Quy hoạch và quản lý quy hoạch nông thôn trong bối cảnh chính quyền hai cấp tại Việt Nam: Bài học từ cộng hoà Pháp

Tóm tắt

Sau khi Việt Nam thực hiện cải cách hành chính ngày 1/7/2025, chính quyền địa phương được tổ chức lại chỉ còn hai cấp: Tỉnh và xã. Bài viết phân tích mô hình quy hoạch nông thôn tại Pháp, đặc biệt thông qua quy hoạch và quản lý quy hoạch cộng đồng liên xã – Communauté de communes, và cách thức triển khai các công cụ PLUi (quy hoạch đô thị liên xã) và SCoT (sơ đồ định hướng lãnh thổ). Từ đó, tác giả đánh giá những yếu tố cốt lõi tạo nên hiệu quả của mô hình quy hoạch và quản lý quy hoạch nông thôn của Cộng hòa Pháp và đề xuất các giải pháp mang tính “vận dụng và địa phương hóa” phù hợp với bối cảnh Việt Nam.

Giả thuyết đặt ra là: Quy hoạch không gian liên xã theo hướng tích hợp vùng, có phân quyền thực chất và quy trình tham gia cộng đồng có thể là công cụ giải quyết các vấn đề quy hoạch hậu sáp nhập xã ở Việt Nam.

Mở đầu

Chính quyền hai cấp (xã – tỉnh) chính thức được thực thi tại Việt Nam từ tháng 7/2025, sau khi giảm số tỉnh xuống còn 34 và loại bỏ cấp huyện. Sự thay đổi này tạo ra một “vùng trống” điều phối ở cấp trung gian và đặt ra yêu cầu tái thiết cấu trúc quy hoạch nông thôn. Các quy hoạch hiện hành vẫn là đồ án cũ, chia cắt theo từng xã nhỏ trước sáp nhập và cấp vùng huyện cũ, không còn phù hợp với địa giới hành chính mới và không gian chức năng vùng. Trong bối cảnh đó, mô hình liên xã “communauté de communes” ở những vùng nông thôn tại Pháp, đã hoạt động hơn ba thập kỷ với cơ cấu pháp nhân độc lập, ngân sách riêng và công cụ quy hoạch vùng tích hợp, trở thành một trường hợp thực tế lý thuyết đáng quan tâm. Bài viết tập trung phân tích mô hình này để rút ra các bài học chiến lược phù hợp cho Việt Nam.

Khung lý thuyết

Lý thuyết quản trị đa cấp “Multi-level governance”

Lý thuyết “Multi-level governance” (quản trị đa cấp) là một khái niệm trong khoa học chính trị và quản lý công, dùng để mô tả cách thức mà quyền lực và quá trình ra quyết định được phân chia và phân tán qua nhiều cấp độ chính quyền khác nhau – Từ cấp địa phương, vùng/lãnh thổ, quốc gia cho đến cấp khu vực và quốc tế. Trong đó, hai khái niệm được phân tách rõ ràng.

  • “Multi-level”: Ám chỉ sự tồn tại của nhiều cấp độ quản trị – Ví dụ như xã, huyện, tỉnh, quốc gia, và cả tổ chức siêu quốc gia (như Liên minh châu Âu).
  • “Governance”: Nhấn mạnh vào quá trình ra quyết định, phối hợp chính sách và thực thi giữa các chủ thể khác nhau (không chỉ chính phủ mà còn gồm cả tổ chức xã hội dân sự, khu vực tư nhân, tổ chức quốc tế…).
  • Lý thuyết “Multi-level governance” (OECD, 2011) chỉ rõ: Sự phân cấp thực chất, kết hợp điều phối vùng hiệu quả mới có thể tạo nên quy hoạch không gian bền vững.

Lý thuyết Hợp tác liên xã theo chức năng – “Functional intercommunal cooperation”

Trong cùng khuôn khổ đó, lý thuyết “Functional intercommunal cooperation” nhấn mạnh vai trò của thiết chế trung gian không hành chính trong quản lý lãnh thổ.

