Trong không khí tưng bừng và quyết tâm tập trung trí lực thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XIV và các nghị quyết chuyên đề, trong đó có các nghị quyết trụ cột của Đảng định hình cốt lõi cho giai đoạn phát triển mới của Đất nước trong “Kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của Dân tộc”; thực hiện kết luận số 230-KL/TW ngày 05/1/2026 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng về đề án sắp xếp, tinh gọn các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ; Kế hoạch số 08-KH/ĐU ngày 27/2/2026 kế hoạch triển khai thực hiện Kết luận số 230-KL/TW, của Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương…
Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội KTS Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031 được tiến hành trọng thể, diễn ra từ ngày 08-10/9/2026. Với phương châm “Đoàn kết – Dân chủ – Đổi mới – Sáng tạo – Phát triển”. Đại hội đã tập hợp đội ngũ đại biểu chính thức gồm 500 KTS tiêu biểu của cả nước và 300 đại biểu khách mời từ Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Ban – Bộ – Ngành Trung ương, các tổ chức quốc tế và các doanh nghiệp, báo chí truyền thông đồng hành.
Tại Đại hội này, giới KTS Việt Nam đã cùng nhau đánh giá lại những kết quả mà mình đã đạt được trong nhiệm kỳ vừa qua; đồng thời, đề ra phương hướng nhiệm vụ cho nhiệm kỳ mới 2026-2030 – Với khát vọng cống hiến cho kiến trúc Việt Nam thêm Giàu bản sắc – Mạnh hiện đại – Vững hội nhập, trong giai đoạn đất nước phát triển toàn diện từ thể chế đến hành động.
1. Khái quát sự phát triển Kiến trúc Việt Nam giai đoạn 2020-2026
Về mặt sáng tạo công trình, xu hướng kiến trúc xanh – kiến trúc bền vững đã được từng bước khẳng định trong đời sống xã hội, thể hiện rõ nhất ở các loại hình: Kiến trúc văn phòng, công sở; khu đô thị mới; nhà ở cao tầng; khu du lịch- nghỉ dưỡng… đem đến cho đô thị và cả nhiều vùng nông thôn một diện mạo kiến trúc mới mẻ, góp phần vào phát triển văn hóa, kinh tế của từng địa phương; cải thiện nhu cầu về thụ hưởng chính đáng của nhân dân. Đã hình thành rõ hơn xu hướng kiến trúc bản địa mới (nhiều công trình, tổ hợp công trình hiện đại gắn với việc có bản sắc riêng của Việt Nam theo xu hướng khai thác khía cạnh “hồn cốt” chứ không phải mô phỏng, cắt ghép) được KTS Việt Nam sáng tạo thành công, góp phần tạo nên tín hiệu vui, thêm năng lượng kiến tạo cho nghề kiến trúc.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được trong giai đoạn vừa qua, thì kiến trúc – đô thị Việt Nam cũng còn nhiều vấn đề cần phải khắc phục. Còn ít các công trình kiến trúc lớn có tầm vóc, có giá trị biểu tượng mang tính thời đại, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Với gần 30 trường đào tạo KTS, hàng năm trung bình có khoảng 6000 KTS ra trường. Tuy nhiên, số KTS có khả năng hành nghề, đáp ứng được yêu cầu thực tế của xã hội chưa cao. Một bộ phận KTS còn chạy theo thị hiếu tầm thường, thỏa mãn sở thích của chủ đầu tư, tạo nên những hình thức kiến trúc lai căng, phi nghệ thuật, phi bản sắc, lãng phí về kinh tế gây bức xúc trong xã hội. Sự tham gia của cộng đồng trong quá trình làm quy hoạch – kiến trúc còn bị động và chưa hiệu quả. Tính kết nối toàn cầu hóa trong đào tạo và nghiên cứu phát triển kiến trúc chưa phát huy tốt.
2. Kết quả hoạt động của Hội KTS Việt Nam giai đoạn 2020-2026
Hội KTS Việt Nam bước vào nhiệm kỳ X (2020-2026) với sự trẻ hóa trong Lãnh đạo cấp Trung ương của Hội – Ban Chấp hành Hội kế thừa những thành công của nhiệm kỳ IX, với phương châm “Đoàn kết – Chủ động – Sáng tạo – Trách nhiệm”, kịp thời đổi mới hoạt động Hội phù hợp, đáp ứng những yêu cầu cấp thiết về phát triển kiến trúc – quy hoạch trong thời kỳ mới.
