Phương án Điều chỉnh tổng thể quy hoạch chi tiết Công viên Thủ Lệ thành công viên Chuyên đề

Ngày 08/10/2026 vừa qua, Ủy ban nhân dân (UBND) phường Giảng Võ đã ban hành Thông báo số 164/TB-UBND về việc niêm yết công khai và lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư có liên quan về Điều chỉnh tổng thể quy hoạch chi tiết Công viên Thủ Lệ, tỷ lệ 1/500. Công viên Thủ Lệ được định hướng trở thành công viên chuyên đề đặc biệt của Thủ đô Hà Nội, phát triển theo mô hình công viên văn hóa và sinh thái, kết hợp bảo tồn động vật, phát huy giá trị di sản, tăng cường không gian xanh và nâng cao chất lượng vui chơi, giải trí công cộng.

Việc điều chỉnh tổng thể nhằm khắc phục những bất cập của quy hoạch năm 2010, trong bối cảnh hệ thống chuồng trại xuống cấp, không gian trưng bày động vật còn hạn chế, hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ thiếu đồng bộ. Phương án mới hướng tới tái cấu trúc không gian, cải thiện phúc lợi động vật, bảo vệ môi trường hồ Thủ Lệ, đồng thời nâng cao khả năng kết nối với các không gian đô thị và di tích lịch sử lân cận.

Khu vực nghiên cứu có tổng diện tích khoảng 18,9 ha, thuộc phường Giảng Võ, Hà Nội. Phạm vi điều chỉnh vẫn giữ vai trò của công viên là không gian cây xanh, mặt nước, vui chơi giải trí và vườn thú đặc thù trong khu vực nội đô.

Sơ đồ tổ chức không gian, kiến trúc, cảnh quan

Đồ án Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chi tiết Công viên Thủ Lệ được kiến tạo dựa trên triết lý “Cộng sinh Sinh thái – Khơi thông Di sản – Đô thị đa tầng”. Đây là một bước chuyển dịch mang tính thời đại, thay thế hoàn toàn tư duy quy hoạch đóng khung, nuôi nhốt truyền thống của thế kỷ trước bằng mô hình công viên đô thị chia sẻ, hiện đại và phát triển bền vững. Các ý tưởng chủ đạo bao gồm:

– Ý tưởng “Công viên chia sẻ – Trả không gian cho cộng đồng” (Mô hình công viên mở): Nhận diện khiếm khuyết hiện trạng với hệ thống tường rào bọc quanh ranh giới, gây chia cắt công viên với đô thị, ý tưởng cốt lõi của phương án quy hoạch là dỡ bỏ rào chắn, biến khoảng 70% diện tích công viên thành không gian mở hoàn toàn. Công viên Thủ Lệ không còn là một “ốc đảo biệt lập” mà hòa lẫn, thấm thấu vào đời sống thường nhật của người dân Thủ đô và cộng đồng dân cư khu vực lân cận, nâng cao khả năng tiếp cận không gian xanh công cộng.

Ảnh minh họa không gian cảnh quan Quảng trường

– Ý tưởng “Hạt nhân di sản – Lấy Đền Voi Phục làm tâm điểm văn hóa”: Đồ án xác định Đền Voi Phục (một trong Thăng Long Tứ Trấn) là gốc rễ văn hóa linh thiêng cấu thành nên giá trị cốt lõi của mảnh đất này. Ý tưởng thiết kế là thực hiện một “khoảng lùi sinh thái” bao quanh đền. Bằng việc di dời toàn bộ khu trò chơi cảm giác mạnh hiện trạng phát ra tiếng ồn lớn, đồ án trả lại sự tĩnh lặng, tôn nghiêm tuyệt đối cho di tích, lấy không gian tâm linh làm trung tâm điều tiết các trục hướng tuyến cảnh quan xung quanh.

Ảnh minh họa không gian cảnh quan mặt nước hồ Thủ Lệ

– Ý tưởng “Phát triển đô thị đa tầng gắn kết giao thông công cộng (TOD)”: Tận dụng tối đa dòng hành khách khổng lồ từ ga đường sắt đô thị Metro S8 kết nối trực tiếp vào công viên. Ý tưởng không gian không còn dàn trải trên mặt đất phẳng mà được giải quyết theo trục đứng (Vertical Urbanism):

Tầng trên cao: Cầu bộ hành trên cao (Skywalk) giải tỏa dòng người từ ga Metro an toàn vào công viên.
Tầng mặt đất: Quảng trường đón tiếp đa phương tiện, không gian xanh dạo bộ và mặt nước điều hòa.
Tầng ngầm: Hệ thống hạ tầng tĩnh (bãi xe ngầm thông minh) kết hợp khu dịch vụ thương mại, giải trí công nghệ cao. Giải pháp này giúp “nhường” toàn bộ mặt đất cho thảm cỏ, cây xanh bóng mát và không gian mở.

– Ý tưởng “Eco-Zoo – Vườn thú sinh thái và Phúc lợi động vật”: Tổ chức phân khu đóng (khu vườn thú nuôi dưỡng và bảo tồn có kiểm soát) ở tỷ lệ khoảng 30% nhưng nâng cấp toàn diện về chất lượng. Chuyển từ mô hình “xem thú trong lồng” sang mô hình “trải nghiệm sinh cảnh hoang dã tự nhiên”. Thay vì hàng rào sắt tù túng, đồ án sử dụng giải pháp rào chìm, hào sinh thái và các vách kính chịu lực xuyên thấu. Động vật được sống trong môi trường bán hoang dã mô phỏng tự nhiên, giúp tối ưu hóa phúc lợi động vật, áp dụng công nghệ sinh học tiên tiến vào việc hạn chế, xóa bỏ ô nhiễm mùi.