Lý thuyết functional intercommunal cooperation là cách tiếp cận quản lý lãnh thổ dựa trên sự hợp tác giữa các đơn vị hành chính cấp thấp theo chức năng cụ thể, với mục tiêu giải quyết các vấn đề chung như dịch vụ công, quy hoạch không gian, và phát triển vùng, trên cơ sở tự nguyện, linh hoạt và hướng đến hiệu quả quản trị bền vững.

Lý thuyết functional intercommunal cooperation giúp lý giải rõ hơn cách thức tổ chức và vận hành hiệu quả chính quyền 2 cấp tại Việt Nam, đặc biệt trong việc phối hợp giữa các đơn vị hành chính cấp xã/phường để giải quyết các vấn đề có tính chất liên vùng hoặc liên ngành. Mô hình này vừa duy trì ranh giới hành chính, vừa mở rộng khả năng quản lý theo chức năng, từ đó góp phần tăng cường hiệu quả quản trị đô thị và phát triển vùng bền vững.

Giả thuyết nghiên cứu: Bộ công cụ quản lý quy hoạch tại Cộng Hòa Pháp – Mô hình tham khảo hữu ích cho Quy hoạch và quản lý quy hoạch nông thôn trong bối cảnh chính quyền hai cấp tại Việt Nam?

Các lý thuyết quy hoạch tích hợp liên ngành cung cấp nền tảng để hiểu vì sao các công cụ như PLUi, SCoT tại Pháp thành công trong thống nhất mục tiêu sử dụng đất – môi trường – phát triển kinh tế – văn hóa.

Trong hệ thống quy hoạch lãnh thổ và đô thị tại Pháp, PLUi và SCoT là hai công cụ pháp lý và kỹ thuật quan trọng giúp tổ chức không gian và phát triển bền vững theo quy mô liên xã, liên vùng. PLUi là bản quy hoạch đô thị chung cho một cộng đồng liên xã (intercommunalité), thay vì mỗi xã lập kế hoạch riêng. Đây là công cụ pháp lý xác định các khu vực được phép xây dựng, bảo tồn thiên nhiên, phát triển hạ tầng, giao thông, nhà ở… cho toàn bộ khu vực liên xã. Công cụ PLUi có vai trò: (1) Điều phối phát triển không gian đô thị và nông thôn; (2) Tạo sự nhất quán và đồng bộ trong quy hoạch giữa các xã lân cận; (3) Đẩy mạnh hợp tác liên xã theo chức năng –

Đúng với tinh thần functional intercommunal cooperation.
Trên quy mô rộng hơn, SCoT là công cụ định hướng quy hoạch không gian ở quy mô lớn hơn PLUi, bao phủ nhiều cộng đồng liên xã (hoặc toàn vùng đô thị), nhằm đảm bảo sự hài hòa, bền vững và liên kết lãnh thổ về mặt phát triển đô thị, môi trường, giao thông, hạ tầng, kinh tế…. ScoT có vai trò: (1) Xác định chiến lược phát triển dài hạn cho cả vùng (thường là 15 – 20 năm); (2) Làm khung định hướng để xây dựng PLUi và các quy hoạch cụ thể khác; (3) Đảm bảo tính phối hợp và liên kết vùng giữa các đơn vị hành chính khác nhau.

Tóm lại, PLUi là công cụ quy hoạch cụ thể ở cấp liên xã, xác định rõ đất được phép xây dựng hay bảo tồn; còn SCoT là sơ đồ chiến lược ở quy mô vùng, định hướng sự phát triển không gian trong dài hạn. Cả hai cùng thể hiện xu hướng quản trị lãnh thổ liên vùng – liên xã theo chức năng, phù hợp với mô hình functional intercommunal cooperation và multi-level governance trong quản lý đô thị hiện đại.

Lý thuyết và mô hình quy hoạch lãnh thổ của Pháp, với hai công cụ quan trọng là SCoT (sơ đồ định hướng lãnh thổ) và PLUi (quy hoạch đô thị liên xã), có nhiều điểm tương đồng và gợi mở thiết thực cho công tác quy hoạch vùng và đô thị tại Việt Nam, nhất là trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, gồm cấp tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương và cấp xã/phường/thị trấn. Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện hành, cấp huyện (quận/huyện/thị xã) không còn là cấp chính quyền đầy đủ tại một số đô thị lớn mà chỉ là cấp hành chính trung gian, trong khi quyền lực tập trung tại hai cấp chính quyền: Tỉnh và xã.

