Diễn đàn: Xu hướng – Chiến lược & Thực hành truyền thông trong lĩnh vực kiến trúc

Đó là chủ đề cuộc tọa đàm do Tạp chí Kiến trúc – Hội KTS Việt Nam tổ chức ngày 11/1/2019, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện Kỷ niệm 35 năm Tạp chí Kiến trúc TCKT. Đây cũng là hoạt động đầu tiên TCKT tổ chức trong năm 2019, hứa hẹn một năm sôi động của TCKT và giới nghề.

Trân trọng giới thiệu với bạn đọc những ý kiến ghi nhận được ở buổi tọa đàm. Ban Biên tập hy vọng sẽ tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc xung quanh chủ đề này.

GS.TS.KTS Nguyễn Quốc Thông, Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam, Tổng biên tập TCKT

Bản chất của truyền thông là không ai làm được một mình. Tôi rất cảm kích sự có mặt của các chuyên gia, nhà báo và đại diện các doanh nghiệp đã nhiều năm đồng hành với Hội KTS Việt Nam, với TCKT. Tôi rất hy vọng sau tọa đàm này, các anh chị em có thể ngồi cùng với nhau, sẽ có ai đó nghĩ ra phương thức, cách thức để cùng nhau thực hiện. Sự kết nối giữa các bên, sẽ tạo ra sức mạnh. Cuộc tọa đàm này hy vọng sẽ mở ra những cơ hội mới, trong đó TCKT sẽ là cầu nối. Tôi nghĩ chúng ta nên bắt đầu từ yếu tố văn hóa và không thể không liên kết – Để cùng nhau hướng đến thành công!

Nhà báo Nguyễn Đăng Bền – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đầu tư IGV

Tôi và các cộng sự của mình đã bắt tay vào làm chương trình “Sự cân bằng hoàn hảo” cùng Tập đoàn Vicostone với rất nhiều băn khoăn, rất nhiều câu hỏi được đặt ra: Vấn đề truyền thông trong lĩnh vực kiến trúc là gì, đối tượng của nó là gì? KTS cần gì? Tìm kiếm gì? Có những mâu thuẫn gì? Có những vấn đề gì lớn về tư tưởng cần giải quyết? Chương trình “Sự cân bằng hoàn hảo” đã ra đời trong bối cảnh ấy, với những mâu thuẫn ngay từ tên gọi – Đó là những câu chuyện thực sự hấp dẫn về những KTS được coi là hàng đầu của Việt Nam hiện nay. Họ sẽ bày tỏ triết lý thiết kế, chính là những mong mỏi, sự tìm kiếm của họ trong câu chuyện nghề nghiệp và thể hiện qua công trình kiến trúc mà họ tâm đắc. Đó chính là nội dung “lõi” của chương trình.

Chúng tôi mong muốn mang lại cho khách hàng sự chia sẻ với nhiều KTS khác, sự trăn trở trong nghề nghiệp, nỗi khát khao được sáng tạo qua những thiết kế, công trình. Cái kết của chương trình là chúng tôi đã xây dựng một thương hiệu bao gồm nhiều những KTS trẻ, có uy tín, đã thành danh…. Chúng tôi góp phần xây dựng cộng đồng KTS, tuân thủ những nguyên tắc, chia sẻ những giá trị và gắn kết với nhau, tin tưởng với nhau. Những thông điệp từ đó được xác nhận và tin tưởng hơn. Chúng tôi cũng muốn xây dựng sự cảm nhận về thế giới thương hiệu của những người tham gia, những người tinh túy nhất trong ngành kiến trúc, những người khắt khe nhất với những đòi hỏi của nghề nghiệp, những giải thưởng quốc tế uy tín nhất, những công trình kiến trúc sáng tạo nhất, những giá trị nhân văn của công trình đó mang lại, đồng điệu và gắn bó với giá trị của thương hiệu. Đó cũng là điều mà khách hàng của chúng tôi mong mỏi: Tính nhân văn, sự tinh tế, sự gắn bó với hành trình cảm xúc của đối tượng công chúng và mục tiêu của các KTS.
Khi chúng tôi ra mắt seri phim này, đã có 5 đơn vị muốn hợp tác của chúng tôi để phân phối lại một cách miễn phí. Đó là câu chuyện của chúng tôi.

