Theo số liệu thống kê tham khảo từ Hootsuite và We are Social, tính đến tháng 01/2018, số lượng người sử dụng Internet chiếm đến 67% dân số Việt Nam và 57% người dùng sử dụng mạng xã hội. Trong đó, thời lượng trung bình sử dụng internet mỗi ngày lên đến gần 7 giờ, tức là chiếm đến trên 40% thời gian “thức” (nếu mỗi ngày ngủ khoảng 8 tiếng). Như vậy, các mô hình truyền thông hiện đại trong lĩnh vực kiến trúc đang có rất nhiều cơ hội để phát triển và nhân rộng.

Hình ảnh tham khảo biểu đồ thống kê của Hootsuite và We are Social về thống kê thực trạng tình hình sử dụng internet và các công cụ kỹ thuật số tại Việt Nam

Truyền thông trong lĩnh vực kiến trúc tại Việt Nam

Tại Việt Nam hiện nay, có thể chia các phương thức truyền thông kiến trúc thành 2 nhóm cơ bản là truyền thông truyền thống (ấn phẩm, truyền thanh – truyền hình, sự kiện,…) và truyền thông hiện đại (trang thông tin – báo điện tử, mạng xã hội, công nghệ – phần mềm kỹ thuật số, các mô hình kết nối – sinh hoạt cộng đồng,…). Trong mỗi phương thức đều sẽ có các đơn vị khác nhau cùng khai thác nhằm mang đến sự phong phú về thông tin cho người sử dụng. Ví dụ, đối với ấn phẩm kiến trúc, ngoài sách chuyên ngành cung cấp thông tin thì các tạp chí ngành như: Tạp chí kiến trúc, Kiến trúc & đời sống, Kiến trúc nội thất, Tạp chí quy hoạch đô thị, Báo Xây dựng,… đều có những bản sắc riêng thu hút đa dạng đối tượng quan tâm, theo dõi

Đồng thời, với sự hỗ trợ của công nghệ, các trang thông tin điện tử chuyên ngành cũng nở rộ và phát triển với tốc độ chóng mặt cùng những giải pháp công nghệ mới như VR (thực tế ảo) giúp người dùng “cảm nhận” không gian (kiến trúc, nội thất,…) được mô phỏng một cách chân thực. Ngoài ra, nhu cầu kết nối thông tin giữa các đối tượng hành nghề cũng giúp hình thành các “nguồn cung” là các mô hình sinh hoạt cộng đồng và không gian làm việc chung (co-working space) như: Agohub, ID hub, Xhub…. Hay có những mô hình truyền thông đã có từ lâu đời (như tổ chức sự kiện) nhưng đang “chuyển mình” liên tục với các hình thức phong phú như tổ chức cuộc thi, hội thảo – tọa đàm, workshop,… giúp cho việc tiếp cận thông tin chuyên môn trở nên thú vị và mới mẻ.

Một số hình ảnh minh họa mô hình sinh hoạt cộng đồng kiến trúc và không gian làm việc chung

Trong bối cảnh hội nhập và sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp 4.0, giới KTS, Tạp chí kiến trúc và tất cả chúng ta đều đứng trước những cơ hội và thách thức lớn. Truyền thông bây giờ không chỉ đơn thuần là tin tức, là báo chí, mà có nhiều hình thức khác, hiện đại hơn với sự hỗ trợ của công nghệ, của các phương tiện, mô hình truyền thông mới. Vậy trong tương lai, truyền thông trong lĩnh vực kiến trúc sẽ thay đổi ra sao và tác động đến cộng đồng xã hội như thế nào? Hội KTS Việt Nam, các đơn vị truyền thông, doanh nghiệp và anh em KTS cần làm gì để thích ứng với những thay đổi không ngừng của truyền thông? Với hàng loạt câu hỏi đặt ra như thế, Tạp chí Kiến trúc với vai trò là cơ quan ngôn luận Hội KTS Việt Nam sẽ giữ vai trò kết nối giữa các bên để cùng tìm ra những đề xuất cho mô hình truyền thông hiệu quả trong lĩnh vực kiến trúc. Đồng thời, Tạp chí kiến trúc cần liên tục đổi mới để có thể truyền tải những sản phẩm truyền thông bổ ích, mang lại hiệu quả tích cực đến cộng đồng và xã hội.

