KTS Hồ Quốc Khánh: “Sách là hành trang quan trọng của kiến trúc sư”

“Mỗi đồ án thiết kế kiến trúc, quy hoạch đều thể hiện chiều sâu về tư tưởng, sự hiểu biết về mỹ thuật, kỹ thuật, kinh tế, xã hội, bối cảnh và văn hóa của người thiết kế. Vì thế, để có những đồ án thiết kế tốt, KTS không những phải đọc, phải hiểu, mà còn phải đi – để có được những trải nghiệm thực tế. KTS Việt Nam hiện nay đang gặp phải những khó khăn: tài liệu nghiên cứu ít, điều kiện kinh tế chưa cho phép được đi đến nhiều nơi. Vì thế, ngoài sách, báo, tư liệu truyền thống, việc áp dụng những phương tiện nghe nhìn, công nghệ mới như 3D, 4D trong học tập và nghiên cứu chính là một trong những giải pháp hữu hiệu để KTS được trải nghiệm, học hỏi từ những tác phẩm – công trình dấu ấn trên toàn thế giới. Tuy nhiên, đến nay, việc áp dụng các công nghệ mới vào việc học và tra cứu kiến trúc tại Việt Nam vẫn còn rất hạn chế!”. Đó là những suy tư, trăn trở của KTS Hồ Quốc Khánh – Giảng viên, Phụ trách Trung tâm Thông tin – Thư viện trường Đại học Xây dựng – Hà Nội.  


KTS Hồ Quốc Khánh sinh ra và lớn lên ở cố đô Huế. Sau khi tốt nghiệp đại học xuất sắc năm 1992, anh được giữ lại làm giảng viên tại khoa Kiến trúc và Quy hoạch trường Đại học Xây dựng. KTS Hồ Quốc Khánh đã có nhiều năm học tập và trải nghiệm ở nước ngoài. Năm 2001, anh theo học thạc sỹ chuyên ngành Quản lý đô thị tại Hà Lan. Năm 2003, học thạc sỹ chuyên ngành Thiết kế đô thị tại Đại học Greenwich – London. KTS Hồ Quốc Khánh chia sẻ: “Thư viện và phòng thí nghiệm tại các trường tôi học được trang bị hệ thống nghe nhìn vô cùng hiện đại và luôn là nơi tập trung nhiều sinh viên nhất. Trong thời gian được sống và làm việc trong một môi trường tiện nghi như vậy, tôi không khỏi suy tư về sự nghiệp giáo dục và đào tạo nước nhà. Chính niềm mong ước được cống hiến nhiều hơn cho đất nước đã thôi thúc tôi từ chối nhiều cơ hội làm việc tại nước ngoài để trở về nước tiếp tục làm thầy giáo”.

Về nước, anh trở lại giảng dạy tại khoa Kiến trúc và Quy hoạch trường Đại học Xây dựng, đồng thời tham gia tư vấn thiết kế và từng hoạt động với vai trò là Trưởng đại diện của công ty tư vấn nước ngoài tại Việt Nam – Giám đốc liên doanh tư vấn thiết kế. Những kinh nghiệm tích lũy được trong hoạt động tư vấn khiến những bài giảng của anh luôn được sinh viên thích thú đón nhận. Thầy luôn động viên sinh viên đọc để có thể hiểu được cuộc sống xung quanh. Địa lý, lịch sử và văn hóa của mảnh đất mà mình đang sống – Đó chính là bản sắc mà KTS cần phải hiểu, cảm nhận và có trách nhiệm cho từng nét vẽ của mình.
Những điều truyền dạy cho sinh viên chính là những trăn trở, suy tư, và quyết tâm của KTS Hồ Quốc Khánh, đóng góp vào công cuộc xây dựng nước nhà. Không phô trương mà sâu lắng và bền bỉ, thông qua những tác phẩm của mình, KTS Hồ Quốc Khánh luôn hướng đến sự hoàn thiện, khẳng định nỗ lực tìm kiếm một ngôn ngữ mang bản sắc của văn hóa Việt, trân trọng quá khứ và hướng tới tương lai tốt đẹp hơn…
Trong lĩnh vực hoạt động tư vấn thiết kế, KTS Hồ Quốc Khánh đã chủ trì và tham gia rất nhiều dự án lớn, nhỏ khác nhau, với nhiều thể loại như quy hoạch xây dựng đô thị, công trình công cộng, dịch vụ, công trình công nghiệp, công trình quốc phòng, và nhà ở… KTS Hồ Quốc Khánh tâm sự: “Hành nghề KTS tại Việt Nam có nhiều cơ hội, vừa dễ nhưng lại vừa khó! Cơ hội là đất nước đang trong thời kỳ phát triển, KTS được thiết kế nhiều công trình mới, quan trọng mà những KTS ở nước ngoài mơ ước. Nhưng trong điều kiện đất nước ta, KTS cần hết sức thận trọng trước những phác thảo của mình, phải trăn trở giữa các khía cạnh về kỹ thuật, thẩm mỹ, môi trường, kinh tế và xã hội cho phù hợp, đem lại lợi ích cho cộng đồng, cho xã hội. Tác phẩm phải tiếp nối được lịch sử với hiện tại, có giá trị trong tương lai!”
Để chia sẻ với độc giả những tác phẩm do KTS Hồ Quốc Khánh thiết kế,  Tạp chí Kiến trúc xin giới thiệu một số công trình mà anh tâm đắc và để lại dấu ấn trong hoạt động hành nghề sáng tạo của mình.

