Giải thưởng ARCASIA Awards for Architecture 2026 (AAA 2026), một trong những giải thưởng uy tín của giới kiến trúc khu vực, chính thức được phát động trong khuôn khổ Diễn đàn ARCASIA lần thứ 23, dự kiến diễn ra từ ngày 8 đến 12/9/2026 tại ba thành phố Delhi, Agra và Jaipur (Ấn Độ).
Đây là hoạt động thường niên của Hội Kiến trúc sư châu Á (ARCASIA), nhằm tôn vinh các công trình kiến trúc tiêu biểu, đồng thời thúc đẩy trao đổi chuyên môn và nâng cao chất lượng môi trường xây dựng trong khu vực. Năm nay, sự kiện do Viện Kiến trúc sư Ấn Độ đăng cai tổ chức.
Tôn vinh những công trình kiến trúc gắn với bối cảnh và bản sắc châu Á
Với định hướng gắn với chủ đề của năm nay là “Bringing Back… Vernacular Wisdom” (Khơi lại tri thức bản địa), giải thưởng tập trung tìm kiếm những công trình thể hiện sự nhạy cảm với bối cảnh văn hóa, khí hậu, môi trường và đời sống cộng đồng. Bên cạnh giá trị thẩm mỹ, các tiêu chí đánh giá còn đặt trọng tâm vào tính bền vững, trách nhiệm xã hội và khả năng tạo tác động tích cực đến không gian sống.
Các công trình được lựa chọn không chỉ cần đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn cao, mà còn phải thể hiện được vai trò của kiến trúc như một lực lượng định hình môi trường sống, đồng thời góp phần duy trì bản sắc và cân bằng sinh thái trong bối cảnh phát triển nhanh của khu vực châu Á.
Các hạng mục giải thưởng
Theo công bố của Ban tổ chức, ARCASIA Awards for Architecture 2026 được xây dựng với hệ thống hạng mục chi tiết, phân chia theo các nhóm công trình và tính chất dự án, bao quát toàn diện hoạt động hành nghề kiến trúc tại châu Á.
Category A – Residential Projects (Công trình nhà ở)
Gồm hai phân nhóm chính:
- A-1: Single-family residential projects: Nhà ở đơn lập, nhà ở cá nhân.
- A-2: Multi-family residential complexes: Chung cư, nhà ở xã hội, khu nhà ở thu nhập thấp, ký túc xá, nhà ở tạm, mô hình co-living.
Category B – Public Amenity Buildings (Công trình công cộng)
Được chia thành 5 phân nhóm:
- B-1: Commercial Buildings: Văn phòng, không gian làm việc chung, trung tâm thương mại, tổ hợp thương mại đa chức năng.
- B-2: Resort Buildings: Khu nghỉ dưỡng, công trình du lịch – giải trí, khách sạn.
- B-3: Institutional Buildings: Trường học, bệnh viện, cơ sở y tế và các thiết chế giáo dục – xã hội.
- B-4: Social and Cultural Buildings: Công trình tôn giáo, trung tâm cộng đồng, bảo tàng, nhà hát, không gian nghệ thuật.
- B-5: Specialised Buildings: Công trình đặc thù như sân vận động, sân bay, nhà ga, cảng, hạ tầng kỹ thuật.
Category C – Industrial Buildings (Công trình công nghiệp)
Bao gồm các nhà máy sản xuất, kho vận và hệ thống logistics.
Category D – Conservation Projects (Bảo tồn di sản)
Gồm hai hướng tiếp cận:
- D-1: Historical Restoration: Trùng tu, phục hồi công trình di sản kiến trúc.
- D-2: Adaptive Reuse: Tái sử dụng thích ứng các công trình di sản.
Category E – Integrated Development (Phát triển tích hợp)
Dành cho các dự án quy mô lớn, tích hợp tối thiểu ba loại hình thuộc các nhóm A, B, C, D, thể hiện tư duy phát triển đa chức năng và liên ngành.
Các giải thưởng đặc biệt
Bên cạnh các hạng mục chính, hội đồng giám khảo sẽ xem xét toàn bộ dự án dự thi để trao hai giải thưởng đặc biệt, nhấn mạnh những giá trị cốt lõi của kiến trúc đương đại:
- Giải thưởng Kiến trúc vì xã hội
Tôn vinh các công trình có đóng góp nổi bật về tính bao trùm, khả năng tiếp cận, công bằng xã hội, tác động tích cực đến cộng đồng, kinh tế địa phương và môi trường sống. Các tiêu chí đánh giá bao gồm thiết kế hướng tới nhóm yếu thế, tính thích ứng với bối cảnh địa phương, hiệu quả sử dụng tài nguyên và sự tham gia của cộng đồng trong quá trình thiết kế – xây dựng.