Sự đổi mới của Tạp chí Kiến trúc – Hội KTS Việt Nam

Truyền thống

Năm 1979, tờ tin đầu tiên của Đoàn KTS Việt Nam đã ra đời. Trang trọng ở trang đầu tiên là Thư của chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Hội nghị thành lập Đoàn KTS Việt Nam. Đến ngày 26/1/1983, Ban Tuyên huấn TW đã ra quyết định số 34/TH cho phép xuất bản Tạp chí Kiến trúc – Cơ quan ngôn luận của Hội KTS Việt Nam. Các số báo đầu tiên đề cập tới các vấn đề thiết thực của xã hội. Chuyên mục Phê Bình Kiến trúc ra đời, giới thiệu các công trình kèm ý kiến nhận xét của những người tham gia.

Tạp chí Kiến trúc những năm 1983 – 1993

Những năm 1983 – 1993, Tạp chí kiến trúc xuất bản 4 số báo/ năm với số lượng 1000 bản/ số, dày 56 trang theo khổ 19 x 27 cm và in chất liệu đen trắng.

Đến năm 1995, TCKT đã đổi khổ in thành kích thước 25.5 cm x 25.5 cm, in kết hợp màu và đen trắng và trở thành cuốn “tạp chí vuông” đặc biệt của giới KTS Việt Nam. Kể từ năm 1995 – nay, TCKT liên tục xuất bản trung bình 12 số/ năm và nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ “cầu nối”, là “môi trường giao tiếp” để Hội KTS Việt Nam mang tới những thông điệp của giới nghề đến với xã hội. Đồng thời, luôn khẳng định vị thế là Tạp chí có Uy tín nhất trong lĩnh vực Quy hoạch – Kiến trúc.

Năm 2009, Tạp chí Kiến trúc thành lập trang thông tin điện tử tapchikientruc.com.vn nhằm chia sẻ rộng rãi với độc giả về các bài viết đăng trên báo in. Tuy nhiên, cùng những khó khăn trong bối cảnh thị trường giai đoạn này, website chưa thực sự đạt hiệu quả cao trong quá trình sử dụng.

Đổi mới

Năm 2015, Tạp chí Kiến trúc đã tiến hành nghiên cứu nội bộ, đồng thời kết hợp với kết quả khảo sát, ý kiến của giới nghề, Ban Truyền thông Tạp chí kiến trúc đã thực hiện đề án “truyền thông cho một cơ quan truyền thông” nhằm thay đổi hình ảnh nhận diện thương hiệu, đồng thời nâng cấp, phát triển trang tin tapchikientruc.com.vn nói riêng, cho hoạt động truyền thông, kết nối của TCKT nói chung.

Đối với báo in, việc đầu tư thiết kế đồ họa là nhu cầu đổi mới thiết yếu. Qua mỗi số báo là những công trình – tác phẩm ấn tượng được giới thiệu trên trang bìa, điều này có thể thấy rõ nhất trong giai đoạn 2016 – 2017 khi yếu tố nhận diện đang ngày một rõ nét.

Hình ảnh trang bìa Tạp chí Kiến trúc thay đổi trong giai đoạn 2014 – 2017

Khác với nền tảng có sẵn như báo in, trang tin điện tử tapchikientruc.com.vn gần như phải xây dựng mới do những thiếu hụt nghiêm trọng về hệ thống kỹ thuật, nhân lực và quy trình làm việc. Sau một thời gian thực hiện, các kênh thông tin trực tuyến của TCKT đã có những thay đổi tích cực như: Hiển thị trang web và thông tin trên top đầu khi tìm kiếm google, lượng theo dõi mạng xã hội tăng gấp 4.8 lần trong năm 2016, giao diện được thiết kế mới bắt mắt với những tiện ích sử dụng tối ưu. Tính đến tháng 12/2018, website có lượng truy cập trung bình đạt 141.000/ tháng với 34.000 hình ảnh trên 6000 bài viết. Mạng xã hội Facebook đạt trên 35.000 người theo dõi và vẫn đang tiếp tục tăng đều. Ngoài ra, Ban truyền thông còn phát triển hệ thống điểm tin hàng tháng gửi trực tiếp đến email độc giả và đầu tư xây dựng trang thông tin lý lịch chuyên gia nhằm liên kết chặt chẽ với các đối tượng bạn đọc.

