Sáng ngày 10/1/2026, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Tọa đàm “Giới thiệu Đề án Khảo sát các không gian tiềm năng trở thành Không gian Sáng tạo và Trung tâm Công nghiệp Văn hóa trong Thành phố” đã được tổ chức tại Nhà Bát Giác và không gian Vườn hoa Lý Thái Tổ (Hà Nội). Sự kiện là một trong những hoạt động trọng điểm, mở đầu cho tiến trình xây dựng hạ tầng sáng tạo đô thị của Thủ đô theo định hướng dài hạn.
Tọa đàm do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội chủ trì, phối hợp với Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam, ECUE – Mạng lưới Vì một Hà Nội đáng sống, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội và Trường Khoa học Liên ngành & Nghệ thuật tổ chức, với sự tham dự của đại diện các sở, ngành, tổ chức quốc tế, giới chuyên gia, kiến trúc sư, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp văn hóa – sáng tạo và các không gian sáng tạo trên địa bàn Thành phố.
Phát biểu tại tọa đàm, bà Bùi Thị Thanh Hương – Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kiến trúc – Hội KTS Việt Nam, đơn vị đồng tổ chức Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội trong những năm vừa qua, cho biết: “Trong những năm qua, Lễ hội đã từng bước khai thác và kích hoạt nhiều không gian tiềm năng của Thủ đô. Tuy nhiên, Hà Nội vẫn còn thiếu các không gian sáng tạo đạt chuẩn, có khả năng hỗ trợ đầy đủ cho hoạt động sản xuất, thử nghiệm, trình diễn và ươm tạo trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Thông qua Đề án khảo sát lần này, Ban Tổ chức kỳ vọng sẽ nhận diện và đánh thức những tiềm năng văn hóa còn chưa được khai thác, đồng thời tạo nền tảng khoa học – thực tiễn cho các chương trình, cuộc thi và sáng kiến sáng tạo do Tạp chí Kiến trúc và các đối tác triển khai trong thời gian tới.”
Ở góc độ điều phối Đề án, ông Lê Quang Bình – đại diện ECUE / Mạng lưới Vì một Hà Nội đáng sống nhấn mạnh vai trò của khảo sát trong bối cảnh Hà Nội đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa. Theo ông, các không gian sáng tạo hiện nay còn nhỏ lẻ, thiếu hạ tầng và điều kiện vận hành bền vững, trong khi quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy hành chính đã tạo ra nhiều trụ sở, văn phòng dôi dư – nguồn lực không gian có giá trị nếu được nghiên cứu và chuyển đổi phù hợp.
Trong chương trình, các diễn giả đã trình bày những nội dung trọng tâm của Đề án, từ định hướng khảo sát nhà máy cũ, trụ sở dôi dư; hệ thống tiêu chí đánh giá không gian chuyển đổi; đến kinh nghiệm quốc tế trong tái sinh các không gian công nghiệp và công sở cũ.
Trình bày tham luận về các tiêu chí đánh giá và lựa chọn cơ sở chuyển đổi, TS.KTS Trương Ngọc Lân – Trường Đại học Xây dựng Hà Nội cho rằng cần tiếp cận có hệ thống, dựa trên bộ tiêu chí rõ ràng, bao gồm hiện trạng kiến trúc – kỹ thuật, vị trí đô thị, kết nối hạ tầng, giá trị lịch sử – văn hóa, khả năng thích ứng không gian, cùng tính khả thi pháp lý và kinh tế.
Ở góc nhìn quốc tế, PGS.TS Phạm Quỳnh Phương – Trường Khoa học Liên ngành & Nghệ thuật chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi các không gian tiềm năng thành trung tâm công nghiệp văn hóa, nhấn mạnh sự kết hợp giữa bảo tồn giá trị gốc và bổ sung chức năng mới, gắn với mô hình quản trị phù hợp và sự tham gia của cộng đồng sáng tạo.
Góp thêm ý kiến về chính sách, PGS.TS Phạm Thúy Loan cho rằng Luật Kiến trúc đã có cơ sở để địa phương đề xuất danh mục công trình có giá trị. Trên nền tảng các nghiên cứu đánh giá đầy đủ, chủ đầu tư có thể cân nhắc phương án giữ lại, chuyển đổi hoặc điều chỉnh phù hợp, tạo sự dung hòa giữa phát triển công trình văn hóa, không gian sáng tạo và hiệu quả đầu tư, trong bối cảnh quỹ đất Hà Nội ngày càng hạn chế.
Đại diện cơ quan quản lý, bà Bùi Hương Thủy – Phó Trưởng phòng Quản lý Di sản Văn hóa, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết hoạt động khảo sát được xác định là nhiệm vụ dài hạn của Thành phố, dự kiến triển khai trong vòng 4 năm. Bà ghi nhận và cảm ơn sự đồng hành của các nhà khoa học, thầy cô giáo và sinh viên, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự ủng hộ chuyên môn để hướng tới công bố kết quả khảo sát với Thành phố vào tháng 11.
Tọa đàm đã ghi nhận nhiều ý kiến trao đổi xoay quanh vai trò của hạ tầng trung tâm công nghiệp văn hóa trong hệ sinh thái sáng tạo Hà Nội và cơ chế phối hợp đa bên. Đây là bước khởi động quan trọng cho Đề án khảo sát, đồng thời đặt nền móng cho việc công bố danh mục các không gian tiềm năng chuyển đổi trong năm 2026.
Thu Vân – TCKT.VN
© Tạp chí Kiến trúc