Thành công rực rỡ của Đại hội Đảng lần thứ XIII đã đem đến cho nhân dân cả nước một niềm tin vững chắc vào thành công của Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa và công cuộc phát triển kinh tế – xã hội của nước ta trong thời kỳ mới. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0) tạo điều kiện để kiến trúc và KTS Việt Nam tiếp cận, hội nhập sâu rộng, từng bước khẳng định vai trò và vị thế của Kiến trúc Việt Nam, của KTS Việt Nam trên thế giới.
Cùng với đó là việc chuyển đổi nhanh theo hướng ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số được đặt ra nghiêm túc ngay từ đầu nhiệm kỳ. Việc kết nối hoạt động quốc tế có hiệu suất cao về phát triển chuyên môn cũng được tập trung chú trọng. Phát triển kiến trúc đặt mục tiêu tìm kiếm những giải pháp triển khai cụ thể thích ứng với từng vùng, miền, gắn kết với cộng đồng địa phương theo hướng bền vững.
Hội KTS Việt Nam đã hoàn thành chương trình hoạt động khóa X với những nhiệm vụ cụ thể:
- Thực hiện kịp thời, hiệu quả nội dung theo nghị quyết của của Đảng, kết luận của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc 2021; Thực hiện Luật Kiến trúc; Định hướng phát triển kiến trúc theo quyết định 1246/QĐ-TTg; tham gia các khâu quản lý Nhà nước;
- Triển khai các nhiệm vụ Chính phủ giao và chủ động thực hiện theo chức năng hội đặc thù do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ: Tham gia với Bộ Xây dựng xây dựng Định hướng phát triển kiến trúc Việt Nam đến 2030, tầm nhìn đến 2050 (đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 1246/QĐ-TTg ngày 19/7/2021); chủ trì 05 đề án nghiên cứu cụ thể hóa Định hướng phát triển kiến trúc, được Chính phủ giao; các cấp Hội và Trung ương Hội, hoặc chủ động kết nối, phối hợp với nhiều Tỉnh, TP tổ chức nhiều cuộc thi tuyển kiến trúc, đặc biệt là công trình có tầm quan trọng tại Trung ương và các Tỉnh, Thành; Hội đã lập chương trình nghiên cứu, sáng tác 500 kiểu nhà ở nông thôn cho toàn quốc, đáp ứng yêu cầu cải thiện vấn đề bản sắc đang bị mai một, phát triển nông thôn trật tự, hiện đại;
- Thực hiện nhiệm vụ thường xuyên hoạt động chuyên ngành về tổ chức các sự kiện, hội thảo, tọa đàm sáng tác và lý luận phê bình kiến trúc, phản biện giám định chuyên môn và kết nối cộng đồng:
- Tổ chức thành công ba kỳ Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia: 2020-2021, 2022-2023 và 2024-2025 với gần 500 tác phẩm tham dự;
- Tham gia hai đợt Vận động sáng tác theo chủ đề “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”;
- Tham gia Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật (2017-2022);
- Trao Giải Loa Thành sinh viên tốt nghiệp xuất sắc hàng năm.
- Tổ chức thành công Tuần lễ kỷ niệm 75 năm thành lập Hội KTS Việt Nam (1948-2023) bằng chương trình kỷ niệm đậm chất sáng tạo nghề nghiệp kéo dài từ 22/4 đến 27/4/2023: Hội thảo khoa học, triển lãm kiến trúc, cùng nhiều hoạt động giao lưu kiến trúc – văn hóa khác, lan tỏa tinh thần sáng tạo của KTS cùng cộng đồng, xã hội;
- Trung ương Hội, các đ/c lãnh đạo đã tham gia Hội đồng thẩm định, phản biện hàng trăm đồ án Điều chỉnh Quy hoạch cấp Quốc gia, cấp tỉnh, như Quy hoạch hệ thống đô thị quốc gia; Quy hoạch chung TP.HCM; Thủ Đức; Đà Nẵng, Hà Nội.…Tham gia tổ chuyên gia của Bộ Xây dựng hỗ trợ Quy hoạch Hà Nội, TP.HCM; góp ý cho dự thảo các quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng; tiêu chuẩn phòng cháy-nổ; tham gia với Ban Kinh tế TW trong dự thảo Nghị quyết mới của Đảng về phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn thời kỳ mới; tham gia với chính quyền các cấp về ảnh hưởng cảnh quan và tác động xã hội trong lĩnh vực bảo tồn di sản và phát triển đô thị…
- Gắn kết với các địa phương trong cả nước, kiện toàn tổ chức các Hội địa phương theo hướng chỉ đạo của các cơ quan quản lý: Các chương trình, hội nghị do Ban Tuyên giáo Trung ương (nay là Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương) tổ chức. Đồng thời, nghiên cứu, đề xuất các nội dung theo Chương trình Tổng kết, đánh giá 15 năm thực hiện Nghị quyết 23-NQ/TW của Đảng về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới. Thực hiện tổng kết 50 năm kiến trúc Việt Nam sau khi đất nước thống nhất.
