Nhớ về lớp Kiến trúc sư khóa I (1961 – 1966)

Năm 1969, Thủ tướng Chính phủ có quyết định Thành lập Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội trên cơ sở Khoa Kiến trúc Đô thị được tách ra từ Trường Đại học Xây dựng. Tiền thân của Khoa này là Lớp Đào tạo KTS thuộc Bộ Kiến trúc, ra đời năm 1961. Năm đầu mới thành lập, trường tiếp nhận và đào tạo tiếp các khóa IV, V, VI, VII, được tuyển từ Lớp Đào tạo KTS; tiếp nhận khóa VIII được tuyển từ khoa Kiến trúc Đô thị Trường Đại học Xây dựng. Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội tuyển mới từ khóa IX (1969 – 1974). Chính vì thế, Truyền thống đào tạo của Trường có từ khi Lớp Kiến trúc khóa 1961 nhập học. Trong dịp kỷ niệm trọng thể này, tôi nhớ và xin được kể về Lớp KTS khóa I, lớp sinh viên mở đầu truyền thống đào tạo của Trường.
Nhập học vào Mùa Thu năm 1961, mùa hè năm 1966 với 102/105 sinh viên, lớp KTS khóa I đã được bảo vệ đồ án tốt nghiệp tại khu sơ tán Thụy Vân dưới chân núi Đền Hùng.

Lớp KTS dân dụng khóa I chia tay các Thày giáo đi nhận công tác
Lớp KTS dân dụng khóa I chia tay các Thày giáo đi nhận công tác

Sau khi tốt nghiệp, 34 KTS được phân công về các Viện Thiết kế Bộ Kiến trúc (nay là Bộ Xây dựng), 57 KTS được phân bổ về một số ngành ở Trung ương và các tỉnh trên toàn miền Bắc. Lớp KTS khóa I rất háo hức với nghề nghiệp. Lúc này đất nước lại có chiến tranh, các KTS khóa I trở thành lực lượng xung kích trong việc thiết kế kiến trúc và giám sát thi công các công trình sơ tán của TW Đảng, Chính phủ, các Bộ ngành, các cơ quan TW và địa phương.

Có 8 KTS giữ nhiệm vụ Chánh Phó Giám đốc Sở Xây dựng; 15 KTS phụ trách cơ quan Thiết kế Qui hoạch kiến trúc ở Trung ương và địa phương; 5 KTS phụ trách Vụ, Viện Nghiên cứu, Viện Thiết kế ở Trung ương và Hà Nội. Có 16 KTS được đi thực tập dài hạn sau đại học tại Liên Xô và Đông Âu, 2 KTS bảo vệ thành công Luận án Tiến sĩ: TS Đỗ Thế Sính, TS Phạm Văn Du.

Từ sau ngày Hiệp định Paris được ký kết, các KTS tốt nghiệp trường ĐH Kiến trúc khóa I đã trở thành những cán bộ chủ trì vững vàng, thực hiện những đồ án quy hoạch chung, đồ án quy hoạch chi tiết, đồ án quy hoạch xây dựng, chủ nhiệm các đồ án thiết kế hàng trăm công trình trên cả nước…

Về Quy hoạch đô thị, họ tham gia nghiên cứu quy hoạch hầu hết các Thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Hồng Gai – Quảng Ninh, Hải Dương, Thanh Hóa, Thái Nguyên, Điện Biên, Nghĩa Lộ, Phú Thọ, Hoà Bình, Hà Giang, Bắc Cạn,…; nghiên cứu đồ án xây dựng các Khu Trung tâm, các Khu Di tích lịch sử, các Trung tâm văn hóa: Khu Trung tâm TP Hải Phòng, Khu trung tâm TP Đà Nẵng, Khu di tích lịch sử Điện Biên Phủ, Khu du lịch văn hoá Hàm Rồng, Công viên văn hoá trung tâm thành phố Thanh Hoá, Khu di tích lịch sử Đền Hùng, Vườn quốc gia Ba Vì, Công viên Văn Lang – Trung tâm TP Việt Trì, Đồ án chỉnh trang xung quanh Hồ Gươm …Trong đó có 4 công trình được Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia: Quy hoạch chi tiết khu du lịch Núi Quyết – Bến Thủy Nghệ An; Quy hoạch chi tiết Công viên Trung tâm TP Việt Trì; Quy hoạch chi tiết khu du lịch văn hóa Hàm Rồng Thanh hóa; Quy hoạch tổng thể phát triển Khu di tích lịch sử Đền Hùng,
Về kiến trúc công trình; họ được thiết kế các công trình Trụ sở làm việc, Trường học, Bệnh viện, Cửa hàng, Nhà Văn hóa: Trụ sở liên cơ Tỉnh Quảng Ninh, Trụ sở liên cơ Tỉnh Hải Dương; Nhà làm việc Thông tấn xã Việt Nam tại Hà Nội; Biệt thự Trung ương tại Tam Đảo; Khu lưu niệm cách mạng Tân Trào – Tuyên Quang; Nhà hát múa rối Thăng Long; Nhà khách Chính phủ phố Lê Thạch; Trụ sở Bộ Giao thông vận tải Hà Nội; Trụ sở Tổng Công ty VIGLACERA, Trụ sở Tổng Công ty xăng dầu, Khách sạn Hữu Nghị – Hải Phòng; Bể bơi Nam Định; Sân Vận động Khánh Hòa; Trung tâm truyền hình Việt Nam tại Hà Nội và tại Huế; Đài Viễn thông quốc gia tại Thái Nguyên; các nhà máy gạch liên hợp; các nhà máy cơ khí xây dựng, các nhà máy cơ khí điện tử phục vụ cho quốc phòng và các ngành thủy sản,các công trình phụ trợ cho Thủy điện…Trong các công trình kiến trúc có một số công trình được xã hội và đồng nghiệp đánh giá cao: Nhà Văn hóa Sông Đà tại Hòa Bình; Nhà họp Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung Ương tại Hồ Tây; Bưu điện Quảng Ninh; Cửa khẩu Móng Cái; Đài Liệt sỹ huyện Khoái Châu Hưng Yên; Nhà thi đấu Nguyễn Tri Phương – Đà Nẵng; Trụ sở Tổng Công ty Thép tại Hà Nội; Bệnh viện quốc tế và Bệnh viện Lão khoa Hà Nội; Đài Bá âm – Đài PT tiếng nói Việt Nam tại Hà Nội; Ga Hàng không quốc tế Nội Bài; Trụ sở Báo Nhân Dân Hàng Trống Hà Nội,… Có 12 công trình được Giải Thưởng Kiến trúc Quốc gia