Điều tôi muốn chia sẻ ở đây chính là mô hình Transmedia mà chúng tôi đã nghiên cứu và học hỏi theo mô hình của Mỹ. Mỗi cá nhân có thể tạo ra những kênh truyền thông riêng của mình, kể câu chuyện riêng theo cách của mình, sở hữu kênh phát sóng riêng của mình một cách dễ dàng. Khi chúng tôi bắt đầu nghiên cứu về truyền hình tương tác, cách đây 4 năm thì mọi việc không hề dễ dàng như thế. Hiện nay người tiêu dùng đang ngập lụt trong thông tin, 1 phút trôi qua có hàng nghìn video được tạo ra trên toàn cầu. Vậy làm sao để những gì chúng ta tạo ra nhận được sự chú ý? Khi không được chú ý thì rõ ràng là truyền thông không hiệu quả. Tôi cho rằng nguyên nhân là do chọn kênh truyền thông. Chúng ta cần ý tưởng rõ ràng, đối tượng công chúng và mục tiêu rất rõ ràng. Đó là những chia sẻ của tôi, hy vọng có thể góp phần thúc đẩy hiệu quả truyền thông trong lĩnh vực rất đặc biệt là kiến trúc.

TS.KTS Hoàng Hữu Phê

Tôi rất vinh dự được tham gia tọa đàm với chủ đề này. Tôi nghĩ rằng: Bây giờ đang là giai đoạn bùng nổ các phương tiện truyền thông, cả trong lĩnh vực kiến trúc. Tuy nhiên, cũng có nguy cơ là chúng ta tự nói và tự nghe với nhau. Theo tôi, đó là nguy hiểm lớn nhất.

Một điều quan trọng nữa là: Dường như chúng ta chú ý nhiều hơn đến khía cạnh tinh hoa của giới nghề hơn là sứ mạng phục vụ của nó. Trong lịch sử kiến trúc thế giới, những người thiết kế nhà tập thể đầu tiên, những người sáng lập ra xu hướng kiến trúc Bauhaus nổi tiếng đã bắt đầu sự nghiệp với thể loại nhà chung cư. Thực tế là nhà ở xã hội, nhà ở cho sinh viên, nhà cho công nhân … ở Việt Nam đều không mấy thành công, nhiều nơi làm nhà xong không có ai đến ở. Tôi cho rằng đó là mảnh đất màu mỡ cho truyền thông. Nhưng có vẻ những người đón nhận sản phẩm lại không quan trọng. Tôi nghĩ rằng với phần tinh hoa chúng ta đã làm rất tốt, trong một thời gian ngắn, diện mạo kiến trúc nước nhà đã có những thay đổi tích cực. Tuy nhiên, chúng ta bỏ quên sứ mạng phục vụ cho số đông, phục vụ cho rất nhiều người. Câu chuyện càng hay, càng thu hút và dễ lan tỏa. Tuy nhiên, một số câu chuyện được ưa chuộng hơn những câu chuyện khác mà chưa hẳn đã vì góc độ xã hội của nó – Đó cũng chính là sứ mạng phụng sự xã hội của nghề kiến trúc.

KTS Lê Hữu Trúc – Ban Tuyên giáo TW

Về lĩnh vực truyền thông trong lĩnh vực kiến trúc, tôi cho rằng rất quan trọng. Thế giới mạng không hề ảo, mà đã bước vào đời thực, đã tác động rất nhiều chiến lược truyền thông. Mọi người đã nói đến các phương tiện và hình thức truyền thông. Tôi chú ý nhiều hơn đến nội dung: Câu chuyện của giới KTS là gì, cách bạn kể câu chuyện đó như thế nào, có hấp dẫn không và tác động đến cộng đồng như thế nào, làm sao để những vấn đề thời sự được quan tâm hơn? Các kênh truyền thông của Hội cần tổ chức những diễn đàn để nhiều giới, nhiều ngành có thể tham gia, về những vấn đề của kiến trúc.

KTS Nguyễn Tuấn Anh – Giám đốc Công ty ATEK Architects, thành viên sáng lập Agohub

Thực ra, với tư cách những người làm nghề, chúng tôi cần có phương tiện truyền thông để chia sẻ với các bạn bè, đồng nghiệp. Trong rất nhiều năm, chúng tôi nhận thấy các đơn vị truyền thông, nhất là trong lĩnh vực kiến trúc đã đạt được những thành công nhất định. Tuy nhiên, mục tiêu của truyền thông cũng rất khác nhau. Nếu như của báo chí là lượng người đọc, mạng xã hội quan tâm đến lượng view và tương tác, thì cá nhân tôi lại quan tâm đến kết quả của công việc, thông qua truyền thông tôi mong muốn chia sẻ công việc của mình, kết nối với các bạn bè đồng nghiệp, giao lưu và học hỏi, tìm ra đường lối… Với tôi, truyền thông là công cụ chứ không phải mục đích. Chẳng hạn như với transmedia như anh Bền vừa nói, chúng ta có thể khởi lên một câu chuyện với những băn khoăn, thắc mắc, và cùng kết nối, chia sẻ được với cộng đồng để giải quyết chúng. Tôi cũng xin nói luôn là Agohub không phải là vơi một đơn vị làm truyền thông, chúng tôi không hướng đến mục đích của truyền thông, nhưng chúng tôi cần đến truyền thông để chia sẻ câu chuyện của chúng tôi với cộng đồng để tìm ra câu trả lời cho vấn đề đó.