- Hoạt động của KTS trẻ: CLB KTS trẻ toàn quốc được kiện toàn với tinh thần đổi mới, trẻ hóa về nhân sự, nội dung hoạt động, Ban điều hành CLB KTS trẻ các cấp đã dần được thành lập và hoạt động có hiệu quả, tuân thủ chỉ đạo của Ban Thường vụ và định hướng của Hội KTS Việt Nam. Từ năm 2022 đến 2026, hoạt động của KTS trẻ khởi sắc, góp phần tích cực vào hoạt động chung của Hội.
- Hoạt động của hệ thống truyền thông Hội:
- Tạp chí Kiến trúc xuất bản định kỳ hàng tháng với chất lượng ấn phẩm tốt. Triển khai nhiều hoạt động kết nối, hợp tác với nhiều tổ chức, cơ quan, doanh nghiệp; thực hiện nhiều chương trình kết nối đa dạng vùng miền; phối hợp Sở Văn hóa Thể thao Hà Nội tổ chức chương trình Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội hàng năm theo cam kết của UBND TP Hà Nội khi gia nhập Mạng lưới Thành phố sáng tạo toàn cầu của UNESCO; Phối hợp tổ chức tọa đàm, hội thảo với hơn 10 địa phương…;
- Trung tâm Truyền thông Kiến trúc đã có những chuyển biến trong hoạt động, cụ thể: Tham gia công tác vận động, kêu gọi tài trợ cho các hoạt động của Hội. Tham gia tổ chức các sự kiện của Hội. Tổng hợp đăng tải thông tin hoạt động hội, hoạt động sáng tạo kiến trúc từ các Hội/Chi hội KTS cơ sở trên cả nước;
- Trang điện tử Kiến Việt nhiều cố gắng trong tuyên truyền hoạt động của Hội, giới thiệu sáng tác kiến trúc trong và ngoài nước. Chủ trì thực hiện không gian trưng bày triển lãm kiến trúc tại các sự kiện Kiến trúc lớn của Hội, Bộ Xây dựng như: Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia, Tuần lễ Kiến trúc (Kỷ niệm 75 năm), Triển lãm EXPO 2023 tại Phú Quốc…Tổ chức các giải thưởng chuyên môn về nhà ở, nội thất, kiến trúc xanh…
- Công tác tổ chức phát triển Hội – Hội viên: Trong nhiệm kỳ, Ban Tổ chức hội viên đã làm thủ tục kết nạp 750 hội viên Hội KTS Việt Nam thuộc các cơ sở Hội. Có chuyển biến mạnh về thu hút giới trẻ tham gia. Đã thành lập thêm 07 chi hội trực thuộc, nâng tổng số chi hội trực thuộc lên 31, nâng tổng số hội viên Hội KTS Việt Nam đến hết năm tháng 3/2025 lên gần 7000 hội viên (trên tổng số khoảng hơn 22.000 KTS cả nước).
