Sáng ngày 16/05/2026, tại Trung tâm Hành chính thành phố Đà Nẵng, Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Kiến trúc thích ứng biến đổi khí hậu & phòng chống thiên tai: Giải pháp từ quy hoạch đến thiết kế công trình” đã diễn ra với sự tham dự của hơn 300 đại biểu là các chuyên gia, kiến trúc sư, nhà khoa học, nhà quản lý cùng đại diện các cơ quan, tổ chức trong lĩnh vực quy hoạch, xây dựng và môi trường.
Hội thảo do Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng UBND thành phố Đà Nẵng tổ chức, với sự phối hợp của Sở Xây dựng TP. Đà Nẵng, Hội Kiến trúc sư TP. Đà Nẵng và Kienviet Media.
Phát biểu khai mạc, Ông Lê Quang Nam – Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh: “Trong những năm gần đây, tình trạng thiên tai diễn biến ngày càng khốc liệt, khó lường với nhiều hình thái cực đoan khác nhau giữa các vùng miền. Khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ thường xuyên xảy ra bão, ngập lụt, sạt lở; trong khi Nam Bộ đối mặt với hạn hán, sụt lún do biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Những tác động này kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với an sinh xã hội, phát triển kinh tế và an ninh lương thực. Nhiều nguyên lý và giải pháp phòng chống thiên tai từng được nghiên cứu, áp dụng trong giai đoạn trước hiện đã bộc lộ hạn chế trước các kịch bản khí hậu mới.”
Chia sẻ thêm tại hội thảo, Lê Quang Nam cho biết ngay tại Đà Nẵng cũng đã xảy ra trận lũ lịch sử vào cuối tháng 10/2025 với mực nước vượt các đỉnh lũ năm 1999, 2007 và 2009. Theo ông, đây là hồi chuông cảnh báo khi những kịch bản từng được xem là “trăm năm có một” nay có thể quay trở lại chỉ sau vài năm.
Phát biểu tại hội thảo, TS. KTS Phan Đăng Sơn – Chủ tịch Hội KTS Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, kiến trúc và quy hoạch không chỉ dừng lại ở vai trò tạo lập không gian sống mà cần được tiếp cận như một “tuyến phòng thủ chủ động”, góp phần giảm thiểu rủi ro và nâng cao năng lực chống chịu cho đô thị và cộng đồng.
Ông nhấn mạnh ba định hướng quan trọng trong chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai. Theo đó, cần chủ động “sống chung” và thích ứng với biến đổi khí hậu, tôn trọng quy luật tự nhiên, tăng cường các giải pháp phi công trình. Đồng thời, cần hoàn thiện thể chế, rà soát chính sách và quy hoạch phát triển đô thị theo hướng ưu tiên phòng ngừa rủi ro, kiên quyết không san lấp ao hồ, sông suối tự nhiên hay lấn chiếm không gian thoát nước. Bên cạnh đó, việc đầu tư công nghệ nhằm nâng cao năng lực cảnh báo, dự báo sớm và khả năng chống chịu trước thiên tai cũng được xem là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
Từ tham luận tổng quan của KTS Phan Đăng Sơn, là phần chia sẻ của các chuyên gia như TS Nguyễn Tất Thắng (Viện Kiến trúc Quốc gia) dưới góc nhìn lý luận phê bình kiến trúc, phân tích về thành phố bọt biển của TS Hoàng Đức Anh Vũ (ĐH Kiến trúc Đà Nẵng), hay phân tích phê phán của nhóm Think Playgrounds. Thay cho mô hình cũ, hội thảo đã giới thiệu và làm rõ một mô hình mới dựa trên ba trụ cột: linh hoạt (flexibility), bền bỉ (resilience), và cộng sinh (symbiosis). Đây không còn là những khái niệm trừu tượng mà được cụ thể hóa qua hàng loạt mô hình kỹ thuật khả thi.
Một điểm đặc biệt của hội thảo là sự xuất hiện của những góc nhìn ít được đề cập trước đây trong các diễn đàn kiến trúc: Nội thất thích ứng ngập lụt (TS.KTS. Lê Đức Viên), “phần còn lại của mật độ xây dựng” như một chỉ tiêu sinh thái mới (giảng viên Võ Trọng Nghĩa), hay vai trò của không gian công cộng quy mô nhỏ như “vùng đệm” sinh thái – xã hội (Think Playgrounds). Những hướng tiếp cận này mở rộng đáng kể phạm vi của khái niệm “kiến trúc thích ứng” – không chỉ dừng ở công trình mà bao trùm cả vi mô (nội thất) lẫn vĩ mô (cộng đồng và thể chế).
Sự xuất hiện của các tham luận từ khu vực doanh nghiệp – như XMArchitect với “nhà lắp ghép xanh”, CTA với “kiến trúc lưỡng cư”, DINCO với giải pháp công trình công nghiệp, Nhà Chống Lũ với phương pháp co-design, Think Playgrounds với không gian công cộng cộng đồng – cho thấy lĩnh vực kiến trúc thích ứng đã vượt khỏi phạm vi viện – trường để trở thành một thị trường thực sự với các giải pháp đã được thử nghiệm và có khả năng nhân rộng.
Nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy “ứng phó và khắc phục” sang “phòng ngừa và thích ứng chủ động”, trong đó quy hoạch và kiến trúc phải được xem là công cụ quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro ngay từ giai đoạn tổ chức không gian và thiết kế công trình.
Không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật, hội thảo còn hướng tới mục tiêu kết nối tri thức với thực tiễn, làm cơ sở đề xuất các khuyến nghị phù hợp với điều kiện Việt Nam, đặc biệt đối với khu vực miền Trung. Trong khuôn khổ chương trình, Ban tổ chức cũng phát hành Kỷ yếu hội thảo khoa học tổng hợp các bài tham luận đã được tuyển chọn và phản biện chuyên môn, góp phần tạo nguồn tài liệu tham khảo cho giới chuyên môn, cơ quan quản lý và các tổ chức quan tâm đến phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thuỵ An – TCKT.VN
© Tạp chí Kiến trúc