Trong hoạt động sáng tác, nổi lên những gương mặt xuất sắc như các KTS Tạ Xuân Vạn, Diêu Công Tuấn, Lương Anh Dũng, Nguyễn Vũ Hưng, Nguyễn Thế Khải, Hoàng Minh Phái, Nguyễn Văn Triệu, Lê Quang Hải, Đỗ Thế Sính, Trần Bảo Châu, Nguyễn Đăng Kiểm, Nguyễn Đắc Nghinh,…

KTS Lương Anh Dũng, KTS Nguyễn Vũ Hưng được tặng “Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật chuyên ngành kiến trúc” các năm 2007 và 2008.

KTS Nguyễn Ngọc Nhã, KTS Nguyễn Hoàng, KTS Trần Ngọc Điều, KTS Hoàng Văn Thịnh, KTS Nguyễn Văn Lộc, KTS Võ Hoa Thiếm,… là những cán bộ tiêu biểu trong tổ chức quản lý xây dựng ngành.

KTS khóa I, tiêu biểu là GS.TS.KTS Nguyễn Bá Đang, KTS Lương Anh Dũng, KTS Nguyễn Thú, KTS Trần Anh Tú, KTS Nguyễn Đăng Kiểm, KTS Đặng Như Tất… là chủ trì hoặc thành viên thực hiện các đề tài khoa học từ cuối những năm 60 của thế kỷ trước: Tổng kết 10 năm thiết kế xây dựng (1955 – 1965); Biên tập các tài liệu quy phạm hướng dẫn thiết kế các thể loại công trình; Chương trình NCKH về nhà ở, về đô thị và môi trường, Bảo tồn tôn tạo các khu phố cổ, phố cũ trong các đô thị Việt Nam…

Có 11 KTS khóa I được đào tạo thành cán bộ giảng dạy đại học, trong đó có 5 nhà giáo đã bảo vệ thành công luận án Tiến sỹ: TS Nguyễn Hữu Tài, TS Lê Quang Hải, TS Nguyễn Bá Đang, TS Vũ Duy Cừ, TS Tạ Trường Xuân; có 2 Nhà giáo được phong tặng danh hiệu Nhà giáo ưu tú và được phong hàm: NGƯT.GS.TS Nguyễn Bá Đang, NGƯT.PGS.TS Nguyễn Hữu Tài.

KTS Nguyễn Ngọc Nhã được bổ nhiệm Phó Hiệu trưởng Trường Đại học; các KTS Vũ Khắc Vấn, Nguyễn Bá Đang, Nguyễn Hữu Tài, Nguyễn Ngọc Giả, Lê Quang Hải, Vũ Đức Đảm, Hoàng Văn Sâm, Vũ Duy Cừ, Phạm Thanh Phúc được bổ nhiệm Chủ nhiệm khoa, Phó Chủ nhiệm khoa, Trưởng Phó Phòng của Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội.
Các Thày giáo là SV khóa I của trường đã là lực lượng xung kích trong giảng dạy đại học từ khóa 4 (1964-1969) trở đi. Các Nhà giáo: TS.KTS Tạ Trường Xuân, TS.KTS Vũ Duy Cừ, KTS Nguyễn Ngọc Giả, KTS Vũ Khắc Vấn… đã biên soạn và được xuất bản 45 giáo trình, sách chuyên đề.

Thành quả của Lớp KTS khóa I là thành quả ban đầu của Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, và là những viên gạch quý góp phần dựng nên Ngôi nhà Kiến trúc Việt Nam.

KTS Vũ Đức Đảm