- Các hoạt động quốc tế: Hội đã tăng cường tham gia (bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến) kết nối với các tổ chức mà Hội là thành viên, trong khu vực và thế giới như Diễn đàn KTS châu Á (ARCASIA); Hiệp hội KTS Thế giới (UIA), nổi bật là tham dự các sự kiện lớn: Tham dự Đại hội KTS Thế giới (UIA) lần thứ 27 tại Rio De Janeiro, tham dự Đại hội KTS Thế giới lần thứ 30 tại Barcelona (Tây Ban Nha)…
- Hoạt động của các Hội Tỉnh, Thành trong cả nước: Các Hội (Chi hội) KTS trong thời gian qua đều có những hoạt động tích cực tập hợp, động viên anh chị em KTS tham gia vào các hoạt động chung của Hội KTS Việt Nam và của Hội tỉnh, thành; Hoạt động nghề nghiệp sau khi có Luật Kiến trúc, các Nghị quyết của Đảng, Định hướng phát triển kiến trúc của Chính phủ… đã được các Hội tại các tỉnh thành bám sát, vận dụng chủ động linh hoạt. Từ đó, việc sáng tạo kiến trúc và quy hoạch đã có nhiều thành công đáng kể, không chỉ ở các thành phố lớn, đáp ứng kịp thời cả yêu cầu đầu tư công và đòi hỏi phát triển kiến trúc từ cộng đồng, nhất là các mảng: Trụ sở làm việc, công trình văn hóa, sinh hoạt công cộng và nhà ở. Công tác phản biện, giám định cả chủ động và bị động cũng được nhiều hội xác định rõ vai trò, nâng tầm hiệu quả. Công tác thẩm định đã được các địa phương giao cho các hội như một nội dung tất yếu, quan trọng. Việc lập quy chế quản lý kiến trúc, công tác thi tuyển kiến trúc nhiều hội đã đóng vai trò chủ đạo trong tổ chức và tư vấn chuyên môn. Nghiên cứu lý luận phê bình có nhiều khởi sắc hơn trước… Về các hoạt động xã hội, chia sẻ cộng đồng: Nhiều hội tỉnh, thành đã tham gia vào hoạt động từ thiện, đền ơn đáp nghĩa, trong đó có vai trò tham gia nổi bật của hệ thống các CLB KTS trẻ và các KTS trẻ với vai trò cá nhân…
- Thực hiện sắp xếp tinh gọn: Tiến hành từ bên trong, bằng giải pháp giải thể, sáp nhập tinh gọn nghiêm túc kịp thời khối trực thuộc tại cơ quan trung ương theo yêu cầu. Các hệ thống hội cơ sở do MTTQ tỉnh thành quản lý cũng đã sắp xếp sáp nhập cơ bản xong, hoạt động ổn định từ 63 về còn 34 đầu mối.
3. Kiến trúc và KTS Việt Nam vươn mình trong kỷ nguyên mới
Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới với cách tiếp cận và triển khai mới, được thể hiện từ hệ thống Nghị quyết Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ XIV và các Nghị quyết trụ cột. Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031 đã đề ra những phương hướng nhiệm vụ chung cho toàn thể khối Mặt trận và trực thuộc… Đây là những nền tảng quan trọng nhất tạo ra cơ hội và thách thức cho phát triển lĩnh vực và Hội chuyên ngành trong đó có Hội KTS Việt Nam và giới KTS.
Bối cảnh và thực trạng của kiến trúc
Hàng loạt đô thị được triển khai điều chỉnh quy hoạch và thiết lập mới đặt ra những thách thức không nhỏ cho kiến trúc đô thị. Các hệ thống quy hoạch này được triển khai song hành, nhưng phụ thuộc vào quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội tại mỗi địa phương trong thể trạng tích hợp đa ngành. Tốc độ đô thị hóa không ngừng chạy đua giữa các đô thị cũng là một bối cảnh rất đặc biệt. Từ việc này, Kiến trúc có nhiều cơ hội hình thành mới, sáng tạo đỡ ràng buộc, nhưng đặt ra thách thức cho việc tạo ra những đô thị phi bản sắc, đô thị xâm lấn; phát triển nông thôn khó kiểm soát giới hạn. Việc kết nối từ quy hoạch đến kiến trúc khó kiểm soát.
Kiến trúc doanh nghiệp, dạng kiến trúc gắn với đầu tư bất động sản của doanh nghiệp, đang ngày càng phát triển quy mô với hình thái trăm hoa đua nở, một phần không nhỏ được học tập một cách cứng nhắc, máy móc các hình thái kiến trúc nổi tiếng trên thế giới. Các vùng đô thị và cả nông thôn của dạng đầu tư này đang góp phần vô cùng mạnh mẽ trong định hình kiến trúc cho mọi vùng miền Việt Nam. Dạng kiến trúc này phát triển mạnh mẽ trong thời gian vừa qua, khiến cho sự đóng góp sáng tạo của giới KTS, nhất là KTS Việt Nam trở nên bị động và mờ nhạt.
