Trải qua hơn bốn thập kỷ đồng hành cùng nền kiến trúc nước nhà, Tạp chí Kiến trúc (TCKT), cơ quan ngôn luận của Hội Kiến trúc sư (KTS) Việt Nam, đã liên tục khẳng định vị thế của một cơ quan báo chí chuyên ngành uy tín. Đây không chỉ là nơi tôn vinh, chia sẻ các giá trị sáng tạo của giới nghề, mà còn là diễn đàn sắc bén khẳng định vai trò trụ cột của giới KTS trong sự nghiệp phát triển kinh tế – văn hóa – xã hội chung của đất nước.
Chặng đường 2020 – 2026 ghi dấu những bước chuyển đầy trách nhiệm của TCKT với quyết tâm đổi mới toàn diện, từ mô hình vận hành đến tư duy chuyển đổi số. Đứng trước ngưỡng cửa Đại hội KTS Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031, TCKT chuẩn bị tâm thế cho một giai đoạn bứt phá – Trở thành trung tâm kết nối Hệ sinh thái Đô thị Sáng tạo.
Bối cảnh
Giai đoạn 2020 – 2026 mang đến những biến động chưa từng có đối với ngành báo chí cũng như Tạp chí Kiến trúc. Những “dư chấn” từ đại dịch COVID-19, yêu cầu tinh gọn bộ máy, áp lực từ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và sự thay đổi căn bản trong hành vi tiếp cận thông tin của xã hội… đã đẩy các tòa soạn truyền thống vào cuộc khủng hoảng toàn diện về tài chính, công nghệ và mô hình tổ chức.
TCKT cũng đối diện với những thách thức đó. Sự sụt giảm bạn đọc bản in truyền thống, cùng sự suy giảm của dòng ngân sách quảng cáo đã đặt Tòa soạn trước bài toán: Làm sao để vừa giữ vững dòng tin tức chuẩn xác, học thuật và chuyên sâu, vốn là “di sản” 40 năm qua, vừa tái cấu trúc toàn diện để thích ứng với kỷ nguyên số?
Kiên định vai trò cơ quan Báo chí chuyên ngành và khẳng định uy tín với giới nghề
Trước mọi biến động, TCKT luôn giữ trọn đạo đức nghề nghiệp, tuân thủ nghiêm túc Luật Báo chí và nỗ lực nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ làm báo. Luôn kiên định với tôn chỉ mục đích mà Hội KTS Việt Nam giao phó, với sự nỗ lực của lãnh đạo TCKT, đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên của TCKT đã năng động, nhạy bén tìm kiếm các cơ hội hợp tác liên ngành, từng bước biến thách thức thành động lực, khẳng định vị thế không thể thay thế trong đời sống kiến trúc và đô thị nước nhà.
TCKT đã thực sự trở thành chiếc cầu nối bền chặt giữa Hội KTS Việt Nam với từng hội viên, từng chi hội địa phương, lan tỏa mạnh mẽ các chủ trương của Đảng và Nhà nước về kiến trúc, quy hoạch và phát triển đô thị – nông thôn.
TCKT đã khẳng định vai trò là Tạp chí uy tín hàng đầu của Việt Nam, là tạp chí đạt chỉ số ISSN (0866-8617), được Hội đồng Giáo sư Nhà nước tính điểm trong ngành Kiến trúc (0.5 điểm) và Giao thông (0.25 điểm), TCKT là nơi hội tụ tri thức của các chuyên gia hàng đầu, mở rộng không gian lý luận – phê bình, trở thành nguồn dữ liệu trích dẫn khoa học đáng tin cậy cho giới nghiên cứu và đào tạo.
TCKT truyền tải thông điệp về Kiến trúc vị nhân sinh và Trách nhiệm xã hội của giới KTS. Mỗi số Tạp chí là một góc nhìn gắn kiến trúc với các vấn đề thời sự lớn của đất nước: Phát triển bền vững, ứng phó biến đổi khí hậu, bảo tồn di sản, xây dựng nông thôn mới, nhà ở xã hội và trường học vùng cao… Các công trình, tác phẩm được giới thiệu trên TCKT thể hiện các xu hướng mới đã góp phần lan toả vai trò của giới KTS trong phát triển các đô thị trên cả nước; thể hiện trách nhiệm xã hội của giới nghề với các công trình phục vụ cộng đồng.
