Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2024 đã thành công rực rỡ sau 9 ngày liên tục (từ 9/11 đến 17/11/2024) đón tiếp gần 30 vạn nhân dân và du khách tham quan và cùng tham gia tích cực. Lễ hội do UBND thành phố Hà Nội – Hội Kiến trúc sư Việt Nam chỉ đạo; Sở Văn hoá và Thể thao, Tạp chí Kiến trúc thường trực tổ chức, cùng sự đồng hành và phối hợp tổ chức của Văn phòng UNESCO tại Hà Nội và Tập đoàn SOVICO; Ngân hàng Thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), UBND Quận Hoàn Kiếm, Thành đoàn Hà Nội, các Sở, ban, ngành, UBND các quận, huyện, thị xã, và các đơn vị liên quan cùng đông đảo của các doanh nghiệp, các chuyên gia, những người làm trong 12 lĩnh vực công nghiệp văn hóa, các nhóm cộng đồng và người dân.
Cùng Tạp chí Kiến trúc nhìn lại những ấn tượng tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo năm nay và lan toả tinh thần sáng tạo tới cộng đồng.
Số người tham gia các địa điểm:
- Cung Thiếu nhi: 633.712.
- Nhà khách Chính phủ: 405.000.
- Tuyến phố Tràng Tiền: 855.000.
- Nhà Hát Lớn: 57.000.
- Bảo tàng Lịch sử: 116.000.
- Đại học Tự nhiên: 665.000.
- Các vườn hoa: 18.500
I. Tăng trưởng kép “số lượng” và “chất lượng” hoạt động sáng tạo
Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2024 được mở rộng với hơn 110 hoạt động thuộc 12 lĩnh vực công nghiệp văn hoá tiêu biểu như kiến trúc, mỹ thuật, trình diễn, điện ảnh, quảng cáo… Điểm nhấn là các diễu hành cộng đồng sáng tạo, công trình biểu tượng, hình thành các không gian sáng tạo có chủ đề cụ thể, với nhiều hoạt động triển lãm – trưng bày, hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trải nghiệm, các tọa đàm hội thảo quốc tế và trong nước. Bên cạnh đó, cộng đồng tổ chức gần 50 hoạt động sáng tạo hưởng ứng Lễ hội, phục vụ công chúng và du khách Thủ đô.
II. “Nền tảng sáng tạo” thu hút đông đảo nhà sáng tạo tâm huyết tham gia
Lễ hội năm nay được đánh giá có tính tham gia, tính cộng hưởng từ cộng đồng rõ nét. Sự góp mặt của hơn 500 đơn vị, hơn 1.000 nhà sáng tạo, trong đó có nhiều nghệ sĩ trẻ tài năng đã thành danh cả trong và ngoài nước. Cộng đồng người khuyết tật và các nhóm yếu thế trong xã hội cũng đã tích cực đóng góp với vai trò là những nhà sáng tạo chuyên nghiệp..
Lễ hội được ví như “đại tiệc” sáng tạo thú vị, đa sắc màu thể hiện sự tài hoa của nhiều thế hệ nhân dân Thủ đô. Các hoạt động được tổ chức là cuộc đối thoại giữa công trình hiện hữu, gắn những ý tưởng sáng tạo vào những ký ức của cộng đồng, nhằm phát huy các giá trị của văn hóa trong phát triển ngành công nghiệp sáng tạo.
Chương trình khai mạc với chủ đề “Giao lộ” đã mở màn ấn tượng cho Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2024. Buổi lễ tái hiện “Long Vân khánh hội” và “Diễu hành Phố Chợ”, quy mô hoành tráng, hòa quyện giữa nghệ thống truyền thống và hiện đại, mang đến trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nhận được sự dõi theo, hưởng ứng và cổ vũ từ đông đảo khán giả và nhân dân Thủ đô. Đêm khai mạc đã truyền cảm hứng cho nhân dân tới “chơi hội” trong những ngày sau đó.
Ba công trình biểu tượng Pavillion “Hành lang thơ ngây”, “Dòng”, “Rồng rắn lên mây” năm nay được thực hiện ở những vị trí có tính tương tác, đối thoại hài hòa với di sản về kiến trúc và lịch sử. Hai đại triển lãm “Cảm thức Đông Dương” tại Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Tổng hợp cũ) và “Cung Thiếu nhi Hà Nội – Hoài niệm cho tương lai” tại Cung Thiếu nhi Hà Nội khẳng định sự sáng tạo không giới hạn của giới nghệ sĩ khi có sự phá cách trong tư duy, độc đáo trong các hình thức biểu thị,, nhưng vẫn đảm bảo giá trị truyền thống, có sự hài hòa với không gian cảnh quan và hiện vật trưng bày.