Kiến trúc thích ứng biến đổi khí hậu, kiến trúc bản sắc, kiến trúc xanh… ở Việt Nam vẫn là một trào lưu mang tính học thuật, bàn luận, học tập một cách bị động từ thế giới, chưa có “cái tôi riêng” của mình. Sự phát triển vũ bão của khoa học công nghệ, đặc biệt là AI tạo ra nhiều cơ hội, nhưng cũng vô vàn nguy cơ thách thức cho sáng tạo kiến trúc gắn với bản sắc văn hóa.
Xu hướng phát triển kiến trúc đất nước trong thời kỳ tới
Các Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, các Nghị quyết, đặc biệt là Nghị quyết 80-NQ/TW năm 2026 về phát triển văn hóa, đưa văn hóa ngang tầm chính trị, kinh tế. Theo đó, văn hóa trở thành trụ cột, động lực phát triển; từ đó đặt ra cơ hội và thách thức rất lớn cho kiến trúc, một ngành có vị thế quan trọng tạo cơ sở vật chất và truyền tái văn hóa trong hội nhập bền vững toàn cầu. Trong bối cảnh đó, phát triển Kiến trúc xanh – Bền vững – Lấy con người làm trung tâm là tất yếu cho yêu cầu phát triển xanh, bền vững đất nước.
Với định hướng dài hạn, Kiến trúc Việt Nam đang thức nhận và tìm kiếm hướng đi trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, theo đúng đường lối đã chỉ ra của đồng chí Tổng Bí thư – Chủ tịch nước, của Đảng, Nhà nước một cách đích thực và toàn diện – Đó là “Phát triển nền kiến trúc Việt tiên tiến, đậm đà bản sắc”. Trong quá trình thử nghiệm, có những khó khăn, thách thức về sự đồng hóa, mất bản sắc, nhưng cũng có cơ hội với những thành công của các KTS trong các giải thưởng kiến trúc trong nước và quốc tế. Trên chặng đường này, những năm qua, Hội KTS Việt Nam và giới nghề vẫn luôn kiên định với những mục tiêu đã đề ra.
Phương hướng, giải pháp giai đoạn mới
Đặc điểm của giai đoạn này là tốc độ phát triển đột phá nhanh, với mức yêu cầu tăng trưởng 2 con số hàng năm từ nay đến 2045, trên nền tảng khoa học công nghệ và chuyển đổi số vươn tầm: Công nghệ từ bị động ứng dụng sang chủ động làm chủ công nghệ lõi; Văn hóa từ nền tảng tinh thần thành nền tảng phát triển, trở thành một trong 4 trụ cột chính để xây dựng nền tảng kinh tế xã hội, từ ngang hàng trở thành ngang tầm chính trị – kinh tế trong phát triển…
Thế giới đang bước vào giai đoạn cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tốc độ phát triển như vũ bão với công nghệ chuyển đổi số, mà trí tuệ nhân tạo đang dần chiếm lĩnh nhanh chóng thị phần; AI với những nhà máy vận hành 24/24 giờ không ánh sáng, không trả lương, không cần chế độ phúc lợi, với người máy thay thế dần con người trong nhiều lĩnh vực, sẽ là những đòn bẩy dường như có khả năng không giới hạn thúc đẩy phát triển vượt bậc cho loài người.
Cùng với đó là vấn nạn ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, phát triển nóng, chạy đua vũ trang… đang đặt ra những thách thức khủng khiếp không chỉ riêng cho Việt Nam mà cho cả thế giới loài người. Trước tình hình đó, kiến trúc cần và phải tập trung góp phần phát triển văn hóa, phát triển kinh tế – xã hội, phát triển quy hoạch – kiến trúc từ đô thị đến nông thôn; kiên quyết khắc phục những hạn chế, bất cập trong hành nghề, sáng tạo kiến trúc.
Chương trình hoạt động của Hội khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031 với phương hướng, mục tiêu tổng quát là: “Đoàn kết trên cơ sở huy động được sức mạnh toàn hệ thống để phát huy đồng bộ kịp thời. Chủ động trong hoạt động mọi cấp mọi nơi, hướng tới hoàn thành tốt nhất các nhiệm vụ theo chủ trương đường lối một cách hiệu quả. Thực hiện kết nối cộng đồng chặt chẽ và lan tỏa hoạt động tốt. Vươn mình sáng tạo được đặt lên ưu tiên nhất là trong sáng tác tác phẩm và cả công tác nghiên cứu, lý luận, phê bình, phản biện, với sự đột phá, linh hoạt, hiệu quả. Trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước, Nhân dân được quán triệt xuyên suốt trong mọi hoạt động kiến trúc của Hội và giới KTS”. Các nội dung được cụ thể hóa để Hội KTS VN và Hội KTS Tỉnh, Thành, giới KTS thực hiện.
