KTS Nguyễn Tấn Vạn : “Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2018: Khuyến khích ứng dụng công nghệ cao – Hướng tới kiến trúc vì cộng đồng”

Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia (GTKTQG) do Thủ tướng Chính phủ thành lập tại Quyết định số 25-TTg ngày 19/01/1993 và giao cho Hội KTS Việt Nam, Bộ Xây dựng, Bộ Văn hoá – Thể thao và Du lịch tổ chức, nhằm thúc đẩy sáng tạo kiến trúc, tôn vinh và góp phần định hướng phát kiến trúc cũng như nâng cao nhận thức cộng đồng về kiến trúc. Với tinh thần “Khuyến khích ứng dụng công nghệ tiên tiến trong các giải pháp kiến trúc”, GTKTQG 2018 hướng đến tạo dựng môi trường sống tốt nhất cho cộng đồng, qua đó, đề cao trách nhiệm của KTS đối với xã hội, thúc đẩy phát triển kiến trúc bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu tại Việt Nam. KTS Nguyễn Tấn Vạn – Chủ tịch Hội KTS Việt Nam đã có những chia sẻ ngắn với PV TCKT về GTKTQG năm 2018. 

KTS Nguyễn Tấn Vạn: Về cơ bản, GTKTQG 2018 không mấy thay đổi so với Điều lệ Giải thưởng năm 2016. Trong phiên họp Hội đồng GTKTQG 2018, có ý kiến đóng góp đề nghị thay đổi, bổ sung Giải Khuyến khích nhằm khích lệ anh em hành nghề. Tuy nhiên, Hội đồng sẽ tiếp tục xem xét và bàn bạc ở những mùa giải tới. GTKTQG 2018 đã thu hút 158 hồ sơ dự giải (tăng 32% so với năm 2016) trên tổng số 8 thể loại: Nhà ở, Công trình công cộng, Công trình bảo tồn, Thiết kế nội ngoại thất, Thiết kế đô thị, cảnh quan, Đồ án quy hoạch xây dựng, Ấn phẩm kiến trúc và Tác phẩm xuất sắc tại Việt Nam của KTS nước ngoài. Tôi nghĩ đây là một tín hiệu tốt cho kiến trúc nước nhà khi Giải thưởng đang nhận được sự quan tâm của đông đảo các tác giả, những người đang nỗ lực khẳng định vai trò của kiến trúc – quy hoạch trong đời sống xã hội.

PV: Ông có nhận xét gì về các tác phẩm tham dự GTKTQG 2018?

KTS Nguyễn Tấn Vạn: Nhìn chung, những tác phẩm dự thi năm nay có quy mô không lớn, không đồ sộ nhưng thể hiện đậm chất kiến trúc với các giải pháp thú vị. Đặc biệt là hạng mục Nhà ở có sự lên ngôi của các công trình nhà ở nông thôn theo hướng giản dị, tự nhiên và thân thiện với người sử dụng, với môi trường. Đã xuất hiện những không gian kiến trúc có thể tác động đến người sử dụng, chú trọng lối sống gắn liền với văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Tôi nghĩ đó là sự thành công của người thiết kế.

Hội đồng Giải thưởng đánh giá cao việc các tác giả gắn kết công trình kiến trúc với cộng đồng, xã hội, thiết kế vừa đẹp vừa tạo được không gian tiện nghi chung cho cộng đồng. Đối với hạng mục công trình công cộng, có những tác phẩm về trường học, bệnh viện có chất lượng tốt, không còn máy móc, dập khuôn theo các mô hình cũ mà đã có những đột phá, sáng tạo trong thiết kế, đặc biệt là trong việc tạo ra các không gian cây xanh, cảnh quan tăng thêm giá trị sử dụng của công trình.

Trong các tác phẩm dự thi năm nay, Hội đồng đánh giá cao những giải pháp tạo ra các “không gian thở” dù trong diện tích đất nhỏ, hạn chế: đồng thời khuyến khích các công trình có thiết kế cảnh quan đan xen để tạo ra những không gian sống, sinh hoạt cộng đồng gần gũi với con người. Trong các bài thi tham dự hạng mục thiết kế cảnh quan có nhiều bài được đánh giá tốt về ý tưởng và giải pháp thông minh, đem lại hiệu quả cao cho nhà đầu tư.

Các đồ án Quy hoạch cũng gây ấn tượng bởi những đồ án nghiên cứu kỹ lưỡng từ thực trạng, khai thác đặc trưng thiên nhiên tiềm năng của khu đất – Chẳng hạn như việc khai thông con suối xuyên thành phố, những diện tích khu đồi, miệng hang núi lửa âm dương,… tạo ra nét cá tính cho tác phẩm mà vẫn giữ được chức năng của các khu đất để phát triển thương mại, dịch vu.
Đối với hạng mục ấn phẩm kiến trúc, có lẽ là một dấu hiệu đáng mừng khi có nhiều hơn các tác phẩm chất lượng tham dự, bao gồm cả KTS nước ngoài tham gia viết sách. Bởi lẽ, ngoài thiết kế, các KTS cũng cần biết phân tích, phê bình và đưa ra những vấn đề lý luận cho kiến trúc thông qua những nghiên cứu, nâng cao khối lượng kiến thức chuyên môn, tham gia vào đào tạo và mở rộng cho kiến trúc nước nhà.

PV: Ông có thể chia sẻ với bạn đọc TCKT về những kỳ vọng trong mùa giải tiếp theo của GTKTQG?

KTS Nguyễn Tấn Vạn: GTKTQG 2018 có hạng mục giải thưởng nhằm khuyến khích ứng dụng công nghệ trong thiết kế nhưng rất tiếc Hội đồng đã không chọn được tác phẩm nào đáp ứng được yêu cầu của giải. Tôi nghĩ vấn đề này cần được khuyến khích nhiều hơn vào những mùa giải tới – trong kỷ nguyên cách mạng công nghiệp 4.0, các KTS cần có những thiết kế ứng dụng công nghệ mới để thích ứng kịp thời với xu hướng kiến trúc thế giới.

Ngoài ra, Hội đồng GTKTQG vẫn sẽ tiếp tục tìm kiếm những tác phẩm mang lợi ích cho xã hội, dùng kiến trúc để giải quyết được các vấn đề của xã hội. Đồng thời, cơ cấu giải thưởng cũng sẽ được cân nhắc thay đổi để thu hút nhiều tác phẩm chất lượng tham gia trong các kỳ tiếp theo.

PV: Trân trọng cảm ơn Ông về cuộc trò chuyện này!

An du
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 01-2019)