Phát triển Đô thị Long An

Long An phía Bắc giáp Tây Ninh và Campuchia, phía Nam giáp Tiền Giang, phía Tây giáp Đồng Tháp, phía Đông giáp TP HCM. Dù xếp vào Vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nhưng Long An là phần đất chuyển tiếp giữa Đông Nam bộ và Tây Nam bộ, nên địa hình có xu hướng thấp dần từ Đông Bắc xuống Tây Nam. Phía Bắc và Đông Bắc có một số gò đồi thấp; giữa tỉnh là vùng đồng bằng và phía Tây Nam là vùng trũng Đồng Tháp Mười, có rừng tràm ngập phèn rộng lớn.

Long An phát triển thành vựa lúa cho vùng ĐBSCL
Long An phát triển thành vựa lúa cho vùng ĐBSCL

Long An có 01 TP (Tân An) và 13 huyện (Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, Châu Thành, Đức Hoà, Đức Huệ, Mộc Hoá, Tân Hưng, Tân Thạnh, Tân Trụ, Thạnh Hoá, Thủ Thừa, Vĩnh Hưng). Với nhiều di tích, đặc biệt là nhiều nơi có di tích Óc Eo, và có rừng tràm vùng Đồng Tháp Mười, Long An có thế mạnh du lịch di tích lịch sử văn hoá và sinh thái.

Hiện nay, Chính phủ tập trung thực hiện Quy hoạch Vùng TP HCM, trong đó chú trọng phát triển Long An và Tiền Giang với nhiệm vụ tổ chức không gian Vùng TPHCM bao gồm các tỉnh Đông Nam Bộ (TPHCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Bình Phước, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu) và 2 tỉnh phía Tây: Long An và Tiền Giang. Qua đó, tỉnh Long An là bản lề, giao thoa giữa Đông và Tây Nam Bộ, trùng với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và Vùng ĐBSCL.

TP Tân An, thủ phủ tỉnh lỵ của Long An, rất gần TP HCM và là TP vệ tinh đầu tiên, cửa ngõ vào TP HCM về phía Nam, chịu tác động rất lớn đối với phát triển kinh tế – xã hội của Long An, trong đó có phát triển công nghiệp, đồng thời cũng tác động ngược lại đối với sự phát triển của TP HCM và toàn vùng. Cần Giuộc – Cần Đước – Long An, bên phía Tây: Đức Hòa, Đức Huệ là những đô thị tác động rất lớn đến TP HCM. Những cơ sở công nghiệp cần chuyển ra ngoài TP HCM tập trung vào các khu phía Nam Long An.

Nằm trong vùng đô thị TP HCM, Long An nằm bên Quốc lộ 1A, đường cao tốc Bắc Nam, đường sắt quốc gia, chịu tác động đường vành đai 3 – 4 vào Long An, vành đai 3 (bến Lức), vành đai 4 (vòng qua Đức Hòa, Đức Huệ)… tổ chức giao thông đều chịu sự tác động của TP HCM. Bên cạnh đó, hệ thống giao thông đường thủy chằng chịt với hệ thống các sông Đồng Nai, Vàm Cỏ, Soài Rạp, sông Tiền, sông Hậu… tạo thành nét đặc thù trong bố trí đô thị Long An và khu vực ĐBSCL

Mẫu nhà ở liền kề cho đô thị Long An
Mẫu nhà ở liền kề cho đô thị Long An

Những năm gần đây, tốc độ đô thị hóa Long An có bước tiến đáng kể: Tân An, thủ phủ của Long An tương đối khang trang, phần mới phát triển nhanh chóng, tạo sức hút đô thị, thuận lợi cho cư dân phục vụ công nghiệp…Mặt khác, trên dải sông Vàm Cỏ, hệ thống giao thông gắn với các đô thị của tỉnh, nằm trên dải ĐB châu thổ, thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp kỹ thuật cao. Điều này tạo điều kiện để Long An phát triển thành vựa lúa cho vùng ĐBSCL, có nhiều cánh đồng chuyên canh từ giống lúa mới đến những loại cây trồng cho năng suất cao, cung cấp sản lượng nông nghiệp cho TP HCM.
Ngoài ra, TP Tân An nằm ngay bên sông, kẹp giữa quốc lộ 1A và đường cao tốc, giao thông thuận tiện phát triển đô thị, lôi kéo dân cư TP HCM về phía Nam tốt hơn, thuận tiện phát triển khu du lịch quy mô lớn, tiềm năng phát triển các trung tâm du lịch, dịch vụ vui chơi giải trí công nghệ cao…

Như vậy, Long An có những lợi thế và tiềm năng rất rõ ràng nhưng để kết nối các đô thị và khu vực lân cận, tổ chức hệ thống đô thị – nông thôn thì Long An cần chú ý để làm tốt hơn nữa, phát huy thế mạnh giao thông quốc gia trong việc phát triển đô thị, cần đầu tư hơn nữa cho cơ sở hạ tầng xã hội, xây dựng thiết chế văn hóa đủ tầm vóc… Mục tiêu trước mắt cần chú trọng các nhiệm vụ sau:

  • Đây là vùng ảnh hưởng của biến đổi khí hậu với đầy đủ các nguy cơ: lũ lụt, nước biển dâng… Tỉnh cần có mục tiêu rõ ràng, chương trình hành động thích ứng: Hệ thống tưới tiêu, đê kè… phục vụ quá trình phát triển.
  • Long An giáp ranh TP lớn, chuyển đổi nông nghiệp kỹ thuật cao cần chú trọng nghiên cứu kỹ để phát huy tiềm năng, thế mạnh, hướng tới việc chuyển đổi cơ cấu, phát triển nông nghiệp kỹ thuật cao nhanh hơn, tốc độ hơn…
  • Long An sở hữu vùng Đồng Tháp Mười – một địa danh đặc thù, ngoài sản xuất nông nghiệp nên đầu tư phát triển du lịch, chú trọng hạt nhân: Nhà nổi Đồng Tháp Mười. Việc này đòi hỏi làm tốt công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch, tiếp cận lối sống, tập quán sinh hoạt của người dân địa phương với đặc trưng của mùa nước nổi….

Mục tiêu phát triển Long An theo hướng Xanh và bền vững là một nhiệm vụ chiến lược, lâu dài. Với sự quyết tâm của đội ngũ lãnh đạo tỉnh, sự sát sao của từng địa phương và nhiệt tình tâm huyết của người dân, chúng ta đều kỳ vọng vào những thành quả và những bước phát triển đột phá của Long An trong tương lai!

KTS Trần Ngọc Chính
Chủ tịch Hội Quy hoạch và phát triển đô thị Việt Nam

( Bài đăng trên Tạp chí kiến trúc số 06 -2015 )