Trong bối cảnh đó, nhiều vấn đề quy hoạch và phát triển đô thị (như hạ tầng kỹ thuật, giao thông, quản lý đất đai, dịch vụ công…) không còn nằm gọn trong ranh giới hành chính của một xã hay phường, mà có tính liên vùng, liên địa phương. Điều này đặt ra yêu cầu phải có một cơ chế quy hoạch và quản lý theo cụm, theo chức năng, tương tự như cách mà PLUi tổ chức quy hoạch liên xã tại Pháp. PLUi là công cụ giúp nhiều xã hợp tác cùng xây dựng một bản quy hoạch chung, tạo tính thống nhất và hiệu quả sử dụng đất, hạ tầng và tài nguyên.

Tương tự, SCoT tại Pháp đóng vai trò như một khung định hướng phát triển vùng quy mô lớn, có thể so sánh với quy hoạch vùng tỉnh, vùng liên tỉnh hoặc vùng đô thị mở rộng tại Việt Nam (như vùng Thủ đô, vùng TP.HCM). Trong mô hình chính quyền hai cấp, cấp tỉnh giữ vai trò chủ đạo trong việc xây dựng và thực hiện các chiến lược phát triển không gian, trong khi cấp xã là nơi thực thi và phối hợp theo định hướng chung – tương ứng với mối quan hệ giữa SCoT và PLUi.
Do đó, mô hình quy hoạch của Pháp gợi mở cho Việt Nam hướng tiếp cận theo quản trị liên xã – liên vùng theo chức năng, giúp khắc phục sự chia cắt hành chính, đảm bảo tính liên kết và bền vững trong phát triển lãnh thổ. Đây cũng là định hướng phù hợp với nguyên tắc “quản trị đa cấp” và “hợp tác chức năng liên địa phương” trong bối cảnh cải cách tổ chức chính quyền và quy hoạch đô thị tại Việt Nam hiện nay.

Mô hình quy hoạch nông thôn tại Pháp: Phân tích chi tiết

Cấu trúc thể chế liên xã

Từ năm 1992, Pháp đã vận dụng mô hình liên xã tự nguyện (communauté de communes), và sau các cải cách luật MAPTAM (2014) và NOTRe (2015), mô hình được mở rộng và được pháp nhân hoá. Các communautés có hội đồng đại diện của các xã thành viên và Chủ tịch, được phép lập quy hoạch PLUi, thu thuế liên xã, phân bổ ngân sách cho các công trình chung. Đây là một hình thức quản trị liên xã mang tính chất hợp tác chức năng, tiêu biểu cho lý thuyết functional intercommunal cooperation.

Mô hình liên xã tự nguyện tại Pháp (Communauté de communes) là một hình thức hợp tác giữa các xã nhằm phối hợp thực hiện các chức năng quản lý chung như: Quy hoạch không gian, phát triển kinh tế, cung cấp dịch vụ công và quản lý hạ tầng kỹ thuật. Đây là một thể chế liên xã được thành lập dựa trên sự đồng thuận tự nguyện, trong đó các xã thành viên vẫn giữ nguyên tính độc lập hành chính nhưng cùng chia sẻ nguồn lực và ủy quyền một phần chức năng cho tổ chức cộng đồng. Mô hình này thường được áp dụng tại các vùng nông thôn hoặc bán đô thị, nơi các đơn vị hành chính nhỏ khó tự mình đảm đương các nhiệm vụ phát triển toàn diện. Cộng đồng liên xã có hội đồng điều hành, ngân sách riêng và có thể đảm nhận những nhiệm vụ như lập quy hoạch đô thị liên xã (PLUi), quản lý rác thải, giao thông nông thôn, bảo vệ môi trường và cung cấp dịch vụ giáo dục – văn hóa. Đây là một ví dụ tiêu biểu của cách tiếp cận “hợp tác chức năng” trong quản trị lãnh thổ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý công, tăng cường liên kết vùng và phát triển bền vững mà không cần thay đổi ranh giới hành chính.