Các mục tiêu chung
- Kiên trì, bài bản, chủ động, sáng tạo trong đóng góp cho phát triển kiến trúc Việt Nam “Tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” – Đây vẫn là mục tiêu xuyên suốt, quan trọng nhất trong nhiệm vụ sắp tới của Hội KTS Việt Nam. Hoạt động tốt theo mô hình Hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ. Để làm được việc này một các hữu hiệu, Hội cần tập trung lực lượng chuyên môn hơn nữa, chủ động và sáng tạo hơn nữa trong thực hiện tiếp cận và giải quyết từng vấn đề. Cần xây dựng hệ thống nền tảng các thành quả nghiên cứu ứng dụng, có thể học tập từ kinh nghiệm quốc tế, nhưng phải được cụ thể hóa, hữu ích cho bối cảnh Việt Nam – Tránh sa đà vào lý thuyết hàn lâm, chú trọng thực hành tinh thần kiến trúc là một ngành nghệ thuật ứng dụng vừa là một ngành kỹ thuật thích dụng.
- Hoàn thiện, tiếp tục đổi mới tổ chức và mô hình hoạt động thích ứng với điều kiện thực tế. Tập trung nâng cao năng lực hoạt động toàn diện các mặt Hội từ Trung ương đến các cấp Hội/ Chi hội địa phương. Nâng cao ý thức, nhận thức cho hội viên về vị trí, trách nhiệm của Hội KTS, của KTS trước xã hội, trước nhân dân trong xây dựng, kiến tạo môi trường sống, không gian sống an toàn, bền vững, văn hóa cho con người. Tham gia tích cực và hiệu quả vào xây dựng, phát triển quy hoạch – kiến trúc, đô thị – nông thôn của từng địa phương và cả nước theo hướng Văn hóa – Văn minh – Hiện đại – Bản sắc – Bền Vững.
- Xây dựng đội ngũ KTS giàu khát vọng cống hiến, giàu sức sáng tạo, có năng lực hành nghề; có khả năng thích nghi một cách chủ động trong hội nhập kiến trúc quốc tế; đóng góp tích cực vào công cuộc chấn hưng văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa; xây dựng nền kiến trúc Việt Nam tiên tiến theo các yêu cầu tại Luật Kiến trúc, Định hướng phát triển Kiến trúc Việt Nam đến 2030 tầm nhìn 2050 và các Nghị quyết của Đảng, chủ trương của Nhà nước về phát triển văn hóa, văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới. Trọng tâm là có đổi mới, đột phá trong sáng tạo nghề nghiệp, tập hợp được đội ngũ tài năng, trí tuệ, tâm huyết cùng đồng hành, tương tác, sẻ chia trong ngôi nhà chung Hội KTS Việt Nam.
- Đẩy mạnh công tác Nghiên cứu – Lý luận – Phê bình – Phản biện – Giám định: Góp phần tìm hướng phát triển đội ngũ nghiên cứu Lý luận phê bình đáp ứng kịp thời và dự báo tốt cho việc phát triển kiến trúc Việt Nam đậm đà bản sắc đi đôi với hiện đại hội nhập quốc tế bền vững; công tác phê bình – phản biện – giám định kịp thời, sát thực, hiệu quả; đồng thời, phải nâng cao tính chủ động trong hoạt động thực hành thiết kế và nghiên cứu ứng dụng.
- Tập trung thực hiện và hoàn thành với chất lượng cao nhất 5 đề án Thủ tướng Chính phủ giao chủ trì theo định hướng phát triển kiến trúc tại Quyết định 1246/QĐ-TTg; nghiên cứu đề xuất chủ động kịp thời những nội dung bổ sung về Luật Kiến trúc khi có chủ trương quốc hội cho xem xét điều chỉnh; sẵn sàng lực lượng để tổ chức thực hiện các chức năng được giao theo luật định; chủ động đề xuất những nội dung phát triển kiến trúc quốc gia; đề xuất các cấp giải quyết, tháo gỡ vướng mắc những vấn đề liên quan đến chính sách, quy định, chương trình liên quan đến ngành.
