Sáng ngày 18/07/2026, tại Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội, 47 Hàng Dầu, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã phối hợp với Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức Lễ khởi động Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo và phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 với chủ đề “Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị”.
Tới dự sự kiện có đại diện của các Sở, ngành, Thành phố và đại diện lãnh đạo các phòng, ban, đơn vị thuộc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Lãnh đạo Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Đại diện các trường Đại học, đơn vị, các kiến trúc sư, nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, các chuyên gia, giảng viên, sinh viên cùng đông đảo những người yêu Hà Nội, các cơ quan thông tấn báo chí Trung ương và Hà Nội.
Từ Thành phố sáng tạo đến hệ sinh thái sáng tạo đô thị
Năm 2019, Hà Nội được UNESCO ghi danh vào Mạng lưới các Thành phố sáng tạo toàn cầu – UNESCO Creative Cities Network, trở thành Thành phố sáng tạo thứ 246 trên thế giới và là Thủ đô thứ 32 được công nhận trong lĩnh vực Thiết kế.
Từ dấu mốc này, Hà Nội đã triển khai nhiều kế hoạch đổi mới và hội nhập, xác định sáng tạo và kinh tế sáng tạo là những động lực quan trọng trong tiến trình xây dựng một thành phố năng động, toàn diện và phát triển bền vững.
Định hướng đó từng bước được hiện thực hóa thông qua Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện thường niên được tổ chức từ năm 2021 với sự tham gia ngày càng sâu rộng của các kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia, trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo trên cả nước.
Năm 2026, Lễ hội tiếp tục mở rộng từ việc tổ chức một chuỗi sự kiện sang mục tiêu xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị. Theo đó, các hoạt động không chỉ tập trung giới thiệu tác phẩm và ý tưởng, mà còn hướng tới khảo sát, tư vấn và hợp tác cùng các địa phương trong việc tái thiết đô thị; cải tạo không gian công cộng; chuyển đổi chức năng các công trình; phát huy hiệu quả các trung tâm văn hóa; đồng thời, hình thành những không gian thiết kế sáng tạo có khả năng vận hành năng động, linh hoạt và lâu dài.
Trong tiến trình này, hạ tầng sáng tạo được nhìn nhận không chỉ là hệ thống công trình, hay không gian vật chất, mà còn bao gồm cộng đồng sử dụng, mạng lưới hợp tác, dữ liệu, cơ chế quản trị, nguồn lực tài chính và những điều kiện cần thiết để các sáng kiến được thử nghiệm, phát triển và tạo ra giá trị cho thành phố.
Phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026
Cuộc thi nằm trong Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo – sáng kiến do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội và Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam khởi xướng trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, dưới sự chỉ đạo của UBND TP Hà Nội và Hội Kiến trúc sư Việt Nam và sự đồng hành của UNESCO, Tập đoàn Sovico, các trường đại học, doanh nghiệp cùng nhiều đối tác trong nước và quốc tế.
Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội
Phát biểu khai mạc, ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, cho biết năm 2026 được thành phố xác định là năm trọng tâm của Đề án Thiết kế sáng tạo. Từ đầu năm 2026, Hà Nội đã triển khai chuỗi sự kiện kết nối nghệ nhân, nghệ sĩ, làng nghề, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo nhằm lan tỏa giá trị văn hóa, di sản và phát huy vai trò của thiết kế trong phát triển đô thị. Theo ông, việc phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 gắn với Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của thành phố trong quá trình cải tạo các công viên và không gian công cộng: “Hà Nội có hàng trăm không gian công cộng với những đặc điểm lịch sử, cảnh quan và quy mô khác nhau, vì vậy cần những giải pháp thiết kế phù hợp cho từng địa điểm. Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 với chủ đề “Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị” được kỳ vọng sẽ tìm kiếm các ý tưởng có tính ứng dụng cao, góp phần làm đẹp diện mạo đô thị và tiếp tục khẳng định vị thế của Hà Nội trong Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO”.
Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam
KTS. Hoàng Thúc Hào, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho biết: Chủ đề cuộc thi năm nay – “Đánh thức không gian đô thị” – có thể nói là một câu hỏi đau đáu từ lâu trong giới KTS, giới nghệ sĩ và cả hệ thống quản lý đô thị: Cách thức hiệu quả nào đánh thức những không gian đang “ngủ quên”? Và làm sao để sáng tạo không chỉ là sự trình diễn ngắn ngày, mà trở thành một “hạ tầng” bền vững, nuôi dưỡng, góp phần làm giàu có tâm hồn đô thị? – “Cuộc thi không tìm kiếm những bản vẽ lý tưởng, chúng ta không chờ mong những câu chuyện, cách trình diễn trang trí cầu kỳ… Cái chúng ta tìm kiếm, cổ vũ là “Hành trình bền bỉ cùng nhau thúc đẩy, tôn vinh những cống hiến, những ý tưởng nhân văn”.
