- Tên đồ án: Quy hoạch và thiết kế kiến trúc cảnh quan vùng địa di sản bờ biển Gành Đá Đĩa – Không gian từ Làng đá Phú Hạnh đến Mũi Nước Giao tại Xã Tuy An Đông, Tỉnh Đắk Lắk
- Giải thưởng: Giải Ba Giải thưởng Loa Thành 2026
- SVTH: Phan Đức Tri
- GVHD: TS. KTS Vũ Việt Anh
- Trường: Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh
Gành Đá Đĩa là một trong những cảnh quan địa chất đặc trưng và là hạt nhân của công viên địa chất Phú Yên – CVDC duy nhất tại Việt Nam có thềm bờ biển, hình thành từ dòng dung nham bazan với câu chuyện trường ca của nước và lửa. Tuy nhiên, giá trị biểu hiện của địa chất vùng đất không chỉ nằm ở những cột đá độc bản mà còn tiếp tục hiện diện trong dòng chảy đời sống của cộng đồng: những con đường đá, nhà đá, tường đá hay thậm chí là mộ đá tại Làng đá Phú Hạnh và cảnh quan nương rẫy và làng chài kéo dài về phía Mũi Nước Giao. Địa chất và văn hóa vì thế tạo thành một hệ thống liên tục, nhưng hiện đang bị chia cắt bởi phát triển du lịch đại chúng tập trung, thiếu kết nối giữa vùng lõi di sản trong khi không gian văn hóa đá đang dần bị lãng quên.
Đồ án lựa chọn tiếp cận Gành Đá Đĩa như một “vùng địa di sản sống“ trong dòng chảy phát triển, thay vì một điểm tham quan đơn lẻ. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để vừa bảo vệ cấu trúc địa chất nguyên sơ, vừa khôi phục giá trị văn hóa đá và đồng thời đưa hoạt động du lịch trở thành động lực hỗ trợ sinh kế cộng đồng.
Ý tưởng “Dòng chảy sự sống khởi sinh từ tro tàn núi lửa” được hình thành từ mối liên hệ giữa địa chất, con người và thời gian. Cấu trúc cảnh quan được tổ chức theo ba tuyến thời gian Quá khứ – Hiện tại – Tương lai về những biểu hiện của địa chất được gói trong một vùng địa di sản. Hành trình từ Gành Đá Đĩa – Gành Đèn, kiến trúc cảnh quan kể câu chuyện về nguồn gốc và hành trình địa chất bazan; không gian Làng đá Phú Hạnh và trải nghiệm cảnh quan nông nghiệp trên Đồi cổ thạch là nơi không gian văn hóa đá vẫn tồn tại trong đời sống với cảnh quan được lồng ghép và bắt nối vào làng xóm cũ; Vùng đất phía Nam và Mũi Nước Giao được giữ gìn như một vùng đất tinh thần hoang sơ của cảnh quan Phú Yên thông qua chuyên đề phim trường cảnh quan điện ảnh.
Đồ án hướng tới một mô hình cảnh quan địa di sản lấy bảo tồn làm nền tảng, cộng đồng làm chủ thể và trải nghiệm làm phương tiện kết nối. Thay vì tạo thêm một điểm đến cạnh tranh với Gành Đá Đĩa, đồ án mở rộng vùng trải nghiệm, giảm áp lực lên di sản, phân bố lại lợi ích du lịch và khôi phục mối liên hệ giữa địa chất – cảnh quan – văn hóa. Qua đó, Gành Đá Đĩa không chỉ được bảo tồn như một kỳ quan tự nhiên, mà trở thành điểm khởi đầu của một hành trình cảnh quan liên tục, nơi quá khứ được nhận diện, hiện tại được tiếp nối và tương lai được hình thành từ kết nối giá trị vốn có và những cơ hội mới của vùng đất – một vùng đất với câu chuyện địa chất riêng biệt để phát triển mô hình du lịch địa chất bền vững, đặc biệt trong lộ trình Phú Yên đón nhận danh hiệu Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO.
Tố Uyên – TCKT.VN
© Tạp chí Kiến trúc
Xem thêm các đồ án đạt giải:
Các đồ án sẽ tiếp tục được Tạp chí Kiến trúc cập nhật trong thời gian tới, trân trọng kính mời quý bạn đọc theo dõi tại: https://www.tapchikientruc.com.vn/tin-tuc/ket-qua-giai-thuong-loa-thanh-lan-thu-38-nam-2026-chuyen-nganh-kien-truc-quy-hoach.html
































































































