Trụ sở Bến cảng Antwerp [ Zaha Hadid Architects]

 Trụ sở mới của Bến cảng thành phố Antwerp đã được tái sử dụng, cải tiến và mở rộng so với chức năng cũ là trạm cứu hỏa bị bỏ hoang. Trụ sở đã trở thành nơi làm việc của 500 nhân viên, những người trước đây phải làm việc riêng biệt tại nhiều nơi khác nhau quanh thành phố.

ZHA_Port_House_tckt_01

ZHA_Port_House_tckt_09

Tên công trình: Antwerp Port House

Thiết kế: Zaha Hadid Architects

Địa điểm: Thành phố Antwerp, Bỉ.

Kiến trúc: Zaha Hadid & Patrik Schumacher

Diện tích: 12800 m2

Năm hoàn thành: 2016

Nhiếp ảnh: Helene Binet, Hufton+Crow, Tim Fischer

Với 12 km bến tàu, Antwerp là cảng hàng hải lớn thứ hai ở Châu Âu, phục vụ 15000 tàu chở hàng và 60000 xà lan mỗi năm.

Năm 2007, khi quy mô văn phòng làm việc của Cảng quá nhỏ, việc định hình lại trụ sở mới sẽ cho phép gắn kết các bộ phận kĩ thuật và hành chính trong một nơi làm việc cho khoảng 500 nhân viên. Vì vậy, cần thiết xây dựng một không gian làm việc bền vững và hiện đại, đại diện cho đặc trưng và giá trị mở rộng của Cảng trong khu vực cũng như ở tầm quốc tế.

ZHA_Port_House_tckt_07

Khi xây dựng mở rộng cho trụ sở bến cảng mới tại đây, Sở kiến trúc Flemish cùng với chính quyền thành phố và lãnh đạo của Bến cảng đã tổ chức một cuộc thi kiến trúc cho dự án Trụ sở bến cảng Antwerp.

ZHA_Port_House_tckt_12Marc Van Peel – Chủ tịch của Bến cảng Antwerp đã chia sẻ: “Chỉ có một luật lệ duy nhất được đặt ra tại cuộc thi này: Công trình nguyên bản cần phải được bảo tồn. Ban giám khảo đã rất bất ngờ khi cả 5 đồ án tại vòng chung khảo đều lựa chọn kết cấu hiện đại ở phía trên của công trình cũ. Họ đều đưa ra giải pháp kết hợp giữa cũ và mới. Tuy nhiên, thiết kế của Zaha Hadid Architects là xuất sắc hơn cả”.

Thiết kế của văn phòng Zaha Hadid Architects (ZHA) đã thể hiện việc nghiên cứu chi tiết lịch sử và phân tích tỉ mỉ cả về địa điểm xây dựng cũng như công trình hiện trạng.

Phối hợp với Origin – Công ty tư vấn hàng đầu về di sản trong lĩnh vực phục hồi và cải tạo công trình lịch sử, những nghiên cứu của ZHA về lịch sử và di sản của địa điểm xây dựng trở thành nền tảng của phương án thiết kế, yếu tố đầu tiên là nhấn mạnh trục Bắc-Nam của khu đất, song song với cầu tàu Kattendijkdok – nơi liên kết thành phố với trung tâm bến cảng. Do địa điểm xây dựng có mặt nước bao quanh, cả bốn mặt đứng của công trình đều được chú trọng như nhau nên công trình sẽ không có mặt đứng chính. Thiết kế của ZHA phát triển công trình theo chiều cao thay vì tạo ra một khối công trình liền kề mà có thể sẽ che khuất ít nhất một mặt đứng của công trình hiện trạng. Đồng thời, ZHA và Origin đã phân tích lịch sử của trạm cứu hoả cũ nhằm nhấn mạnh vai trò của công trình trước dự định xây dựng “phiên bản” ban đầu là một tòa tháp cao lớn, áp đặt một phần thiết kế của Hanseatic lên trạm cứu hỏa. (Tuy nhiên, ý tưởng táo bạo theo chiều cao này rốt cuộc đã không được thực hiện.)