- Giải thưởng Kiến trúc bền vững
Ghi nhận các dự án thể hiện chiến lược rõ ràng trong ứng phó biến đổi khí hậu, tối ưu hiệu quả năng lượng, giảm phát thải và sử dụng tài nguyên. Đồng thời, công trình cần đảm bảo chất lượng môi trường sống (ánh sáng, không khí, âm thanh, vi khí hậu), cũng như khả năng thích ứng lâu dài thông qua thiết kế linh hoạt, bền vững theo vòng đời.
Điều kiện tham gia và yêu cầu dự thi
Giải thưởng dành cho các kiến trúc sư và đơn vị hành nghề kiến trúc đã được đăng ký hợp pháp tại các quốc gia thành viên ARCASIA, hoặc các đơn vị quốc tế có dự án xây dựng tại các quốc gia trong khu vực.
Công trình dự thi phải là công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng tối thiểu hai năm trước thời điểm mở đăng ký, đồng thời phải đảm bảo đầy đủ hồ sơ pháp lý và quyền sở hữu đối với các tài liệu nộp kèm. Mỗi hồ sơ dự thi cần được chuẩn bị bằng tiếng Anh, bao gồm thuyết minh dự án, bản vẽ, hình ảnh minh họa và video giới thiệu công trình.
Ban tổ chức cho biết toàn bộ quá trình đăng ký và nộp bài được thực hiện trực tuyến, với lệ phí dự thi là 100 USD cho mỗi công trình (75 USD đối với thành viên các tổ chức thuộc ARCASIA).
Lịch trình và thông tin tham gia
Theo ban tổ chức, các mốc thời gian chính của giải thưởng gồm:
- Công bố giải thưởng: 7/4/2026
- Hạn nộp hồ sơ: 15/5/2026
- Công bố chung kết: 7/7/2026
- Lễ trao giải: 11/9/2026 tại Jaipur (Ấn Độ)
Cơ cấu giải thưởng
Về cơ cấu giải thưởng, các đồ án và công trình được Hội đồng giám khảo lựa chọn sẽ được trao Huy chương Vàng – ARCASIA Award for Architecture cho từng hạng mục của năm trao giải. Đây là danh hiệu cao nhất, ghi nhận những công trình xuất sắc về tư duy thiết kế, giá trị xã hội và đóng góp cho môi trường kiến trúc khu vực.
Tuy nhiên, Ban giám khảo cũng có quyền không trao giải ở một hoặc nhiều hạng mục nếu không tìm được công trình đáp ứng đầy đủ tiêu chí. Bên cạnh đó, các dự án nổi bật khác có thể được vinh danh thông qua các hình thức Honorary Mention (Đề cử danh dự) và Mention (Ghi nhận), nhằm tôn vinh những ý tưởng đáng chú ý và đóng góp tích cực cho thực hành kiến trúc đương đại.
Diễn đàn ARCASIA 2026: Khi tri thức bản địa trở lại trung tâm của kiến trúc
Song hành với giải thưởng, ARCASIA Forum 2026 được kỳ vọng là điểm nhấn học thuật của sự kiện, quy tụ hơn 1.200 kiến trúc sư và chuyên gia sáng tạo đến từ 24 quốc gia châu Á.
Cùng mang chủ đề “Bringing Back… Vernacular Wisdom” (Khơi lại tri thức bản địa), diễn đàn năm nay đặt ra lời kêu gọi tái khám phá các hệ tri thức truyền thống và thực hành thiết kế bền vững gắn với văn hóa và bối cảnh địa phương. Trong bối cảnh kiến trúc ngày càng tác động sâu rộng đến cách con người sống và tương tác với môi trường, diễn đàn hướng tới việc mở ra các đối thoại đa chiều về cách những giá trị bản địa có thể trở thành nền tảng cho các giải pháp thiết kế sáng tạo, thích ứng tương lai.
Không chỉ là một hội nghị chuyên môn, ARCASIA Forum 2026 còn được xem là nền tảng kết nối khu vực, thúc đẩy hợp tác, trao đổi văn hóa và tái định nghĩa vai trò của kiến trúc trong bối cảnh châu Á đang chuyển mình mạnh mẽ.
Trong bối cảnh kiến trúc Việt Nam ngày càng được ghi nhận trên trường quốc tế, AAA 2026 và Diễn đàn ARCASIA là dịp để các kiến trúc sư trong nước đưa các công trình tiêu biểu ra khu vực, đồng thời mở rộng kết nối chuyên môn và tiếp cận các xu hướng mới.
Thông tin chi tiết về giải thưởng và đăng ký tham gia được công bố tại:
https://arcasiaawardsarchitecture.com/
Liên hệ: aaa2026official@gmail.com
Lê Khanh – TCKT.VN
© Tạp chí Kiến trúc