Bản đồ thể hiện phân loại các loại liên kết liên xã (communautés de communes, communautés d’agglomération, cộng đồng đô thị…) trên toàn nước Pháp

Mô hình liên xã tự nguyện (communauté de communes) tại Pháp gợi mở nhiều bài học quan trọng cho công tác quy hoạch vùng nông thôn và ven đô tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh tổ chức chính quyền hai cấp (tỉnh và xã/phường). Hiện nay, tại nhiều khu vực nông thôn Việt Nam, các xã có quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế, nhưng lại phải đối mặt với những thách thức có tính chất liên vùng như quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, quản lý môi trường, phát triển dịch vụ công, chuyển đổi nông nghiệp và ứng phó với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, ranh giới hành chính cứng và cơ chế phối hợp lỏng lẻo giữa các xã khiến việc quy hoạch và thực hiện đầu tư thường bị phân tán, thiếu hiệu quả. Mô hình liên xã tự nguyện của Pháp cho thấy một cách tiếp cận mềm dẻo và hiệu quả hơn – cho phép nhiều xã cùng xây dựng một bản quy hoạch chung, cùng chia sẻ trách nhiệm và nguồn lực để phát triển hạ tầng và dịch vụ liên xã. Điều này có thể được áp dụng ở Việt Nam thông qua việc hình thành các cụm xã liên kết phát triển, thiết lập các cơ chế quy hoạch – đầu tư theo cụm chức năng, đặc biệt tại các khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh như vùng ven Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng hoặc trong các chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao. Áp dụng tư duy “quản trị theo chức năng, không theo địa giới hành chính” là chìa khóa để nâng cao hiệu quả quy hoạch và phát triển nông thôn bền vững tại Việt Nam hiện nay.

Cơ chế lập quy hoạch

Công cụ PLUi được lập dựa trên nền tảng SCoT – Quy hoạch tổng thể vùng, đảm bảo các PLUi không mâu thuẫn với chiến lược phát triển vùng. Quy trình lập PLUi bao gồm giai đoạn lấy ý kiến cộng đồng (concertation publique), phê duyệt bởi hội đồng liên xã, sau đó là cấp Préfet phê duyệt cuối cùng. SCoT bao gồm đánh giá vĩ mô về dân số, giao thông, bảo tồn di sản và môi trường; PLUi chuyển các hướng đó vào bản đồ sử dụng đất cụ thể từng xã.

Tại vùng nông thôn có các xã hợp thành một communauté de communes, trước kia mỗi xã có một bản PLUi riêng. Sau khi hình thành liên xã, cộng đồng này sẽ lập một PLUi duy nhất cho toàn bộ khu vực, thống nhất trong cách phân khu sử dụng đất.

Bản đồ chi tiết thể hiện phạm vi SCoT, phản ánh phân vùng đô thị, nông thôn, khu nhạy cảm môi trường theo định hướng phát triển bền vững miền Brest.

Song song, cộng đồng này có thể nằm trong một vùng lớn hơn có SCoT bao phủ, như một khu vực sinh thái – kinh tế – dịch vụ liên kết nhiều cộng đồng. PLUi của liên xã phải tuân theo định hướng từ SCoT, ví dụ như không mở rộng khu dân cư ra các vùng nông nghiệp chiến lược.

Bản đồ phân tích địa lý vùng Brest (hiển thị vùng Brest trên bản đồ nước Pháp) và phân bổ các cộng đồng liên xã theo màu sắc riêng biệt

Cơ chế phối hợp giữa SCoT (chiến lược vùng) và PLUi (quy hoạch chi tiết liên xã) phản ánh rõ nét tư duy quản lý đa cấp và theo chức năng, không dựa thuần túy vào địa giới hành chính, giúp tăng cường tính liên kết, hiệu quả đầu tư và bảo vệ tài nguyên lâu dài. Đây là mô hình rất đáng tham khảo cho Việt Nam trong công tác lập quy hoạch liên xã, liên huyện, đặc biệt tại các vùng ven đô và vùng nông thôn đang chuyển dịch mạnh mẽ.

Bản đồ chi tiết thể hiện phạm vi SCoT, phản ánh phân vùng đô thị, nông thôn, khu nhạy cảm môi trường theo định hướng phát triển bền vững miền Brest.