36 triển lãm, trưng bày và sắp đặt nghệ thuật. Trong đó “Triển lãm Ý tưởng Thiết kế Sáng tạo” tại 93 Đinh Tiên Hoàng, trưng bày các sáng kiến từ cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức sáng tạo trên cả nước. Không chỉ kết nối các nguồn lực hỗ trợ để hiện thực hóa ý tưởng mà còn cổ vũ tinh thần sáng tạo ở mỗi con người.
III. Hội thảo, toạ đàm chuyên ngành – Cơ sở nghiên cứu cho các hoạt động sáng tạo
Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2024 không chỉ là nơi thưởng lãm mà còn nâng cao vốn hiểu biết kiến thức chuyên sâu. Với 22 hội thảo, tọa đàm về các lĩnh vực thiết kế, kiến trúc, di sản, điện ảnh. Quy tụ các chuyên gia, nhà nghiên cứu đầu ngành, gợi mở cách tiếp cận mới cho sự phát triển bền vững của Thủ đô dựa trên di sản văn hóa.
Các cuộc tọa đàm, hội thảo mang lại những nhận thức mới cho hoạt động sáng tạo Thủ đô như: Tọa đàm “Sáng tạo hình ảnh Hà Nội trong điện ảnh các thời kỳ”; Hội thảo “Truyền thống từ góc nhìn Kiến trúc đương đại”; “Xây dựng mô hình, sản phẩm công nghiệp văn hóa từ nguồn lực di sản văn hoá phi vật thể ở Thủ đô Hà Nội”… Thông qua đó, gợi ra những điểm nhìn mang tính hệ thống của các nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử, nghệ thuật, kiến trúc… góp phần tạo ra một tri thức mới về tính liên kết và kế thừa di sản văn hóa, về nền tảng vững chắc của Thủ đô cho việc thúc đẩy sáng tạo.
IV. Sự kết hợp liên ngành, tạo nên “Giao lộ sáng tạo”
Cùng tình yêu Hà Nội, sự thông minh, tài hoa, tư duy độc đáo của nhiều thế hệ cộng đồng sáng tạo Hà Nội, nhất là khi kết hợp liên ngành, 12 lĩnh vực công nghiệp văn hóa thì có thể tạo nên những công trình mới mẻ, đột phá, độc đáo, đưa di sản đến gần với cuộc sống.
“Giao lộ sáng tạo” là giao lộ của trục Tinh hoa di sản và trục Kinh tế sáng tạo. Cho thấy tiềm năng sáng tạo vô biên của Hà Nội với rất nhiều di sản quý giá, gắn với quá trình dựng nước, giữ nước của dân tộc. Thực tiễn cũng chứng minh ý tưởng “giao lộ sáng tạo” của thủ đô dọc theo tuyến di sản tiêu biểu cũng gợi mở sự triển khai thực tế của tuyến trải nghiệm kinh tế sáng tạo cho thành phố như “tour du lịch văn hóa”, “tour giám tuyển”, “tour kiến trúc sư”, “tour nghệ sĩ”.
Không gian Lễ hội trải rộng theo tuyến, từ điểm đầu tới điểm cuối cách nhau gần 3km, nhưng không tạo thành rào cản cho việc khám phá, trải nghiệm của du khách; mà ngược lại, tạo được bầu không khí Lễ hội tràn ngập khắp nơi tại trung tâm thành phố. Trong đó, lần đầu tiên, Cung Thiếu nhi Hà Nội, Bắc Bộ Phủ, Nhà Hát lớn, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Đại học Tổng hợp (cũ) thí điểm mở cửa đón khách tham quan như một di sản kiến trúc bên cạnh công năng vốn có đã trở thành những điểm nhấn của tuyến Lễ hội.
Các hoạt động sắp đặt, trải nghiệm tương tác tại 05 vườn hoa tạo sự kết nối liền mạch và hài hòa trên toàn trục, tạo điểm nhấn lan toả và tính cộng đồng mạnh mẽ với các hoạt động trong Lễ hội.
V. Sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Thành phố và sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan quản lý và các cấp ngành, đơn vị tham gia – và trở thành một phần của toàn xã hội
Lễ hội đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo và hỗ trợ toàn diện từ lãnh đạo Thành phố, sự vào cuộc quản lý các cấp, các ngành. Các đơn vị đều dành những nguồn lực tốt nhất phục vụ lễ hội, đặc biệt là các đơn vị trực tiếp tham gia vào tuyến Lễ hội như UBND quận Hoàn Kiếm và các phường Lý Thái Tổ, Tràng Tiền, Phan Chu Trinh, Cung Thiếu nhi Hà Nội, Nhà khách Chính phủ (Bắc Bộ Phủ), Nhà Hát lớn, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Đại học Tự nhiên – ĐHQGHN (Đại học Tổng hợp).
