Giải thưởng kiến trúc Quốc gia 2016

Chủ tịch Hội KTS Việt Nam

Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia (GTKTQG) do Thủ tướng Chính phủ giao cho Hội KTS Việt Nam, Bộ Xây dựng, Bộ Văn hoá Thể thao & Du lịch cùng phối hợp tổ chức từ năm 1994 theo định kỳ 2 năm một lần nhằm mục đích:

  • Thúc đẩy sáng tạo kiến trúc;
  • Tôn vinh các tác giả, tác phẩm kiến trúc xuất sắc;
  • Góp phần định hướng phát triển nền kiến trúc Việt Nam và nâng cao nhận thức cộng đồng về nghệ thuật kiến trúc.

GTKTQG 2016 có cơ cấu thay đổi so với kỳ trước nhằm tăng thêm số lượng giải, thu hút sự tham gia của nhiều đối tượng KTS ở các vùng miền khác nhau. Để góp phần định hướng sáng tạo kiến trúc theo xu hướng tiến bộ, nhân văn, Giải thưởng năm nay tập trung vào chủ đề “Kiến trúc vì mọi người” – nhằm đề cao trách nhiệm xã hội của giới KTS Việt Nam đối với mọi đối tượng trong xã hội, đặc biệt đối với các cộng đồng yếu thế, ở các khu vực vùng sâu, vùng xa hay chịu nhiều tác động của thiên tai do biến đổi khí hậu…

Cung Văn hóa thiếu nhi TP Đà Nẵng – Giải Vàng GT KTQG 2016

GTKTQG 2016 đã thu hút được 120 hồ sơ dự giải trên tổng số 9 thể loại với 16 hạng mục tác phẩm: Nhà ở; Công trình công cộng; Công trình công nghiệp; Công trình bảo tồn, tôn tạo; Thiết kế nội – ngoại thất; Thiết kế đô thị, cảnh quan; Đồ án quy hoạch xây dựng; Ấn phẩm kiến trúc; Tác phẩm xuất sắc tại Việt Nam của KTS nước ngoài.

Trong bối cảnh đầu tư xây dựng chưa có nhiều khởi sắc, nhưng Giải thưởng năm nay vẫn nhận được sự quan tâm tham dự của các tác giả ở tất cả các hạng mục, thể loại tác phẩm ở các quy mô khác nhau. Nhìn chung, các tác phẩm tham dự có chất lượng khá tốt, được thiết kế theo xu hướng tiến bộ. Các công trình được xây dựng ở khắp các vùng miền của tổ quốc, từ miền núi tới đồng bằng, từ nông thôn tới thành thị, ở các miền Bắc – Trung – Nam và cả nước ngoài. Điều này cho thấy nỗ lực của giới KTS trong việc khẳng định vai trò của kiến trúc – quy hoạch trong đời sống người dân và cộng đồng trên khắp các vùng, miền, lãnh thổ.

Hội đồng GTKTQG 2016 gồm 15 thành viên đã được phân công nghiên cứu hồ sơ theo từng thể loại và tham quan thực địa một số công trình trước hai ngày làm việc chính thức, với nguyên tắc đảm bảo tính trung thực, khoa học, khách quan và dựa trên cơ sở Điều lệ Giải thưởng, chú trọng các tiêu chí:

  • Ý tưởng sáng tạo, giải pháp mới, có tính đột phá theo hướng tiến bộ;
  • Giải pháp tổ chức không gian tận dụng tối đa lợi thế môi cảnh và đảm bảo dây chuyền công năng;
  • Có ý nghĩa xã hội và tính nhân văn cao, đáp ứng nhu cầu thực tế và cấp bách của cộng đồng, đặc biệt là các cộng đồng yếu thế, vùng sâu, vùng xa…
  • Thiết kế hướng tới tính bền vững theo tiêu chí Công trình Kiến trúc Xanh Việt Nam.

Hội đồng GTKTQG năm nay đã chọn trao: 4 Giải Vàng, 13 Giải Bạc và 13 Giải Đồng. Bên cạnh đó, Hội đồng cũng trao 1 Giải thưởng cho “Tác phẩm Kiến trúc được cộng đồng bình chọn”, 4 Bằng khen KTS Trẻ và 01 Bằng khen cho đơn vị đạt nhiều thành tích tại Giải thưởng kỳ này.

Các công trình kiến trúc, quy hoạch đoạt giải năm nay phong phú về thể loại, đa dạng về ý tưởng, hướng tới các giá trị văn hóa, tinh thần như “QH chi tiết xây dựng điểm du lịch nhân văn tưởng niệm nhà văn Nam Cao”; “Khu Trung tâm hành lễ và Nhà Tưởng niệm nghĩa trang liệt sỹ A1 tỉnh Điện Biên”; “Công viên Đất nung Thanh Hà” ở Hội An.