Tính tích hợp vùng và điều phối hiệu quả

Mô hình liên xã tự nguyện (communauté de communes) tại Pháp thể hiện tính tích hợp vùng cao và cơ chế điều phối hiệu quả giữa các đơn vị hành chính cấp xã. Về bản chất, đây là một mô hình quản trị đa cấp theo chức năng, trong đó nhiều xã hợp tác với nhau một cách tự nguyện để cùng giải quyết các vấn đề vượt khỏi khả năng quản lý của từng xã riêng lẻ – như quy hoạch không gian, phát triển hạ tầng, xử lý rác thải, giao thông công cộng, phát triển du lịch hay quản lý tài nguyên thiên nhiên.

Tính tích hợp vùng được thể hiện qua việc các xã cùng xây dựng một hệ thống quy hoạch chung (ví dụ: PLUi – quy hoạch liên xã) gắn với định hướng vùng rộng lớn hơn như SCoT (Schéma de Cohérence Territoriale), bảo đảm sự liên kết chiến lược giữa các địa phương. Trong đó, quy hoạch không gian, phân bố dân cư và các trung tâm dịch vụ được điều phối hợp lý để tránh cạnh tranh không lành mạnh, trùng lặp đầu tư hoặc phát triển manh mún.

Về cơ chế điều phối, các “communauté de communes” thường có một hội đồng điều hành, ngân sách chung và các bộ phận kỹ thuật để triển khai kế hoạch. Quy trình ra quyết định được chia sẻ giữa đại diện của các xã tham gia, vừa bảo đảm tính dân chủ, vừa khuyến khích cam kết lâu dài. Điều này giúp nâng cao hiệu quả đầu tư công, huy động các nguồn lực lớn hơn, và giảm thiểu chi phí vận hành nhờ tận dụng quy mô.

Thay vì để mỗi xã tự phân định sử dụng đất và đầu tư xây dựng, mô hình liên xã đảm bảo:
● Các dịch vụ thiết yếu (nước, rác thải, giao thông nội vùng) được lập một kế hoạch tổng thể;
● Đất nông nghiệp được phân vùng rõ ràng, đất xây dựng tập trung, khai thác không gian làng quê theo nhóm xã;
● Việc đầu tư hạ tầng được ưu tiên đúng vùng chức năng, tránh bỏ sót hay trùng nhiệm.

Tóm lại, mô hình này cho phép đạt được hiệu quả quản lý vùng ở quy mô trung gian, vượt khỏi giới hạn hành chính cứng, đồng thời thúc đẩy tư duy liên kết và phối hợp phát triển vùng – một yêu cầu ngày càng cấp thiết đối với quy hoạch tại Việt Nam hiện nay.

Tổ chức tham vấn cộng đồng

Tại Pháp, mô hình liên xã tự nguyện (communauté de communes) và các cấp quy hoạch vùng như PLUi (quy hoạch liên xã) và SCoT (quy hoạch định hướng vùng) đều bắt buộc phải có quy trình tham vấn cộng đồng (concertation publique) theo quy định của Luật Môi trường và Luật Quy hoạch đô thị (Code de l’urbanisme).

Pháp yêu cầu tham vấn rộng rãi: người dân được mời tham gia các buổi hội thảo, góp ý và đọc bản thảo quy hoạch. Mỗi người dân có quyền góp ý, tổ chức địa phương tham gia, và các hiệp hội bảo tồn hoặc văn hóa cũng tham gia phản biện quy hoạch. Điều này góp phần tạo sự đồng thuận và giảm chống đối khi thực thi quy hoạch. Điểm nổi bật về phương thức tổ chức tham vấn:
● Tổ chức đa dạng hình thức: Từ các hội nghị cộng đồng, thảo luận nhóm, bản đồ tương tác, đến bảng ý tưởng và áp phích truyền thông;
● Tham vấn sớm và liên tục ngay từ giai đoạn khởi động đến khi hoàn thiện dự thảo, không chỉ chờ đến điều tra công khai (enquête publique) cuối cùng;
● Đảm bảo minh bạch trong quy trình: Thông tin được công bố công khai, có sổ góp ý tại trụ sở, nội dung hội thảo được báo cáo và phản hồi được xem xét trước khi phê duyệt cuối cùng.