- Chủ động tích cực phối hợp và tham gia cùng các bộ, ngành có liên quan các chương trình phát triển kiến trúc bền vững, kiến trúc xanh, kiến trúc sinh thái, đô thị xanh, đô thị thông minh, kiến trúc thích ứng biến đổi khí hậu. Thực hiện tốt chương trình chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới như GIS, BIM, AI… Xây dựng lực lượng với tính kế thừa, trẻ hóa, chuyên sâu hài hòa, nhân bản từ việc kết hợp lấy thế hệ tiền bối làm nền tảng, lực lượng trẻ làm nòng cốt trong phát triển, nhất là lĩnh vực sáng tạo tác phẩm kiến trúc, tăng cường đột phá chuyên môn. Thực hiện đúng đường lối chủ trương chính sách, kết hợp với kết nối cộng đồng xã hội cùng thực hiện lĩnh vực; có giải pháp phù hợp trong thu hút lực lượng trẻ tích cực tham gia gánh vác việc hội, góp phần chủ động, trọng yếu trong xây dựng và phát triển hội.
- Hợp tác đối ngoại là một trong những nội dung cần có đường hướng phát triển hiệu quả hơn nhiệm kỳ trước. Trong đó, hợp tác đối ngoại với Ban, Bộ, Ngành, Tỉnh, Thành phố trong cả nước phải trở thành yếu tố nền tảng để phát triển. Hợp tác chặt chẽ các nhà đầu tư, doanh nghiệp với tinh thần hai bên cùng kết nối, phát huy được thế mạnh cần được nâng cao với các giải pháp kịp thời, thích ứng; Đối ngoại quốc tế với các tổ chức chuyên môn, doanh nghiệp chuyên ngành, quốc gia đặc thù theo đường lối đối ngoại nhân dân, tăng học hỏi, tiếp nhận về chuyên môn cũng là một nội dung rất quan trọng. Trong đối ngoại cũng cần phát triển và gắn kết mật thiết với lực lượng KTS Việt Nam ở nước ngoài.
Một số nhiệm vụ trọng tâm, cụ thể của Đại hội XI
- Tập trung hoàn thành các đề án theo Định hướng phát triển kiến trúc Việt Nam được phê duyệt tại Quyết định 1246/QĐ-TTg; sau khi hoàn thành các đề án này(2028) tùy tình hình cụ thể, chủ động đề xuất Thủ tướng chính phủ, Ban, Bộ, Ngành Trung ương những đề án thích ứng với tình hình phát triển giai đoạn mới. Song song nội dung này, nghiên cứu để góp phần chủ động thực hiện các nội dung phục vụ cho phát triển toàn diện kiến trúc theo định hướng.
- Tiếp tục thực hiện các nghị quyết chỉ thị của Đảng, Nhà nước về yêu cầu phát triển văn học nghệ thuật trong tình hình mới, trong đó tập trung trọng tâm trọng điểm theo Kết luận 84 -KL/TW. Về mặt khoa học công nghệ về lĩnh vực xây dựng, cần chủ động, quyết liệt, tìm hiểu, chủ động đề xuất theo những chương trình thích hợp việc thực hiện các nội dung chuyên ngành theo nghị quyết 06-NQ/TW về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam của Bộ Chính trị. Chú trọng phát triển kiến trúc nông thôn theo đúng chủ trương của Đảng, Nhà nước gắn với tình hình đô thị hóa và nguy cơ phai nhạt bản sắc.
- Thực hiện và hoàn thành nội dung tổng kết kiến trúc sau 100 năm thành lập Đảng, 100 năm thành lập nước theo chương trình chung của quốc gia và đặc thù riêng của hoạt động Hội theo khả năng kinh phí được hỗ trợ và huy động.
- Tập trung đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số, kết hợp ứng dụng công nghệ mới, nhất là ngành công nghệ thông tin với AI, BIM, GIS… và các công nghệ về phát triển vật liệu xanh, ứng phó biến đổi khí hậu hiệu quả, phát triển Kiến trúc – Quy hoạch bền vững. Nghiên cứu đề xuất các cấp quản lý về việc thành lập và xây dựng Bảo tàng Kiến trúc Việt Nam, theo hướng ứng dụng công nghệ hiện đại (chủ động thực hiện nội dung được giao và theo điều kiện thực tế).