Lễ hội không chỉ nhận được sự quan tâm, tham dự của lãnh đạo các Bộ, ban, ngành Trung ương và thành phố Hà Nội mà còn chào đón đại diện các đại sứ quán, các tổ chức quốc tế tại Hà Nội, các đơn vị tổ chức xã hội.
VI. Cộng hưởng truyền thông bồi đắp thương hiệu Thành phố Sáng tạo
Lễ hội chủ động các kênh giới thiệu hấp dẫn, tạo động lực cho Giới sáng tạo và Nhân dân thủ đô bằng hệ thống sản phẩm truyền thông chính thức, trình bày thông tin theo hướng quan tâm tới trải nghiệm tiếp nhận của nhân dân. Riêng website và fanpage chính thức của Lễ hội đã có 500 bài viết chất lượng được đăng tải, thu hút hơn 1 triệu lượt tiếp cận với công chúng.
Hơn 200 phóng viên báo chí đã tham gia và trở thành một phần không thể thiếu của Lễ hội, chủ động sản xuất hơn 600 tin bài phản ánh những góc cạnh thú vị, tuyên truyền thúc đẩy nhân dân và du khách dành thời gian cho văn hóa, cho sáng tạo.
Với ba trụ cột Thiết kế – Sáng tạo – Cộng đồng, tại Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2024, cộng đồng trở thành chủ thể của Lễ hội. Cộng đồng không chỉ đến tham quan, trải nghiệm mà còn tương tác, hòa nhịp với các hoạt động, sự kiện. Từ các hoạt động cộng đồng, các trưng bày – triển lãm, trình diễn – biểu diễn đến cả các hội thảo – tọa đàm đều thu hút rất đông người dân và du khách. Tại một số hoạt động như Lễ diễu hành sáng tạo, các nghệ sĩ đã chủ động đưa cộng đồng vào thành một phần của hoạt động, hay các hoạt động cộng đồng tại Cung Thiếu nhi, các vườn hoa, tuyến phố Tràng Tiền đều hướng đến người dân và du khách.
Ban tổ chức lễ hội với sự chuyên nghiệp hóa trong công tác vận hành, huy động gần 300 bạn trẻ làm tình nguyện viên, hướng dẫn điều phối các điểm tham quan, trải nghiệm.
Hàng triệu niềm vui đã tạo nên một bầu không khí sáng tạo tràn ngập thủ đô Hà Nội những ngày qua. Tất cả đều dành tâm huyết, công sức, tình yêu góp phần tạo nên thành công của Lễ hội, hơn cả là góp phần cho mục tiêu hiện thực hóa các sáng kiến của Hà Nội khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO.
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2024 không chỉ là một sự kiện văn hóa đơn thuần mà còn thúc đẩy hợp tác phát triển công nghiệp văn hóa với các quốc gia trên thế giới. Việc đầu tư vào sáng tạo xuyên biên giới thông qua Lễ hội này không chỉ mang lại lợi ích về kinh tế, mà còn góp phần đưa Hà Nội trở thành một trung tâm sáng tạo của khu vực và quốc tế với sự tham gia của 05 hoạt động do tổ chức quốc tế cùng phối hợp: Văn phòng UNESCO, Đại sứ quán Mỹ, Hội đồng Anh, Học viện Luân Đôn, một số đại sứ quán khác…
Bà Vũ Thu Hà – Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội bày tỏ: “Sau gần 5 năm trở thành thành viên “Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO”, Hà Nội có đã nhiều hoạt động cụ thể hóa những cam kết xây dựng “Thành phố sáng tạo”, từng bước khẳng định vị thế của một trong những thành phố, Thủ đô năng động sáng tạo của châu Á. Thành phố đã đẩy mạnh các hoạt động thiết kế sáng tạo, kết nối cơ hội hợp tác giữa các thành phố cùng mạng lưới.
“Trong năm 2024, thành phố đã thành lập Hội đồng chuyên gia tư vấn, xây dựng các không gian hoạt động sáng tạo, xây dựng tiêu chí và các không gian hoạt động sáng tạo; chuẩn bị các điều kiện ra mắt Trung tâm điều phối hoạt động sáng tạo Hà Nội nhằm kết nối các đơn vị tổ chức cá nhân, chuyên gia, nghệ sỹ, nhóm cộng đồng hoạt động trong lĩnh vực thiết kế sáng tạo; thu hút kết nối các nguồn lực sáng tạo ở địa phương và quốc tế; giới thiệu, chia sẻ, hỗ trợ triển khai thí điểm các ý tưởng mới, bước đầu hình thành trung tâm ươm mầm tài năng trong các lĩnh vực thiết kế sáng tạo, hoạt động thiết kế sáng tạo đỉnh cao là tổ chức Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội thường niên hàng năm.”