 

Biểu đồ mô phỏng số lượng người thích trang fanpage facebook TCKT tăng nhanh trong năm 2016

Song song với việc phát triển website và thúc đẩy truyền thông trực tuyến, các hoạt động “offline” cũng được chú trọng nhằm tăng cường nhận diện thương hiệu Tạp chí kiến trúc và gắn kết chặt chẽ với giới nghề thông qua các hoạt động sinh hoạt chuyên môn như: Sự kiện, xuất bản, hội thảo, tọa đàm, cuộc thi – giải thưởng,…

Tạp chí Kiến trúc đồng hành trong các sự kiện dành cho sinh viên kiến trúc

Tạp chí kiến trúc thực hiện tổ chức, bảo trợ truyền thông cho các hội thảo, tọa đàm chuyên môn cùng giới nghề

Phối hợp với Viện Goeth ( Đức) thực hiện Sách Arch+: “Kiến trúc Việt Nam – Những người tiên phong thầm lặng

Thực hiện tổ chức các cuộc thi tuyển phương án kiến trúc – quy hoạch

Trong 2 năm liên tiếp (2017 và 2018), Tạp chí kiến trúc đã ký kết hợp tác với Công ty RELX (Singapore), trở thành đại diện chính thức của Việt Nam bảo trợ truyền thông cho 3 sự kiện lớn của Châu Á (BEX, MCE, IGBC) tại Tuần lễ Công trình Xanh Singapore (SGBW) – đây là sự kiện thường niên thu hút trên 12.000 đại biểu đến từ 50 quốc gia trên thế giới tham dự học hỏi, trải nghiệm, giao lưu và tìm hiểu những công nghệ mới, hiện đại nhất châu Á.

Logo nhận diện của Hội KTS Việt Nam và Tạp chí Kiến trúc xuất hiện tại sự kiện hưởng ứng tuần lễ công trình xanh Singapore

Năm 2018, Tạp chí Kiến trúc – Hội KTS Việt Nam tổ chức đoàn tham dự tuần lễ công trình xanh Singapore và thu hút 62 đại biểu đăng ký tham dự là các KTS, kỹ sư, nhà quản lý,…Trong khuôn khổ sự kiện, các đại biểu đã tham quan các công trình xanh tại Singapore, tham dự Hội nghị quốc tế và hội chợ – triển lãm về công nghệ – vật liệu xanh. Các đại biểu cũng đã đến tham quan văn phòng, gặp gỡ và kết nối với WOHA Architects – đơn vị tư vấn thắng giải “Công trình của năm 2018” tại Liên hoan kiến trúc thế giới (WAF)

Thay lời kết

Sau 3 năm nhìn lại, Tạp chí kiến trúc đã có những chuyển mình nhanh chóng trên cả báo in và báo mạng cùng các hoạt động truyền thông, kết nối. Theo đánh giá của giới nghề, đó là những thay đổi tích cực, đặc biệt là trong việc thay đổi hình ảnh nhận diện và mở rộng hợp tác quốc tế. Nhân kỷ niệm 35 năm thành lập Tạp chí Kiến trúc, KTS Nguyễn Tấn Vạn – Chủ tịch Hội KTS Việt Nam đã nhận xét: “Tạp chí kiến trúc trải qua 35 năm đến nay đã trưởng thành, dần đi vào đời sống xã hội và được đánh giá cao về chất lượng nội dung cũng như hình ảnh. Thành công đó là những nỗ lực của toàn thể đội ngũ cán bộ, CTV TCKT và rất nhiều tâm huyết, trăn trở với nghề của các anh em KTS”. Với vai trò cơ quan ngôn luận của Hội KTS Việt Nam, TCKT sẽ tiếp tục đổi mới, làm tốt vai trò kết nối và lan tỏa tinh thần của giới nghề, góp phần thúc đẩy, khuyến khích các sáng tác tiếp cận xu hướng kiến trúc tiên tiến trên thế giới, ứng dụng công nghệ hiện đại, hướng tới xây dựng nền kiến trúc tiên tiến và giàu bản sắc.

ThS. KTS. Nguyễn Ánh Dương
Trưởng Ban truyền thông Tạp chí Kiến trúc – Hội KTS Việt Nam
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 01-2019)

Xem thêm: Toạ đàm “Truyền thông Kiến trúc: Xu hướng, chiến lược và thực hành”