Từ ngày 15-18/4/2026, tại Trường Đại học Việt Đức (TP.HCM), Festival Sinh viên Kiến trúc toàn quốc lần thứ XV đã diễn ra với sự tham gia của hơn 1.000 đại biểu, giảng viên và sinh viên đến từ 27 cơ sở đào tạo kiến trúc trên cả nước. Chương trình do Hội KTS Việt Nam chủ trì, Hội KTS TP.HCM và Trường ĐH Việt Đức đồng hành tổ chức.

Với Hội thảo trọng tâm chủ đề “ARCHINNOVATION – Kiến trúc trong kỷ nguyên công nghệ”, Festival năm nay không chỉ là một sân chơi chuyên môn, mà còn đặt ra những vấn đề cốt lõi về đào tạo và hành nghề kiến trúc trong bối cảnh chuyển đổi số, biến đổi khí hậu và những yêu cầu mới của phát triển đô thị bền vững.

Khởi động chuỗi hoạt động bổ ích cho các KTS tương lai

Lễ khai mạc Festival sinh viên kiến trúc toàn quốc lần thứ XV diễn ra tối 15/04/2026 tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm Bình Dương đã mở đầu cho chuỗi hoạt động kéo dài 4 ngày, bao gồm hội thảo khoa học, các cuộc thi chuyên môn, triển lãm sáng tạo và hoạt động giao lưu sinh viên.

Phát biểu khai mạc Festival, TS.KTS Phan Đăng Sơn – Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, nhấn mạnh: Festival như một “chất xúc tác” quan trọng trong quá trình hình thành đội ngũ KTS tương lai, nơi sinh viên không chỉ rèn luyện năng lực chuyên môn mà còn được nuôi dưỡng bản lĩnh nghề nghiệp và khát vọng sáng tạo.

Trong bối cảnh công nghệ đang tái định hình toàn bộ quy trình thiết kế và xây dựng, các công cụ như AI, BIM hay thực tế ảo không còn chỉ là phương tiện hỗ trợ, mà trở thành nền tảng tái cấu trúc tư duy kiến trúc. Tuy nhiên, đối với giới nghề, thông điệp xuyên suốt được đặt ra là: Công nghệ cần đi cùng với trách nhiệm xã hội, bản sắc văn hóa và định hướng phát triển bền vững.
Với các yếu tố tương tác công nghệ, sự hội tụ của sinh viên từ 27 trường đào tạo chuyên ngành, Festival đã tạo nên một bầu không khí mở – nơi sinh viên kiến trúc cùng trao đổi học thuật, trải nghiệm thiết kế và kích hoạt cảm hứng sáng tạo.

Archinnovation: Khi kiến trúc được nhìn nhận như một hệ thống

Diễn ra ngày 16/4, hội thảo khoa học Archinnovation trở thành điểm nhấn học thuật quan trọng của Festival, quy tụ hơn 40 tham luận xoay quanh ba trục chính: Kiến trúc bền vững, ứng dụng công nghệ và phát triển đô thị.

Điểm nổi bật của hội thảo không nằm ở việc trình bày các nghiên cứu riêng lẻ, mà ở việc cho thấy một chuyển dịch rõ rệt trong tư duy kiến trúc: Từ cách tiếp cận dựa trên hình thái sang cách tiếp cận tích hợp – liên ngành – dựa trên dữ liệu.

Các tham luận đã đặt ra nhiều vấn đề cấp thiết như: Hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, áp lực dân số, nhà ở giá phải chăng hay sức khỏe không gian sống. Đáng chú ý, nhiều nghiên cứu không dừng ở mô tả hiện tượng mà tiến tới lượng hóa hiệu năng công trình, chi phí và tác động môi trường – cho thấy xu hướng thiết kế dựa trên bằng chứng (evidence-based design) đang dần định hình rõ nét.

Ở góc độ thực hành, các kinh nghiệm quốc tế nhấn mạnh chiến lược thiết kế thụ động, tối ưu vi khí hậu và sử dụng vật liệu địa phương như một hướng đi bền vững dài hạn. Trong khi đó, các nghiên cứu trong nước cho thấy hình thái kiến trúc đô thị Việt Nam đang chuyển dịch theo hướng thích ứng khí hậu, với sự gia tăng của các giải pháp che nắng, thông gió và mảng xanh.

Một điểm đáng chú ý là sự tham gia của doanh nghiệp trong các phiên thảo luận đã bổ sung góc nhìn thực tiễn, cho thấy kiến trúc ngày càng được nhìn nhận như một chuỗi giá trị liên hoàn – từ vật liệu, thiết kế, thi công đến vận hành. Điều này đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với đào tạo: KTS tương lai cần mở rộng năng lực vượt ra ngoài thiết kế thuần túy, hướng tới tư duy hệ thống và khả năng làm việc liên ngành.