Ông Jonathan Baker – Trưởng đại điện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam: “Lễ hội Thiết kế sáng tạo là một trong nhiều sáng kiến đa dạng mà thành phố đã cam kết thực hiện với tư cách là Thành phố sáng tạo về Thiết kế của UNESCO, đồng thời là một ví dụ điển hình về cách Hà Nội đang đạt được tiến bộ chưa từng có trong việc hiện thực hóa tầm nhìn trở thành Thủ đô sáng tạo của Việt Nam và là trung tâm sáng tạo trong khu vực.
Thông qua quan hệ hợp tác công tư toàn diện nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo đầy năng động, thành phố đã chứng minh văn hóa là động lực cho sự phát triển kinh tế xã hội bằng cách huy động sức mạnh của năng lượng trẻ cho sự đổi mới và tạo ra một môi trường sống tốt đẹp hơn cho tất cả người dân.
UNESCO đánh giá cao nỗ lực của Hà Nội trong việc tổ chức các hoạt động sáng tạo tôn vinh di sản văn hóa cũng như cộng đồng sáng tạo trẻ tại Việt Nam. Việc tổ chức Lễ hội thiết kế sáng tạo là một trong nhiều hoạt động sáng tạo đa dạng của Hà Nội, ví dụ điển hình cho sự tiến bộ của thành phố trong việc hiện thực hóa việc Hà Nội trở thành thành phố sáng tạo của Việt Nam và là trung tâm sáng tạo của khu vực.”
TS. KTS Phan Đăng Sơn – Chủ tịch Hội KTS Việt Nam: “Qua những lần tổ chức, UNESCO đã công nhận chúng ta đã có nhiều sáng tạo về thiết kế, tính văn hoá độc đáo mang đậm tính Á Đông cũng như nhiều sự khác biệt, sáng tạo hơn trên thế giới. Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội lần đầu tiên được mở ra, mang tính trải nghiệm từ năm 2021, đến 2022, Lễ hội tập trung vào hiết kế và Công nghệ, mang tính hội nhập toàn cầu. Năm 2023, chủ đề của Lễ hội cũng là một nội dung được thành phố quan tâm là Khai thác các di sản công nghiệp, với tên gọi Dòng chảy. Từ các di sản trong thành phố đến các di sản công nghiệp. Năm 2024 đúng với tên gọi Giao lộ sáng tạo đã mang tới rất nhiều Giao lộ văn hoá, đặc biệt Giao lộ Di sản, đánh thức các di sản ngủ quên trong thành phố và Giao lộ với thời đại mới, tham gia sự phát triển của thành phố. Với hơn 500 nhà sáng tạo, từ 12 lĩnh vực công nghiệp văn hoá, 36 triển lãm, hoạt động tương tác, 23 hội thảo toạ đàm trong nước và quốc tế rất giá trị. Sự kiện là cơ hội để người dân trải nghiệm, tương tác bà nhập cuộc, để tương lai họ có những phát hiện phong phú hơn. Sự kiện năm nay cũng được mở rộng hơn tại các quận huyện, từ đó nhân rộng hơn cách tiếp cận di sản, sáng tạo trong thiết kế.”
Ông Phạm Tuấn Long – Chủ tịch UBND Quận Hoàn Kiếm: “Đồng hành cùng Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội các năm, chúng tôi nhận thấy, các sự kiện sáng tạo, những thiết kế sáng tạo gắn với chuyển đổi số, kinh tế số, kinh tế sáng tạo ngày càng nhận được sự quan tâm của cộng đồng. Quận Hoàn Kiếm – Quận trung tâm Hành Chính – Chính trị – Kinh tế – Văn hoá của Thủ đô, đồng thời là quận lõi của nội đô lịch sử với các khu di sản hết sức đặc trưng như Hồ Hoàn Kiếm, khu Phố Cổ, khu Phố Cũ, trong đó có rất nhiều công trình có giá trị về mặt lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật, đánh dấu quá trình hình thành và phát triển của đô thị hiện đại.
Hà Nội là một thành phố sáng tạo, với rất nhiều những nhà sáng tạo, đó là lợi thế để Hà Nội phát triển, trong đó, có rất nhiều nghệ sĩ đã thành danh, mang lại giá trị văn hoá lịch sử cho thủ đô nói riêng và cả nước nói chung. Chính vì vậy, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2024 đã thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng sáng tạo, cũng như đưa ra những sáng kiến trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử, văn hoá, phục vụ đời sống tinh thần của người dân Thủ đô.”
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 11-2024)