Ông cũng nhấn mạnh: “Hội KTS Việt Nam kỳ vọng cuộc thi là điểm tựa để giới nghề – đặc biệt KTS trẻ và các bạn sinh viên – được chạm vào những “đề bài nóng” của thực tiễn đô thị, nông thôn. Cùng dấn thân, bước ra khỏi vỏ ốc văn phòng thiết kế trở về các làng nghề, đến với những bức tường cũ, những trạm biến áp, những gầm cầu để lắng nghe nhịp thở phố phường.
Chúng ta kỳ vọng những ý tưởng xuất sắc từ cuộc thi được chính quyền Thành phố Hà Nội đón nhận, thí điểm áp dụng, hiện thực hóa mục tiêu hình thành mạng lưới hạ tầng sáng tạo vững chắc cho Thủ đô giai đoạn 2026 – 2030.
Chúng tôi cũng kỳ vọng mô hình cuộc thi sẽ được tiếp cận trên phạm vi toàn quốc, đặc biệt là những thành phố đã ghi danh trong Mạng lưới thành phố sáng tạo của Unesco (Hội An, Đà Lạt, TP.HCM), thúc đẩy hệ sinh thái sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hoá, góp phần kiến tạo bản sắc của mỗi thành phố trong nền kinh tế tri thức số và kỷ nguyên AI.”
Được tổ chức trên quy mô toàn quốc, Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 với chủ đề “Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị” hướng tới kết nối kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, chuyên gia, nhà nghiên cứu, sinh viên và cộng đồng sáng tạo cùng đề xuất những mô hình mới cho không gian đô thị Hà Nội, không chỉ về hình thức kiến trúc mà còn trong mối quan hệ với cơ chế chính sách, phương án tài chính, mô hình quản trị và nguồn lực cộng đồng.
Tọa đàm “Nghệ thuật công cộng và bản sắc đô thị Hà Nội – Từ những điểm can thiệp đến hệ sinh thái sáng tạo”
Trong khuôn khổ chương trình đã diễn ra tọa đàm “Nghệ thuật công cộng và bản sắc đô thị Hà Nội – Từ những điểm can thiệp đến hệ sinh thái sáng tạo” do nhà báo Bùi Thị Thanh Hương, Tổng Biên tập Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam điều phối, với sự tham gia của KTS Đoàn Kỳ Thanh, nghệ sĩ Ngô Quang Phong, KTS Nguyễn Hồng Quang, Đạo diễn Nguyễn Quốc Hoàng Anh và Nghệ sĩ Nguyễn Xuân Lam (nghệ danh Xuân Lâm).
Tại tọa đàm, các khách mời đã được nghe giới thiệu về dự án “Ngỡ ngàng Hà Nội” (Hanoi Surprises) – Kết nối nghệ thuật các không gian công cộng, do Phòng Quản lý Di sản (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) chủ trì, phối hợp với Tạp chí Kiến trúc, Nhóm Vác Tù Và và KTS Đoàn Kỳ Thanh triển khai. Dự án đề xuất hình thành mạng lưới các điểm nghệ thuật công cộng tại nhiều khu vực của thành phố, từ chợ Đồng Xuân, tháp nước Hàng Đậu, các tuyến ngõ phố cổ, khu vực gầm cầu, bãi giữa sông Hồng đến sân chung các khu tập thể cũ. Theo kế hoạch, dự án sẽ nghiên cứu 46 điểm can thiệp thuộc 5 nhóm không gian gồm: Không gian Di sản, Không gian Kẻ chợ, Không gian Tương lai, Không gian Sinh thái và Không gian Cộng đồng; trong đó một số điểm sẽ được lựa chọn triển khai thí điểm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
Thảo luận tại tọa đàm, Giám tuyển KTS. Nguyễn Hồng Quang cho biết: Từ thực tiễn tổ chức các mùa lễ hội trước, Ban Tổ chức mong muốn các dự án nghệ thuật công cộng không chỉ dừng lại ở những công trình ngắn hạn phục vụ sự kiện mà có thể tiếp tục tồn tại, vận hành và phát huy giá trị sau lễ hội. Theo ông, dự án hướng tới việc khám phá những vẻ đẹp tiềm ẩn của Hà Nội thông qua sự tham gia của cộng đồng, mở ra các không gian mới để người dân và du khách trải nghiệm thành phố từ những góc nhìn khác biệt.
