh bạn. Có thể là những tiếng ồn của chính tòa nhà, hoặc tiếng máy bay vụt qua trên không mà bình thường bạn sẽ chẳng bao giờ nhận thấy. Hãy trở nên tò mò như thể bạn đang nghe thấy những âm thanh này lần đầu tiên.

Thực hiện các hoạt động như trên sẽ giúp bạn tập trung vào thời điểm hiện tại và kéo bạn ra khỏi những căng thẳng thường ngày trong cuộc sống.

Theo tác giả Ben Channon

(Biên dịch bởi Handhome)