Tạp chí đồng hành cùng các địa phương nhận diện bản sắc và phản biện phát triển. Sự hợp tác sâu rộng giữa TCKT với các Bộ, Ngành, UBND các tỉnh/thành phố, các trường đại học và viện nghiên cứu đã làm phong phú thêm nội dung Tạp chí. Những chuyên đề sâu sắc đã phân tích rõ nét bản sắc địa phương trong tư duy quy hoạch hiện đại. Đồng thời, TCKT đã phát huy xuất sắc vai trò tư vấn phản biện xã hội, góp phần tuyên truyền, nâng cao dân trí trong quá trình đô thị hoá, tạo dựng nền kiến trúc Việt nam vừa hiện đại, hội nhập và giàu bản sắc.
Vượt qua rào cản chi phí và vận hành, bản in TCKT vẫn phát hành đều đặn, trang thông tin điện tử ngày càng tăng trưởng lượt truy cập, đã góp phần cải thiện về thông tin nhanh, dễ tiếp cận tới bạn đọc. Trước xu thế chung của thời đại, Tạp chí đang chuyển mình từ một cơ quan báo chí chuyên ngành truyền thống trở thành nền tảng truyền thông đa phương tiện năng động, tích hợp những nội dung thiết thực giữa lý luận chuyên sâu và thực hành sáng tạo vì cộng đồng.
Năng động đổi mới – Kết nối liên ngành và định hướng sáng tạo
Năm 2021, Tuần lễ Khơi nguồn sáng tạo từ sáng kiến của TCKT phối hợp cùng Sở Văn hoá Thể thao thực hiện đã lần đầu tiên thí điểm sự hợp tác liên ngành trong các lĩnh vực thiết kế. Hội KTS Việt Nam cũng là Hội nghề nghiệp tiên phong hợp tác triển khai chương trình khi Hà Nội trở thành Thành phố Sáng tạo trong Mạng lưới toàn cầu của UNESCO. Từ đó, mở ra những hợp tác toàn diện trong phát triển công nghiệp văn hoá.
Từ dấu ấn Tuần lễ Khơi nguồn Sáng tạo (2021), Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội thường niên, do UBND TP Hà Nội, Hội KTS Việt Nam chỉ đạo, Sở Văn hóa Thể thao Hà Nội và TCKT phối hợp tổ chức với sự đồng hành của nhiều đối tác quan trọng đã trở thành một hiện tượng văn hóa thu hút hàng vạn người dân và du khách. Qua Lễ hội, các không gian di sản bị lãng quên, như: Nhà máy Xe lửa Gia Lâm, Tháp nước Hàng Đậu, Cung Thiếu nhi Hà Nội… đã được tái sinh bằng nghệ thuật đương đại, giải quyết các “điểm nghẽn” đô thị và biến chúng thành những trung tâm văn hóa đầy sức sống. Đây chính là minh chứng sống động nhất cho tinh thần Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển công nghiệp văn hóa.
Gắn kết đào tạo với thực tiễn qua Chuỗi chương trình Summer Camps Mùa hè Xanh. Ra đời từ năm 2022, chương trình là sáng kiến của TCKT với 5 trường đại học khu vực phía Nam phối hợp tổ chức các hoạt động nghiên cứu về phát triển bền vững. Năm 2026, Summer Camps đã được tổ chức tại cả 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP HCM và ngày càng mở rộng về quy mô. Tại Hà Nội, Summer Camps đã thu hút sự tham gia của 11 trường đại học công lập và quốc tế, các nghệ nhân đến từ các làng nghề thủ công truyền thống… Những workshop, hành trình về làng nghề thiết kế lại không gian đã truyền cảm hứng mãnh liệt cho thế hệ KTS trẻ, gắn lý thuyết trên giảng đường với hơi thở đời sống cộng đồng.
Lan toả Kiến trúc tới Cộng đồng – Trong các năm 2024, 2025, 2026, TCKT đã tổ chức nhiều hoạt động thi tuyển, hội thảo, bảo trợ truyền thông tại các địa phương trên cả nước; hợp tác liên kết với các nước trong khu vực nhằm gắn kết các hoạt động chuyên môn của giới nghề với đời sống xã hội và đa dạng hoá loại hình kinh tế báo chí.
Giải thưởng Cây bút Vàng do TCKT trao tặng hàng năm đã trở thành Giải thưởng vinh danh được cộng đồng và giới nghề trang trọng về tính hàn lâm và năng lực chuyên môn.