Thực hành sáng tạo: Từ ý tưởng đến trải nghiệm

Song song với các nội dung học thuật, Festival XV duy trì hệ thống các cuộc thi truyền thống như thiết kế nhanh, ký họa, đồ họa và nghệ thuật sắp đặt – nơi sinh viên phải giải quyết các bài toán thực tiễn trong thời gian ngắn, qua đó thể hiện khả năng sáng tạo, làm việc nhóm và tư duy phản biện.

Không gian triển lãm của 27 trường đại học đã mang đến góc nhìn mới về đào tạo kiến trúc tại Việt Nam hiện nay, phản ánh sự đa dạng trong cách tiếp cận thiết kế, từ bản sắc học thuật đến thử nghiệm sáng tạo. Đây cũng là nơi cho thấy rõ sự chuyển dịch trong tư duy của sinh viên — từ thiết kế thuần túy sang những vấn đề rộng hơn như công nghệ, môi trường và cộng đồng.

Bên cạnh đó, các hoạt động khảo sát thực tế, giao lưu văn hóa và hội thao góp phần mở rộng trải nghiệm ngoài giảng đường, tăng cường kết nối giữa các cơ sở đào tạo và giữa sinh viên với thực tiễn phát triển đô thị.

Từ sân chơi học thuật đến diễn đàn nghề nghiệp

Qua 15 kỳ tổ chức, Festival Sinh viên Kiến trúc toàn quốc đã vượt ra khỏi khuôn khổ một hoạt động giao lưu, trở thành một diễn đàn phản ánh những chuyển động quan trọng của ngành kiến trúc Việt Nam.

Từ chủ đề xuyên suốt đến các nội dung hội thảo và thực hành, một cách tiếp cận mới đang dần hình thành: Kiến trúc không còn được nhìn nhận như một hoạt động sáng tác độc lập, mà như một hệ thống tích hợp, nơi công nghệ, môi trường, kinh tế và xã hội cùng tác động và định hình lẫn nhau. Trong bối cảnh đó, vai trò của KTS cũng đang mở rộng, đòi hỏi không chỉ năng lực thiết kế, mà còn là khả năng tư duy liên ngành, làm việc với dữ liệu và hiểu sâu sắc bối cảnh con người.

Chính trong sự chuyển dịch này, thế hệ sinh viên kiến trúc được đặt vào vị trí trung tâm: Không chỉ là người tiếp nhận tri thức, mà là những chủ thể sẽ trực tiếp định hình môi trường sống trong tương lai – Festival XV vì vậy có thể được nhìn nhận như một “lát cắt” rõ nét của quá trình chuyển đổi đó: Nơi những tìm tòi, thử nghiệm và đối thoại học thuật đang từng bước hình thành một nền tảng tư duy mới cho kiến trúc Việt Nam trong kỷ nguyên công nghệ và phát triển bền vững.

Chờ đón Festival Sinh viên Kiến trúc toàn quốc lần thứ XVI

Khép lại ngày 18/4, Lễ bế mạc Festival Sinh viên Kiến trúc toàn quốc lần thứ XV diễn ra trong không khí trang trọng, ghi nhận những nỗ lực và thành quả của một hành trình sáng tạo kéo dài 4 ngày liên tục. 42 giải thưởng đã được trao cho hơn 160 sinh viên kiến trúc ở nhiều hạng mục, từ thiết kế nhanh, đồ họa đến ký họa và nghệ thuật sắp đặt, phản ánh rõ nét năng lực chuyên môn, tư duy đổi mới và khả năng thích ứng của thế hệ KTS kế cận.

Các đồ án được vinh danh không chỉ cho thấy sự nhạy bén với công nghệ, mà còn thể hiện mối quan tâm ngày càng rõ rệt đến các vấn đề xã hội và môi trường, đặc biệt là không gian công cộng, điều kiện sống đô thị và sự tương tác giữa con người với môi trường xây dựng.

Phát biểu tại lễ bế mạc, Ông Hà Thúc Viên – Hiệu trưởng Trường ĐH Việt Đức khẳng định: Giá trị của Festival không nằm ở số lượng giải thưởng, mà ở chính quá trình trải nghiệm, thử thách và vượt qua giới hạn bản thân của mỗi sinh viên – nơi những ý tưởng ban đầu được thử nghiệm, va chạm và từng bước định hình thành tư duy nghề nghiệp.

Một dấu mốc đáng chú ý của kỳ Festival năm nay là nghi thức trao cờ đăng cai Festival lần thứ XVI (2028) cho Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật – Đại học Quốc gia Hà Nội. Sự tiếp nối này không chỉ mang tính tổ chức, mà còn mở ra kỳ vọng về một không gian học thuật mới, nơi những vấn đề của kiến trúc đương đại sẽ tiếp tục được đặt ra và thảo luận sâu sắc hơn trong bối cảnh chuyển dịch không ngừng của xã hội và công nghệ.

An Du
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 04-2026)