Tôi cho rằng vấn đề cốt lõi là chúng ta đang muốn truyển tải nội dung thông tin gì. Ví dụ như với TCKT, đã có sự chuyển mình rất mạnh trong nội dung và hình thức với những nhân tố mới. Tuy nhiên, điều tôi băn khoăn là với những đổi mới đó mục đích cuối cùng của TCKT là gì: Làm chuyên môn hay trở thành phương tiện truyền thông để mọi người dễ tiếp cận? Nếu không có mục tiêu rõ ràng, rất dễ mất kiểm soát, khó đạt hiệu quả tích cực. Càng ngày truyền thông càng phải có thông điệp rõ ràng, đòi hỏi trách nhiệm của người làm. Những người làm truyền thông cần có sự giao tiếp, kết nối để đi đến hiệu quả chung, ví dụ những vấn đề như luật hành nghề, chứng chỉ hành nghề… rất ít được phản ánh.

Theo tôi, nên chăng chúng ta kết nối và thành lập một nhóm, hoạt động dưới dạng một CLB, tập hợp những người làm truyền thông trong lĩnh vực kiến trúc để cùng thảo luận chiến lược và thực hành một cách có hệ thống và hiệu quả hơn.

PGS.TS.KTS Phạm Hùng Cường – Chủ nhiệm Khoa Kiến trúc, Quy hoạch trường ĐH Xây dựng

Thực tế cho thấy Truyền thông kiến trúc còn thiếu một mảng gắn với các vấn đề xã hội. Cũng như với lĩnh vực đào tạo, cái chúng tôi mong muốn không phải lúc nào cũng là về những tác giả rất thành công, những tác phẩm đẹp đẽ như trong mơ…Như thể chúng ta chỉ nhìn thấy cái cây lúc nào cũng tươi tốt, trong khi cả một quá trình gian nan của giới kiến trúc, xử lý những vấn đề hóc búa của KTS thì không bộc lộ trên truyền thông. Điều này cũng khó để nhận biết rõ ràng trách nhiệm thuộc về ai. Tôi lấy ví dụ như khu đô thị Linh Đàm, chúng ta cứ chê nó, nhưng khi tôi đến đó, hỏi người dân thì họ lại rất thích, khen hết lời. Vậy thì chúng ta cũng nên nhìn xu hướng truyền thông từ cả hai khía cạnh: Người ở và chuyên gia. Sự xung đột nhiều chiều đó mới chính là bản chất của cuộc sống kiến trúc, nếu không thì cũng chỉ là nói cho nhau nghe, phục vụ tinh hoa mà không tiếp cận được cuộc sống xã hội.

TS.KTS Vũ Hồng Cương – Chủ nhiệm Khoa Nội thất và Mỹ thuật Công nghiệp, trường ĐH Kiến trúc Hà Nội

Chúng tôi sẵn sàng tham gia và góp ý kiến về chuyên môn, tham gia một yếu tố trong quá trình truyền thông. Cần có thêm sự kết nối với những quan điểm và định hướng rõ ràng. Ví dụ như ở TCKT, trước có nhiều bài về nhà ở dân gian truyền thống hơn, giờ đang vắng bóng…

TS.KTS Lê Thành Vinh – Nguyên Viện trưởng Viện Bảo tồn Di tích Bộ Văn hóa

Sự phát triển của truyền thông kiến trúc đang rất mạnh. Tôi chia sẻ một chút về góc nhìn của cá nhân tôi. Mỗi tờ báo, đơn vị truyền thông có một sứ mệnh riêng chứ không thể làm hết tất cả mọi thứ. Mỗi đơn vị làm tốt vai trò của mình, tạo ra thương hiệu của mình và tạo ra được môi trường rất tốt cho sự phát triển chung. Việc kết nối giữa các đơn vị là rất quan trọng, tạo ra sức mạnh lớn lao, tác động đến nhiều đối tượng trong cộng đồng.

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 01-2019)