Ở góc độ nghệ thuật trình diễn, Giám tuyển Nguyễn Quốc Hoàng Anh cho rằng: Nghệ thuật công cộng ngày nay cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái trải nghiệm thay vì những tác phẩm đơn lẻ. Việc kiến tạo các không gian sáng tạo và kết nối chúng bằng những câu chuyện đặc trưng của Hà Nội sẽ tạo nên hành trình khám phá hấp dẫn cho công chúng, đồng thời xây dựng nền tảng để phát triển công nghiệp văn hóa, thúc đẩy hợp tác liên ngành, thu hút đầu tư và từng bước đưa các sản phẩm nghệ thuật sáng tạo của Việt Nam ra thị trường quốc tế.
Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Thị Thu Thủy (Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật, ĐH Quốc gia Hà Nội) nhấn mạnh: Để Hà Nội khẳng định bản sắc của một Thành phố Sáng tạo, cần phát triển các tuyến trải nghiệm kết nối nhiều không gian nghệ thuật công cộng, gắn với những câu chuyện về di sản, làng nghề, kiến trúc và đời sống đô thị. Bà cũng cho rằng: Việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, đẩy mạnh xã hội hóa và tăng cường liên kết với ngành du lịch sẽ là những yếu tố quan trọng giúp nghệ thuật công cộng phát triển bền vững và trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng của Thủ đô.
Bổ sung góc nhìn về cơ chế triển khai, ông Kiều Cường (UN-Habitat) cho rằng: Các dự án nghệ thuật công cộng cần được đặt trong một khung thiết kế tổng thể, tính toán đồng thời phương án đầu tư, nguồn lực tài chính và cơ chế vận hành ngay từ giai đoạn hình thành. Theo ông, sự tham gia của các nhà đầu tư, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương cần được tích hợp từ đầu để các ý tưởng có tính khả thi và bền vững hơn. Đồng thời, thành phố cũng cần xây dựng các cơ chế tài chính phù hợp, tạo điều kiện huy động nguồn lực xã hội hóa và tiếp tục tổ chức các diễn đàn chuyên sâu nhằm hoàn thiện mô hình triển khai đối với các không gian sáng tạo.
Bên cạnh đó, Nghệ sĩ Nguyễn Xuân Lam đã chia sẻ quá trình sáng tác hai tác phẩm nghệ thuật công cộng đang được trưng bày tại Ga Cầu Giấy và Ga Cát Linh, qua đó mang đến góc nhìn thực tiễn về khả năng đưa nghệ thuật vào các không gian đô thị và tạo sự tương tác với cộng đồng. Các diễn giả cũng tập trung trao đổi về vai trò của nghệ thuật công cộng trong việc tái kích hoạt không gian đô thị, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và xây dựng những mô hình sáng tạo có khả năng vận hành lâu dài sau lễ hội. Nhiều ý kiến cho rằng các ý tưởng thiết kế chỉ thực sự phát huy giá trị khi được kết nối với cơ chế quản lý, nguồn lực đầu tư và nhu cầu của người dân.
Tạo nền tảng để sáng tạo tiếp tục sau lễ hội
Thông qua Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 hướng tới tạo ra những kết quả có khả năng tiếp tục vận hành sau thời gian diễn ra sự kiện.Theo đó các cuộc thi, khảo sát, dự án nghệ thuật và tọa đàm không phải những hoạt động độc lập, mà là những hợp phần của một tiến trình chung: Phát hiện nguồn lực, kết nối con người, thử nghiệm giải pháp, đưa công chúng tham gia và từng bước xây dựng mô hình quản trị phù hợp.
Từ những không gian đã có, những cộng đồng đang hiện diện và những giá trị được tích lũy qua nhiều thế hệ, chương trình kỳ vọng mở thêm cơ hội để Hà Nội phát triển một hệ sinh thái sáng tạo gắn với bản sắc văn hóa, đời sống xã hội và những nhu cầu thực tiễn của đô thị đương đại.
Thu Vân
Ảnh: BTC © Tạp chí Kiến trúc
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 07-2026)
