Nhà Mẹt - Nét quê trên phố - Tạp chí Kiến Trúc

Công trình là một căn hộ được cải tạo, nằm trên nóc một công trình cũ, ở dưới là showroom của chủ nhân – một nhà thiết kế nội thất luôn tìm tòi và hướng đến giá trị văn hóa truyền thống, thể hiện rõ qua những sản phẩm thiết kế của mình. Ở công trình này, điểm tương đồng của chủ nhà và kiến trúc sư đã tạo nên ngôi “nhà mẹt” đầy ấn tượng, một không gian ở mộc mạc, thân quen.

Nằm gần trung tâm Hà Nội, nơi mọi ngôi nhà đều mặc lớp áo hiện đại, nhưng khu vực này vẫn hiện lên hình ảnh làng trong đô thị, một bối cảnh thích hợp để làm sống dậy một hoài niệm. Không gian cải tạo với ý tưởng sử dụng những thứ giản dị và quen thuộc nhất: “Ký ức cần tìm kiếm không nhất thiết phải là những điều quá to tát xa xôi, mà nó xuất phát ngay từ trong bản thân chúng tôi, từ cuộc sống bình dị từng có. Thứ hiện lên đầu tiên là những chiếc rổ, mẹt… mây tre đan – những đồ gia dụng thủ công truyền thống. Chúng không chỉ là những đồ gia dụng thông thường, mà còn vô tình trở thành cái “nón” các bà các mẹ tiện đưa lên đầu, hay cái “mái che” làm mát cho lũ trẻ vui đùa trên đường làng trong ngày nắng…”.

nhè Mẹt-Tây Hồ, Hà Nội — Công trình trước khi cải tạo

Trên nền một công trình cũ, căn hộ có hình tròn, thoáng bốn mặt nên có tầm nhìn thoáng và đẹp, một hình thái kiến trúc thú vị với không gian mở gần gũi thiên nhiên nhưng lại chịu ảnh hưởng lớn của nắng nóng. Giải pháp đưa ra là hạ nhiệt, hiệu quả của giải pháp nhiệt cho công trình được thấy rõ qua quá trình sử dụng. Hệ cách nhiệt bằng rổ, mẹt với các mắt đan dày thưa khác nhau, kích cỡ và độ nông sâu thay đổi tùy thuộc vào mục đích xử lý nhiệt ở từng khu vực.

Phần mái hiên phía đông với hướng nắng tốt chỉ sử dụng những loại mẹt nông, mắt đan thưa hạn chế một phần ánh nắng trực tiếp làm dịu nhiệt lượng trong nhà nhưng vẫn đảm bảo độ mở của phần hiên. Khác hẳn khu vực phía đông, không gian sinh hoạt trung tâm vốn lợp mái tôn, được xử lý vấn đề nhiệt bằng cách úp nhiều rổ có mắt đan dày kín chắn tối đa ánh nắng mặt trời tác động trực tiếp đến lớp mái. Giải pháp cách nhiệt cho khu vực nắng gắt phía tây cần sự tác động mạnh hơn, nhiệt lượng ở khu vực khá lớn nên việc sử dụng lớp cách nhiệt được tính đến. Hệ mẹt treo đóng góp thêm một lớp hấp thụ nhiệt và cách nhiệt phụ cho không gian sử dụng thoải mái nhất có thể.

Những chiếc mẹt tre được bố trí ở trần nhà vừa có tác dụng chống nóng, vừa tạo nên hiệu quả thị giác độc đáo.

Điều thú vị ở công trình này là cảnh quan tự thay đổi theo thời gian, hướng nắng thay đổi và kết hợp với các bề mặt vật liệu tạo ra những hiệu ứng hình học đa dạng. Đối lập với hình ảnh “động” bên hiên mở phía đông, hiên phía tây được đóng kín và trở nên “tĩnh”. Con người như lắng đọng lại và quan sát kỹ hơn họa tiết nan tre đan chồng lớp lên nhau, trong một không gian ở ấm cúng, nhẹ nhàng.

Sự giao thoa của không gian trong – ngoài, hiệu ứng nắng – bóng đổ độc đáo

Giải pháp thiết kế:

Hệ cách nhiệt bằng mẹt tre có kích thước, kiểu cách đan cũng như cách xếp đặt các mẹt tre phụ thuộc vào tác động của sức nóng lên từng phần ngôi nhà. Hiên phía Đông đón nhiều ánh nắng có lợi và cần duy trì sự thông thoáng, do đó, phía bên này chúng tôi đặt các mẹt nông lòng và mắt đan thưa lên trên mái. Hai nửa mái tròn ở giữa, phần này cần tạo khoảng trống để cách nhiệt tốt nên chúng tôi dùng loại mẹt đan theo kiểu sâu lòng (loại này to hơn rổ, và nông hơn thúng) với hệ mắt đan dày và kín. Phần phía Tây chịu sức nóng dữ dội nhất nên cần đưa vào các vật liệu cách nhiệt chuyên dụng. Do đó, các mẹt tre được đặt ở lớp dưới cùng đóng vai trò hấp thụ và phân tán hơi nóng.

Ngoài việc sử dụng hệ mẹt như một hệ cách nhiệt và đem lại hiệu ứng thị giác cho cả ngoại thất lẫn nội thất, công trình còn kết hợp thông gió nhân tạo trong nhà.