Năm 2026, TCKT tự hào xuất bản cuốn sách 40 năm Tạp chí Kiến trúc – Tuyển chọn những bài viết xuất sắc nhất trên chặng đường phát triển của Tạp chí. Ấn phẩm là nhịp cầu nối liền quá khứ hào hùng với hiện tại, khẳng định kim chỉ nam của Tạp chí: Trân trọng lịch sử để kiến tạo tương lai.
Tầm nhìn 2026 – 2031: Trở thành Trung tâm Kết nối Hệ sinh thái Đô thị
Đại hội KTS Việt Nam lần thứ XI (nhiệm kỳ 2026 – 2031) mở ra một vận hội mới cho hoạt động của giới nghề khi đất nước đứng trước giai đoạn phát triển mạnh mẽ. Trong bối cảnh đó, TCKT không chỉ đồng hành cùng Hội KTS Việt Nam mà còn chủ động tuyên truyền và nâng tầm Kiến trúc trở thành động lực phát triển kinh tế – xã hội.
Để phát triển bền vững, TCKT nhìn thẳng vào những tồn tại cần vượt qua:
- Khoảng cách giữa lý luận và thực hành: Các bài viết chuyên sâu về nghiên cứu chiếm tỷ trọng lớn, mảng thông tin gắn với thiết kế ứng dụng, vật liệu mới và thực tiễn hành nghề hằng ngày của KTS trẻ còn nhiều tiềm năng phát triển.
- Chính sách đãi ngộ: Nhuận bút chưa tiệm cận mức độ đóng góp của các chuyên gia, làm hạn chế việc thu hút mạng lưới cộng tác viên đa ngành và quốc tế.
- Tốc độ Chuyển đổi số và Hội nhập: Việc đổi mới trang web, sản xuất nội dung đa phương tiện và công tác truyền thông bằng tiếng Anh ra thế giới còn chậm do rào cản về hạ tầng công nghệ cũng như nguồn lực nhân sự chuyên trách.
TCKT quyết tâm thực hiện các chiến lược trọng tâm:
- Xây dựng Tòa soạn Hội tụ Đa phương tiện: Đột phá chuyển đổi trang tin điện tử thành Tạp chí Kiến trúc điện tử chính thức. Tăng cường sản xuất nội dung số: Video kiến trúc chuyên sâu, Infographic đồ họa, Podcast trao đổi…. Tạp chí bản in và bản điện tử sẽ hỗ trợ nhau phát triển, nhằm đảm bảo hài hoà giữa các nội dung chuyên môn sâu của giới nghề và nhu cầu thông tin thời sự của bạn đọc về các lĩnh vực kiến trúc.
- TCKT tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan báo chí, triển khai thực hiện đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước – Là tiếng nói của Hội KTS trong diễn đàn khoa học, chuyên môn và hành nghề của giới nghề, đóng góp tiếng nói phản biện các đồ án quy hoạch, phát triển đô thị và nông thôn. Là cầu nối, góp phần kiến tạo môi trường hành nghề cho giới KTS.
- Quốc tế hóa Lễ hội Thiết kế Sáng tạo: Đưa Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 thành sự kiện tầm cỡ quốc tế, kết nối 13 lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Tiếp tục khẳng định vai trò của Kiến trúc trong phát triển Công nghiệp văn hoá của Thủ đô nói riêng, cả nước nói chung.
- Đặt “người dân làm trung tâm”, TCKT góp phần lan tỏa tinh thần sáng tạo, phục vụ cộng đồng bằng nhiều hoạt động thực tiễn. Tăng cường nội dung tiếng Anh, mở rộng hợp tác đối ngoại – Hội KTS Thế giới (UIA), Diễn đàn KTS Châu Á (ARCASIA). Đẩy mạnh các hoạt động hội thảo, cuộc thi, xuất bản… thu hút nguồn lực xã hội hóa từ các doanh nghiệp, đảm bảo tự chủ tài chính vững chắc.
Hành trình mới đã mở ra. Với ngọn lửa tâm huyết được nuôi dưỡng qua hơn 40 năm cùng tinh thần đổi mới không ngừng, TCKT tự tin tiến vào nhiệm kỳ 2026 – 2031 với một tâm thế mới: Sáng tạo hơn, Kết nối hơn và Bản lĩnh hơn – Xứng đáng là tạp chí của giới KTS Việt Nam trên hành trình kiến tạo những đô thị hiện đại và giàu bản sắc.
Nhà báo Bùi Thị Thanh Hương
Tổng biên tập Tạp chí Kiến trúc
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 08-2026)