Mô hình này cho thấy một cách tiếp cận tích hợp và dân chủ hóa quy hoạch, trong đó các xã liên kết vừa giữ được quyền tự chủ, vừa phối hợp lập quy hoạch chung và lắng nghe tiếng nói của cộng đồng. Đây là điểm gợi ý quan trọng trong quá trình tăng cường tham vấn cộng đồng tại các đô thị hoặc cụm xã/phường tại Việt Nam, đặc biệt khi thực hiện quy hoạch vùng và chính quyền đô thị hai cấp.

Mô hình tại Pháp cho thấy một cách tiếp cận bài bản và sáng tạo trong tham vấn cộng đồng cho quy hoạch liên phường/liên xã, phù hợp để tham khảo khi triển khai:
● Tổ chức hội nghị tham vấn công khai tại cấp liên xã/quận/thành phố;
● Sử dụng các công cụ như bản đồ tương tác, hộp ý tưởng, phiếu lấy ý kiến online để tiếp cận đa dạng người dân;
● Minh bạch quá trình từ khởi động đến phê duyệt cuối cùng, đồng thời xử lý phản hồi sớm và có hệ thống.

Phiên thảo luận tại hội trường với sự tham gia của nhiều người từ cộng đồng liên xã, đại diện chính quyền và diễn giả giải thích quy hoạch.

Bối cảnh Việt Nam sau cải cách 2025 và những thách thức quy hoạch

Sáp nhập và tái cấu trúc hành chính

Việc giảm số tỉnh thành còn 34 và loại bỏ cấp huyện đã dẫn tới hình thành xã mới quy mô lớn, thường bao gồm các cụm dân cư khác nhau. Mỗi đơn vị xã mới có thể có từ 2 – 5 dân cư chính cũ, với quy hoạch sử dụng đất, hạ tầng khác nhau nếu chưa lập mới. Mặt khác, việc tập h ợp nhiều cộng đồng cư dân khác biệt trong một đơn vị hành chính cũng làm gia tăng xung đột về nhu cầu phát triển, trong khi cơ chế tham vấn cộng đồng chưa được điều chỉnh phù hợp để đảm bảo tiếng nói đồng đều giữa các vùng. Quy hoạch đô thị sau sáp nhập vì thế đối mặt với nguy cơ trở thành công cụ hành chính hình thức, thiếu tính tích hợp và phản ánh không đầy đủ đặc điểm không gian – xã hội đa dạng của vùng. Để khắc phục, cần sớm bổ sung các mô hình quy hoạch liên xã, liên kết vùng với cơ chế điều phối kỹ thuật trung gian nhằm thay thế vai trò điều hòa của cấp huyện đã bị xóa bỏ.

 Các tồn tại trong quy hoạch

● Không còn cấp huyện điều phối chung → thiếu tầng liên kết vùng để xây dựng quy hoạch tổng thể;
● Quy hoạch sử dụng đất và xây dựng hiện tại vẫn là các đồ án từ cấp xã cũ, chia cắt, không phù hợp với địa giới mới;
● Năng lực quy hoạch chuyên môn ở cấp xã hạn chế; ngân sách đầu tư dàn trải;
● Quy trình tham vấn cộng đồng gần như không được thực hiện, người dân ít được tiếp cận thông tin quy hoạch.

 Hội nhập lý thuyết và so sánh đánh giá

Việc phân tích đối chiếu giữa mô hình Pháp và thực trạng Việt Nam cho thấy rõ: Mô hình communauté de communes hoạt động hiệu quả khi có đủ ba yếu tố: Thể chế liên xã với quyền lập quy hoạch, quy hoạch tích hợp vùng, và tham vấn cộng đồng. Việt Nam hiện thiếu tất cả ba yếu tố đó khi mới tổ chức lại chính quyền. Để vận dụng, Việt Nam có thể:
● Thiết lập tổ chức liên xã – có thể là “Ban quản lý quy hoạch vùng xã”, có đại diện cấp xã, có ngân sách và quyền phê duyệt quy hoạch vùng;
● Áp dụng quy hoạch vùng liên xã, thay thế quy hoạch đơn lẻ cấp xã, và đảm bảo phù hợp với định hướng tỉnh;
● Xây dựng quy trình tham vấn cộng đồng tại cấp xã/vùng xã mới, đảm bảo người dân tham gia công khai và có phản hồi chính thức;
● Đào tạo nhân sự quy hoạch vùng từ đội ngũ cán bộ xã đến cán bộ tỉnh để nâng cao chất lượng lập và thực thi quy hoạch mới.

