Công trình Bảo tàng Đạo Mẫu của Việt Nam lọt top đề cử Giải thưởng Brick Award 26

Vừa qua, Giải thưởng Brick Award – một giải thưởng quốc tế uy tín, vinh danh những công trình kiến ​​trúc bằng gạch xuất sắc từ khắp nơi trên thế giới đã công bố danh sách 50 công trình vào vòng đề cử, từ 849 hồ sơ gửi về dự thi. Đặc biệt, Công trình Bảo tàng Đạo Mẫu của Việt Nam do Công ty kiến ​​trúc Arb, Hà Nội thiết kế lọt vào danh sách đề cử này. 

Giải thưởng BRICK AWARD tôn vinh những người tiên phong trong kiến trúc gạch nhằm khuyến khích sự đổi mới sáng tạo và hỗ trợ những ai đang tìm kiếm các giải pháp mới cho những thách thức về môi trường và xã hội mà ngành xây dựng đang phải đối mặt.

Wienerberger – nhà cung cấp hàng đầu về các giải pháp sinh thái và đổi mới sáng tạo cho toàn bộ lớp vỏ bao che công trình trong lĩnh vực xây mới và cải tạo, cũng như cơ sở hạ tầng về quản lý nước và năng lượng – đã khởi xướng giải thưởng BRICK AWARD hai năm một lần từ năm 2004 nhằm đưa vật liệu xây dựng tự nhiên này trở thành tâm điểm chú ý, minh chứng cho việc kiến trúc gạch có thể trở nên thú vị, khác biệt và hiện đại đến nhường nào. Mặc dù wienerberger là đơn vị đăng cai tổ chức, nhưng đây là một giải thưởng độc lập và việc sử dụng các sản phẩm của wienerberger không phải là yếu tố quyết định để được tham gia. Trong những năm qua, các dự án gửi về tham dự đến từ khắp nơi trên thế giới; các công trình được đề cử cũng như đạt giải đã được lựa chọn từ hàng loạt các nhà sản xuất và vật liệu xây dựng từ đất sét với đủ mọi màu sắc và kiểu dáng.

Thông qua việc đối thoại cùng các kiến trúc sư, những người đam mê kiến trúc cũng như các nhà phê bình, wienerberger mong muốn thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa sự quan tâm của công chúng đối với các khía cạnh thẩm mỹ và công năng của loại vật liệu xây dựng tuyệt vời này. Những công trình chiến thắng giải thưởng BRICK AWARD 26 sẽ được công bố vào tháng 6 năm 2026 tại Vienna và sẽ được giới thiệu cùng với tất cả các dự án lọt vào vòng sơ khảo (danh sách rút gọn) trong ấn phẩm BRICK Book đi kèm.

Tạp chí Kiến trúc xin giới thiệu tới bạn đọc Công trình Bảo tàng Đạo Mẫu của Việt Nam:

Bảo tàng Đạo Mẫu

Là một nghệ sĩ trình diễn nghệ thuật dân gian, thông qua dự án này, chủ đầu tư mong muốn lưu giữ những giá trị trường tồn của Đạo Mẫu, vốn là tín ngưỡng nội sinh của người Việt Nam từ bao đời, có sức sống bền bỉ nhất đến tận ngày nay.

Công trình được thiết kế bởi văn phòng ARB Architects, trong khuôn viên có diện tích khoảng 5.000 m2, thuộc về một ngôi làng nhỏ gần thủ đô Hà Nội. Nơi đây được lấp đầy bởi một vườn vải có tuổi đời gần 50 năm cùng nhiều loại cây ăn quả, cây Tùng và các cây bonsai. Ở hiện trạng còn một ngôi nhà nhỏ, vốn là nơi người chủ thường lui tới mỗi dịp cuối tuần.

Cả đội ngũ kiến trúc sư và chủ nhà đều thống nhất giữ lại tất cả những thứ đang “hiện hữu trên mặt đất”, gồm toàn bộ cây đang bám rễ trong vườn, ngôi nhà cũ, hàng rào, trụ cột cổng. Còn những thứ “không chạm xuống đất” như cánh cổng được thay thế, các cây bonsai trồng trong chậu được bán cho những người chơi cây cảnh. Ngoài ra, tầng lửng bên trong ngôi nhà cũ được tháo dỡ để cải tạo nơi đó thành một không gian lớn hơn có chức năng trưng bày những tác phẩm tranh vẽ về Đạo Mẫu.

Những khối công năng mới bao gồm khu lưu trú, phòng tranh và khu bếp chung được bố trí gọn gàng xung quanh ngôi nhà cũ mà nay đã được cải tạo thành khu trưng bày các hiện vật về Đạo Mẫu, mục đích muốn tránh tối đa việc di chuyển cây hiện trạng. Từ bên ngoài đường liên xóm, vườn vải cổ thụ như được đóng khung và dấu kĩ sau cánh cổng nhà, kiến trúc vừa tách biệt vừa hài hoà cùng bối cảnh ở địa phương.

Vật liệu chính của công trình này là ngói ta, được người chủ nhà thu gom từ hàng trăm ngôi nhà cũ và cổ quanh mấy địa phương lân cận. Thực trạng đô thị hoá đã và đang hiện hữu ở khắp các làng quê góp phần tạo nên một diện mạo mới của kiến trúc làng xã. Nhiều gia đình giờ không còn muốn giữ lại những nếp nhà mái ngói thuở xưa, thay vào đó, họ xây lên những công trình mang vẻ hiện đại và kiên cố hơn nhiều. Chính điều này đã tác động đến mong muốn lưu lại hình hài xưa thông qua kiến trúc đương đại của nhóm thiết kế và chủ đầu tư công trình.

KTS Nguyễn Hà – ARB Architects chia sẻ: “Ý tưởng sử dụng ngói cũ đến từ ký ức của tôi mỗi dịp đi xem hầu Thánh. Tôi nhớ cảm giác linh thiêng qua khói hương, qua ánh sáng của buổi chiều hắt sâu vào tận bên trong những mái đền được lợp ngói chìa ra. Đứng từ xa, tôi có thể chiêm ngưỡng trọn vẹn đường nét kiến trúc được tạo nên bởi hệ mái được xây thấp, tựa bức rèm buông thõng để thanh âm, vũ điệu, khăn áo cô đồng và tay quỳnh tay quế hội tụ vừa đủ trong một khuôn hình.”

Thông qua bảo tàng Đạo Mẫu, ngói từ hàng trăm nếp nhà cũ được giữ lại, tiếp biến trong đời sống mới thay vì vứt bỏ. Vật liệu tiếp tục trải nghiệm một hành trình mới, hành trình cùng lưu giữ nét tín ngưỡng nội sinh của dân tộc.

Thuỵ An – TCKT.VN
© Tạp chí Kiến trúc