Trụ sở Huyện ủy Thanh Oai – Hà Nội

Thiết kế cảnh quan tổng thể khu Tỉnh Ủy tỉnh Hà Tây (cũ) – Hà Đông – TP Hà Nội. Thiết kế xây dựng mới một số công trình trong khu vực như Trụ sở Tỉnh Ủy, Nhà làm việc các Ban của Đảng, Nhà làm việc của Văn phòng Tỉnh Ủy và Nhà ăn. Đây là dự án kéo dài từ năm 1992 đến năm 2008. KTS Hồ Quốc Khánh đã khéo léo kế thừa, sáng tạo các công trình trong một tổng thể đồng bộ nhưng đa dạng, phong phú, phù hợp với chức năng sử dụng của từng công trình, tạo nên không gian gần gũi và ấm cúng của một cơ quan làm việc của Đảng.
Với công trình trụ sở huyện ủy huyện Thanh Oai – TP Hà Nội, KTS Hồ Quốc Khánh đã đoạt giải Nhất của cuộc thi thiết kế do Ban đầu tư xây dựng huyện Thanh Oai tổ chức năm 2006. Đây là công trình có quy mô nhỏ nhưng mang ý nghĩa đặc biệt. Không chỉ chú trọng đến kiến trúc “mặt đứng” như một số KTS thường làm, giải pháp thiết kế của KTS Hồ Quốc Khánh có hình thức kiến trúc đơn giản, khúc triết, gần gũi, sử dụng các thức cột cách điệu ở điểm nhấn khu vực sảnh chính, tổ chức không gian bên trong phong phú, mở ra các góc nhìn đẹp, xử lý tốt vi khí hậu thông qua việc sắp xếp các không gian chức năng phù hợp dựa trên mục đích sử dụng, hướng nhà… Ngoài ra, công trình còn sử dụng vật liệu với màu sắc và kỹ thuật xây dựng phù hợp với địa phương, với kinh phí đầu tư eo hẹp từ ngân sách Nhà nước. Công trình là minh chứng cho giải pháp thiết kế một trụ sở làm việc khác với những quan niệm cũ trước đây.

Toàn cảnh chợ Nghệ nhìn từ Bưu điện trung tâm

Sảnh vào tầng hầm trên phố Phạm Ngũ Lão.