 Kết luận

Việt Nam đang trong giai đoạn tái cấu trúc hành chính và quản lý nông thôn, với việc chuyển sang mô hình chính quyền hai cấp từ 1/7/2025. Đây vừa là cơ hội để cải thiện mô hình quy hoạch, vừa là thách thức từ việc thiếu tầng điều phối trung gian và quy hoạch vùng. Mô hình French communauté de communes cung cấp bài học quý: Thiết chế liên xã pháp nhân, quy hoạch tích hợp, tham vấn cộng đồng là ba yếu tố cốt lõi tạo nên hiệu quả. Để vận dụng vào Việt Nam, cần một chiến lược điều chỉnh đồng bộ thể chế, nguồn lực và quy trình, nhằm tạo ra một mô hình quy hoạch vùng xã phù hợp, hiệu quả và bền vững.

TS.KTS Nguyễn Việt Huy
TS.KTS Vũ Thị Hương Lan – ThS.KTS Đỗ Đình Trọng
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 07-2025


Tài liệu tham khảo
1. OECD (2011). Multi-level governance and the integration of planning functions;
2. Ministère de la Cohésion des territoires et des Relations avec les collectivités territoriales (2022). Guide du PLUi;
3. Quốc hội Việt Nam (2024) – Luật Quy hoạch sửa đổi;
4. Bộ Xây dựng Việt Nam (2024): Hướng dẫn quy hoạch nông thôn mới sau sắp xếp hành chính;
5. Code général des collectivités territoriales. (n.d.). Légifrance. https://www.legifrance.gouv.fr/codes/id/LEGITEXT000006070633;
6. Code de l’urbanisme. (n.d.). Légifrance. https://www.legifrance.gouv.fr/codes/id/LEGITEXT000006074075/;
7. Ministère de la Transition Écologique. (n.d.). Plan Local d’Urbanisme Intercommunal (PLUi). https://www.ecologie.gouv.fr/plui;
8. Ministère de la Transition Écologique. (n.d.). Schéma de Cohérence Territoriale (SCoT). https://www.ecologie.gouv.fr/scot-schema-coherence-territoriale;
9. CEREMA. (n.d.). Outils de l’aménagement. https://outil2amenagement.cerema.fr
10. UMVIE. (2021). Comprendre la procédure d’élaboration du PLUi. https://umvie.com/comprendre-la-procedure-delaboration-du-plui;
11. Assemblée des Communautés de France (AdCF). (n.d.). Les communautés de communes. https://www.adcf.org;
12. Hooghe, L., & Marks, G. (2001). Multi-level governance and European integration. Rowman & Littlefield;
13. Marks, G. (1993). Structural Policy and Multi-Level Governance in the EC. In A. Cafruny & G. Rosenthal (Eds.), The State of the European Community (Vol. 2, pp. 391–410). Lynne Rienner Publishers;
14. Piattoni, S. (2010): The theory of multi-level governance: Conceptual, empirical, and normative challenges. Oxford University Press;
15. Benz, A. (2012): Governance across levels. In D. Levi-Faur (Ed.), The Oxford Handbook of Governance (pp. 218–230). Oxford University Press;.
16. Communauté de communes du Seignanx. (n.d.): Le Plan Local d’Urbanisme Intercommunal (PLUi). https://www.cc-seignanx.fr;
17. OIDP – Observatoire International de la Démocratie Participative. (n.d.). Planning participatif urbain – France. https://oidp.net/en/practice.php?id=1411;
18. Participedia. (n.d.). Participatory Urban Planning in France. https://participedia.net/case/participatory-urban-planning-france;
19. Nguyễn, H. N. (2022): Tổ chức không gian và quản lý đô thị vùng: Hướng tiếp cận từ mô hình governance ở Pháp. Tạp chí Kiến trúc, (5), 45–50.