Giải thưởng KTQG 2016 cũng phản ánh khá trung thực bối cảnh kiến trúc – xây dựng trong nước hiện nay: Đa số các công trình ở quy mô vừa và nhỏ, không còn tập trung ở các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh mà ở những nơi có sức trẻ, năng động, hướng tới phát triển bền vững, như TP Đà Nẵng là một điển hình nổi bật. “Cung Văn hóa Thiếu nhi Đà Nẵng” được tạo hình độc đáo với những mảng khối, sắc màu trẻ trung, sinh động và nhịp điệu hấp dẫn, tạo nên một điểm nhấn thú vị cho thành phố. Bên cạnh đó, ngôn ngữ kiến trúc tinh tế và khúc chiết, sự hài hòa với cảnh quan thiên nhiên của “Bana Hill Golf Club” cũng như “Thư viện tổng hợp TP Đà Nẵng” đều tạo được ấn tượng gần gũi, thân thiện với con người và thiên nhiên.

“Quy hoạch phân khu khu vực ven Đầm Nại huyện Ninh Hải, Ninh Thuận” được phát triển theo hướng tiết kiệm đất trong phát triển đô thị, phục hồi khu sinh thái ngập mặn, cải tạo và nâng cao hiệu quả khu vực nuôi trồng thuỷ sản, cân bằng tỷ lệ đất xây dựng đô thị với các loại đất khác, cảnh quan môi trường đã tạo bản sắc, đồng thời phát huy hiệu quả giá trị quỹ đất trong khu vực.

Quy hoạch phân khu Khu vực ven Đầm Nại – huyện Ninh Hải – tỉnh Ninh Thuận – Cung Văn hóa thiếu nhi TP Đà Nẵng – Giải Vàng GT KTQG 2016

Giải thưởng năm nay cũng ghi nhận nhiều ấn phẩm kiến trúc tham dự và đoạt giải như: “Cơ sở tạo hình”, “Đọc và hiểu kiến trúc”, “Sự chuyển đổi và bảo tồn nhà vườn truyền thống trong khu vực kinh thành Huế, Việt Nam”, “Đô thị Việt Nam – Góc nhìn từ những nơi chốn”. Đây đều là các ấn phẩm có giá trị trong đào tạo KTS, có giá trị khoa học và thực tiễn, bổ ích cho cộng đồng và góp phần truyền thêm cảm hứng sáng tạo cho KTS.

Hưởng ứng chủ đề “Kiến trúc vì mọi người”, nhiều công trình đã vươn đến phục vụ cộng đồng người dân miền núi còn nhiều khó khăn như “Hoa rừng – Trường học vùng cao” ở Thái Nguyên, “Làng Đất” ở Quản Bạ – Hà Giang, hay đáp ứng nhu cầu ở của công nhân khai khoáng như “Nhà ở công nhân Lào Cai”… Phần lớn các tác phẩm đoạt giải hướng đến tính hiện đại, thực tế, đáp ứng nhu cầu cấp thiết của người sử dụng nhưng vẫn không quên giá trị nghệ thuật song hành, thể hiện trách nhiệm xã hội của giới KTS với các vấn đề đa dạng của xã hội.

Các tác giả trẻ tuy chưa đạt nhiều giải thưởng cao nhưng cũng cho chúng ta thấy những ý tưởng kiến trúc đầy trí tuệ, theo xu hướng thân thiện, tiến bộ, như “Quy hoạch chung thị xã Sông Cầu tỉnh Phú Yên đến năm 2020, định hướng đến năm 2030”, “Ccasa Hostel” ở Nha Trang, “Không gian thân thiện BE” ở Quảng Ninh hay “Nhà máy may mặc Đức – DBW” ở Long An.

Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 – điểm du lịch nhân văn tưởng niệm nhà Văn liệt sĩ Nam Cao – Giải Vàng GT KTQG 2016

Nói đến thành tựu của các KTS, chúng ta không thể không nhắc đến sự đóng góp của các chủ đầu tư. Chính vì vậy mà Hội đồng GTKTQG 2016 cũng trao Bằng chứng nhận “Nhà đầu tư thông minh” cho 4 đơn vị và cá nhân đã có tư duy tiến bộ, ủng hộ KTS trong việc quan tâm đến cảnh quan môi trường, tiết kiệm và chia sẻ lợi ích với cộng đồng và xã hội.

Thay mặt Hội đồng GTKTQG 2016, tôi xin cảm ơn KTS cả nước đã nhiệt tình tham dự Giải thưởng. Xin nồng nhiệt chúc mừng thành công của các tác giả và nhóm tác giả đoạt giải, chúng tôi rất tự hào vì những đóng góp của các bạn cho cộng đồng, cho nền kiến trúc hiện đại Việt Nam.

KTS Nguyễn Tấn Vạn

(Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam – Chủ tịch Hội đồng GTKTQG 2016)

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 04-2016)