- Nghiên cứu, đề xuất đăng cai tổ chức sự kiện kiến trúc quốc tế tại Việt Nam phạm vi toàn cầu hoặc châu Á, khu vực ASEAN… Theo hướng kết nối hợp tác linh hoạt, phù hợp điều kiện thực tế trong giai đoạn, khi được Nhà nước cho phép, có kinh phí hỗ trợ, kết hợp huy động nguồn xã hội hóa.
Tiếp tục thực hiện 15 nhiệm vụ kế tục đã đề ra trong nhiệm kỳ 2020-2025. Tập trung những nội dung:
- Phát triển, kết nối hệ thống KTS trẻ trong nước và quốc tế;
- Nâng cao hiệu quả công tác nghiên cứu – lý luận – phê bình – phản biện – giám định;
- Góp phần hiệu quả vào lĩnh vực đào tạo KTS;
- Phát triển khoa học công nghệ trong lĩnh vực Kiến trúc, ứng dụng chuyển đổi số, AI, trí tuệ nhân tạo;
- Chủ động tham gia cùng chính quyền và cộng đồng cho mục tiêu phát triển kiến trúc đô thị – nông thôn lành mạnh, bản sắc, hiện đại;
- Phát huy vai trò đối ngoại, hợp tác sâu rộng trong và ngoài nước gắn với truyền thông để kết nối cộng đồng;
- Tiếp tục xây dựng hệ thống liên thông, nâng tầm hoạt động hệ thống Hội các cấp nhất là hệ thống hội vùng và cơ sở tỉnh thành;
- Đẩy mạnh công tác xã hội hóa để đáp ứng hoạt động ngày càng mở rộng, nâng cao.
Tiếp tục thực hiện tốt trong nghiên cứu đầy đủ, để phù hợp mô hình hoạt động của Hội theo Kết luận số 230-KL/TW ngày 05/01/2026, Quyết định thay thế Quyết định 118-QĐ/TW, Nghị định sửa đổi về quản lý hội; các yêu cầu, lãnh đạo, chỉ đạo từ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể TW; kết nối trong khối Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam; tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, nâng cao hoạt động hiệu lực, hiệu quả; theo hướng tinh, gọn, mạnh.
Cùng những nhiệm vụ tiến hành xuyên suốt trong nhiệm kỳ và cả chặng đường phát triển kiến trúc sắp tới như đã nêu trên, năm 2026 cần tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ năm theo kế hoạch hoạt động của Hội KTS Việt Nam.
Một nhiệm kỳ đã hoàn thành. Nhiệm kỳ mới đang đến. Chặng đường phía trước với hoài bão mới, khát khao sáng tạo mới đang chờ đợi chúng ta. Có thể tự hào rằng: Dù còn nhiều thiếu sót cần sớm khắc phục, nhưng với truyền thống đoàn kết, trách nhiệm của giới KTS trước Đảng, Nhà nước, trước xã hội, trước Nhân dân, Hội KTS Việt Nam sẽ luôn là “mái nhà chung” ấm áp, tin cậy của KTS cả nước, Hội KTS Việt Nam khóa X, nhiệm kỳ 2020-2025, cùng giai đoạn chuyển tiếp từ 2025 đến nay, đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đại hội X đã giao phó. Hội đang sẵn sàng cùng KTS cả nước vững bước trên con đường xây dựng và phát triển nền kiến trúc Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 – Vì một nước Việt Nam độc lập, tự chủ, dân giàu, nước mạnh, công bằng, văn minh, hiện đại, xứng tầm thế giới. Chúng ta hãy cùng nhau ĐOÀN KẾT – CHỦ ĐỘNG – SÁNG TẠO – TRÁCH NHIỆM hướng tới ngày mai, nhiệm kỳ mới 2026-2031, cùng trăn trở, suy nghĩ, hành động, vươn mình cùng dân tộc, góp phần vun đắp nền kiến trúc Việt Nam kết thêm nhiều hoa trái trong lòng đất nước Việt Nam phát triển vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên sáng tạo, đột phá cho Thành công – Phồn vinh – Bền vững – Thịnh vượng!
TS. KTS Phan Đăng Sơn
Chủ tịch Hội KTS Việt Nam
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 08-2026)