Mặt bằng khu đất xây dựng
Mặt bằng khu đất xây dựng

 

Mặt bằng tầng 1
Mặt bằng tầng 1

Mặt đứng bọc kính gấp khúc của công trình kết hợp với hiện trạng mặt nước xung quanh tạo nên khung cảnh như những con sóng phản chiếu âm điệu và màu sắc của bầu trời thành phố. Đồng thời, những môđun tam giác trên tấm kính tạo thành những đường cong mềm mại và sự chuyển tiếp từ mặt đứng phẳng ở phía Nam đến mặt đứng uốn lượn phía Bắc. Mặt khác, đan xen với các tấm kính tam giác mờ nhằm đảm bảo hiệu quả chiếu sáng cho không gian nội thất, song song với khả năng kiểm soát nhiệt lượng tại môi trường làm việc lý tưởng. Việc này cũng tạo tầm nhìn toàn cảnh đến sông Scheldt, thành phố và khu cảng.

ZHA_Port_House_tckt_20

ZHA_Port_House_tckt_11

ZHA_Port_House_tckt_21

Điểm nhấn của bề mặt công trình tạo nên từ mặt phẳng ở phía Nam sau đó dần trở nên uốn lượn theo 3 chiều về phía Bắc. Tạo hình từ một khối trong suốt được cắt xẻ để mang tới một vẻ ngoài lấp lánh, phù hợp với tên gọi của Antwerp – thành phố kim cương. Phần công trình mở rộng được tính toán cẩn thận để có thể thay đổi diện mạo nhờ cường độ sáng khác nhau trong ngày. Cũng giống như những gợn sóng xung quanh cảng, bề mặt mới của công trình phản chiếu sự thay đổi của ánh sáng tự nhiên.

ZHA_Port_House_tckt_08

Sân trung tâm phía trong củatrạm cứu hỏa cũ được bọc lại bởi một mái kính và được chuyển thành sảnh tiếp đón chính của công trình. Từ sảnh trung tâm này, khách tham quan sẽ tiếp cận với phòng đọc, thư viện công cộng về lịch sử thông qua gian phòng lớn đã được khôi phục và bảo tồn từ hiện trạng. Thang máy với khả năng kết nối trực tiếp với khối mở rộng mới được bố trí bên ngoài, cũng tạo ra những góc nhìn toàn cảnh về phía thành phố và cảng.

Với yêu cầu tạo ra một văn phòng năng động của chủ đầu tư, các không gian phụ trợ như nhà hàng, phòng họp và khán phòng đã được đưa vào thiết kế và nằm tại trung tâm công trình (phần chuyển tiếp giữa khối hiện trạng và khối mở rộng). Các tầng nằm xa khu trung tâm được bố trí không gian văn phòng làm việc mang tính mở.

Kết hợp với dịch vụ tư vấn của Ingenium, ZHA đã phát triển thiết kế bền vững và sử dụng năng lượng hiệu quả theo tiêu chí đánh giá BREEAM về môi trường. Vượt qua những thách thức về tính chất bảo tồn của công trình lịch sử, những tiêu chuẩn thiết kế bền vững vẫn được đảm bảo. Hệ thống bơm nước ngầm được bơm từ độ sâu 80m tại hơn 100 vị trí quanh công trình nhằm điều hòa nhiệt độ cho nội thất. Trong khi công trình nguyên bản sử dụng “dầm lạnh” thì khối công trình mở rộng lại sử dụng “trần lạnh”. Hệ thống tiết kiệm nước, đồng thời giảm thiểu tối đa việc tiêu thụ nước được tự động hoá cùng với khả năng kiểm soát ánh sáng tự nhiên để sử dụng chiếu sáng nhân tạo một cách hợp lý.

Mặt bằng tầng 5
Mặt bằng tầng 5

 

Mặt bằng tầng 6
Mặt bằng tầng 6

ZHA_Port_House_tckt_04

ZHA_Port_House_tckt_10

Liên kết chặt chẽ với Scheldt, thành phố của Antwerp và sự năng động của bến cảng hi vọng cải tạo và tái sử dụng trạm cứu hỏa cũ để biến nó thành một phần hoàn thiện cho công trình mới. Dự án được kỳ vọng sẽ phục vụ tốt cho bến cảng Antwerp trong suốt quá trình phát triển và mở rộng đã được định sẵn trong tương lai.

ZHA_Port_House_tckt_13

Marc Van Peel cho biết: “Phong cách kiến trúc của tòa nhà hiện trạng như một bản sao của trường phái Hansa House và gợi nhắc đến thế kỉ 16 – thời kì vàng son của Antwerp. Nhưng bây giờ phía trên tòa nhà ấy là một kết cấu đương đại trong một lớp kính bóng bẩy, thứ mà tôi tin rằng sẽ đại diện cho một thời kì vàng son mới dành cho Antwerp.”

Anh Dương – Đức Thành / TCKT.VN
(Biên dịch từ Archdaily)

© Tạp chí Kiến trúc