Bảo tàng Óc Eo - An Giang - Giải Ba Loa Thành 2025

Tên đồ án: Bảo tàng Óc Eo – An Giang
Giải thưởng: Giải Ba Loa thành 2025
SVTH: Nguyễn Chí Toàn
GVHD: TS. KTS Phạm Phú Cường
Trường: Trường Đại học Kiến trúc Tp. Hồ Chí Minh

Nền văn hóa Óc Eo, hưng thịnh từ thế kỷ I đến VII, là một trong những nền văn minh cổ rực rỡ ở Nam Bộ, gắn liền với vương quốc Phù Nam. Trong bối cảnh khảo cổ Óc Eo tại Việt Nam, khu di tích khảo cổ quốc gia đặc biệt Óc Eo – Ba Thê (An Giang) được xem là trung tâm nghiên cứu quan trọng nhất. Nhờ giá trị nổi bật về lịch sử và khảo cổ, khu di tích này đã trở thành mốc chuẩn để so sánh, nhận diện các di tích Óc Eo ở khắp Nam Bộ. Ngày nay, Óc Eo – Ba Thê vừa là kho tư liệu sống động cho giới nghiên cứu, vừa là điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu lịch sử. Đồng thời quần thể khảo cổ này đã và đang hoàn thiện để trở thành di sản thế giới.

Bảo tàng tại Khu di tích khảo cổ quốc gia đặc biệt Óc Eo – Ba Thê đặt ra nhiều thách thức thiết kế, đòi hỏi kiến trúc phải ứng xử tinh tế với bối cảnh mang dấu ấn và thần thái riêng suốt hàng nghìn năm.

Nằm trong quần thể di tích với hai cụm khảo cổ lớn – sườn núi Ba Thê và cánh đồng Óc Eo – bảo tàng đóng vai trò như điểm kết nối trong hành trình khám phá di sản.

Trên tinh thần đề cao mối quan hệ hữu cơ giữa kiến trúc và bối cảnh, bố cục công trình thuận theo địa hình, hòa nhập vào không gian cảnh quan vùng núi Ba Thê và cánh đồng Khảo cổ Óc Eo. Công trình không chỉ hiện diện mà còn hòa quyện vào môi trường, lặng lẽ chung sống, bảo vệ và tôn vinh giá trị nơi chốn và văn hóa lịch sử. Hòa để lưu trữ, hòa để lan tỏa giá trị văn hóa, biến mỗi không gian trở thành một phần không thể tách rời của tổng thể khu vực.

Ý tưởng hình thành từ sự chuyển tiếp địa hình của bối cảnh và cấu trúc phân tầng, thuôn nhọn theo thuyết Vũ trụ luận trong văn hóa hình thành nên cách tổ chức không gian tuyến tính theo cao trình thấp dần tạo sự liên kết cảm xúc với ánh sáng hồi quang soi rọi quá khứ từ nền văn minh đã tắt. Bảo tàng là một cuộc hành trình ngược về quá khứ, nơi ánh sáng và bóng tối là công cụ kể chuyện, đưa người tham quan vào một không gian mà quá khứ không chỉ được nhìn thấy mà còn cảm nhận sâu sắc. Mỗi bước đi, mỗi bậc thang như hé mở những bí mật từ quá khứ, từ những phần sáng rõ của lịch sử đến những khu vực huyền bí chưa được khai phá.