Chợ Nghệ Sơn Tây – TP Hà Nội. Công trình đạt giải Nhất trong Cuộc thi thiết kế do Ban đầu tư Xây dựng Sơn Tây tổ chức năm 2006. Chợ Nghệ nằm sát thành cổ Sơn Tây, là công trình dịch vụ thương mại nên các vấn đề về hình thái kiến trúc, tổ chức mặt bằng, không gian tòa nhà, các chi tiết kiến trúc, kết cấu, tiết kiệm năng lượng, tiện nghi trong sử dụng, thoát hiểm…phải được giải quyết một cách kỹ lưỡng. KTS Hồ Quốc Khánh đã tạo được một công trình gần gũi với cảnh quan, thiên nhiên, môi trường và con người ở đây – Công trình thích ứng được với mọi điều kiện thời tiết, đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng và đóng góp tích cực cho cảnh quan khu vực.
Về thiết kế nhà ở, công trình “Nhà ở bốn mùa” là một thể nghiệm của KTS Hồ Quốc Khánh đối với nhà ở cư dân đô thị. Với diện tích không lớn, nằm trong phố tại Hà Nội với nhiều hạn chế (lượng bức xạ nhiệt lớn về mùa hè, mùa đông ảnh hưởng bởi gió mùa đông bắc lạnh, ô nhiễm về tiếng ồn và bụi bẩn, đặc biệt là xu thế công – ten – nơ và bê tông hóa các ngôi nhà…), thiết kế được đưa ra dựa trên phân tích kỹ lưỡng về điều kiện tự nhiên, văn hóa xã hội, phong tục tập quán, và ước mơ của cư dân đô thị – với không gian ở không chỉ là nơi cư ngụ thuần túy mà còn là nơi hưởng thụ chất lượng cuộc sống.  “Nhà ở bốn mùa” với những cây khế, hàng tre, mặt nước trước hiên nhà, tạo một không gian mở trải rộng, kéo ngôi nhà gần gũi với thiên nhiên, tạo một không gian ở thoáng mát về mùa hè và ấm áp về mùa đông. Ngôi nhà không chia tách các không gian ở mà là một không gian gắn kết giữa các thành viên trong gia đình.

Góc nhìn vào khu hầm rượu Hanoi Opera House Restaurant và Bar

Công trình Hanoi Opera House Restaurant và Bar tại tầng hầm của Nhà Hát Lớn là một trải nghiệm quý báu cho KTS khi được thiết kế công trình trong một không gian lịch sử, đậm chất cổ điển của kiến trúc Phục Hưng châu Âu, nặng chất trữ tình của những bản giao hưởng! Công trình Hanoi Opera House – Restaurant và Bar có một một không gian sang trọng, lịch sự nhưng gần gũi và ấm cúng. Tất cả cùng cộng hưởng, làm tăng giá trị cho trung tâm  lịch sử văn hóa của Thủ đô Hà Nội.
Cùng với công trình nhà hàng tại tầng hầm Nhà Hát Lớn, KTS Hồ Quốc Khánh có duyên với nhiều công trình quán ăn, bar, cà phê tại Hà Nội. Đặc biệt, KTS Hồ Quốc Khánh còn tham gia thiết kế hệ thống Highland Coffee trên toàn quốc. Việc lựa chọn địa điểm tại các vị trí Vàng trong các đô thị là một trong những tiêu chí phát triển của Highland Coffee: Theo tác giả: Giải pháp kiến trúc như là một phương tiện để tôn lên giá trị các công trình văn hóa, lịch sử, đưa các giá trị đó gần với cuộc sống thường nhật hơn.
Với mong muốn góp sức xây dựng quê hương mình, KTS Hồ Quốc Khánh đã cùng một số người bạn đang chung tay đầu tư xây dựng Khu nhà ở An Đông tại TP Huế. Dự án do chính anh thiết kế là một sự tìm kiếm giải pháp quy hoạch xây dựng, thiết kế công trình cho không gian ở mới, phù hợp với đời sống văn hóa, điều kiện tự nhiên, định hướng thẩm mỹ kiến trúc cho đô thị mới của TP Huế  đang phát triển mạnh mẽ.

Phối cảnh tổng thể Khu nhà ở Đông An – TP Huế

Là một người say mê tâm huyết và lạc quan trong cuộc sống, dù ở bất cứ vị trí nào – người thầy, KTS, nhà đầu tư, hay người phụ trách công tác thư viện… KTS Hồ Quốc Khánh đều tâm niệm: phải nỗ lực hết mình cho công việc mà mình đảm nhiệm. Anh cũng nhớ lại thời sinh viên của mình. “Tôi luôn cảm thấy tự hào vì đã là bạn đọc quen thuộc tại thư viện Khoa Học Kỹ Thuật TW – Hà Nội trong những năm 1987 – 1992, thời kỳ mà đất nước còn rất ít tư liệu về kiến trúc và quy hoạch. Chính những trang tư liệu đầu tiên đó đã cho tôi niềm tin và tri thức để hành nghề và bước đi trong cuộc đời!”.

Thanh Hương