Nhà Cộng Đồng Tả Phìn Sapa – Lào Cai

Công trình đạt giải thưởng Quốc tế : Green Good Design 2013
Tổ chức: The Chicago Athenaeum/Europe  
“…Green Good Design tôn vinh những tác phẩm thiết kế bền vững quan trọng nhất trên Thế giới với mục tiêu: Phát triển ý thức cộng đồng, chương trình cộng đồng về những gì là tốt nhất trong thiết kế bền vững cho môi trường của thế giới chúng ta.
Giải Good Design sáng lập tại Chicago vào năm 1950, được xem là một trong những giải thưởng lâu đời và quan trọng nhất của hệ thống giải thưởng quốc tế…”
Thôn Xả Xéng – xã Tả Phìn cách Sapa, điểm du lịch nổi tiếng phía Bắc, 15km. Xả Xéng thuộc khu vực sinh sống của cộng đồng người Dao đỏ với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp và nền văn hóa giàu bản sắc. Toàn thôn có chừng 300 cư dân sống rải rác trên diện tích đồi núi rộng lớn 200ha, chủ yếu làm nông nghiệp và tiểu thủ công. Hàng năm, rất đông du khách Việt Nam và quốc tế đến Tả Phìn khám phá thiên nhiên, đời sống văn hóa bản địa và xúc tiến thương mại.


Mặc dù cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, văn hóa vô cùng đặc sắc, nhưng những hạn chế do địa hình phức tạp, giáo dục và giao tiếp cộng đồng khó khăn, cùng với sự thiếu trao đổi thông tin, kiến thức với các tổ chức kinh tế xã hội trong và ngoài nước, nên Xả Xéng – Tả Phìn vẫn chưa phát huy hết tiềm năng, thế mạnh vốn có. Do vậy, việc tạo ra một không gian cộng đồng kết nối cư dân địa phương với các tổ chức hỗ trợ phát triển là thực sự cần thiết. Đây là nơi Xả Xéng mang những nét độc đáo của mình ra thế giới, thu nhận những tri thức bên ngoài vào, từ đó hỗ trợ cho phát triền bền vững, đồng thời làm giàu thêm những giá trị tự nhiên và văn hóa bản địa.
Quá trình thiết kế, lựa chọn vị trí xây nhà cộng đồng được cân nhắc kỹ lưỡng. Công trình nằm tại trung tâm thôn, cạnh trường tiểu học, nhà xát gạo tập thể, rất tiện cho sinh hoạt và gây ấn tượng mạnh với du khách.

Là trung tâm đa chức năng, công trình  vừa là không gian giáo dục, triển lãm nhỏ, trưng bày đồ thủ công, thổ cẩm, vừa là trạm thông tin, không gian hội họp dân làng, nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, tổ chức sự kiện. Đồng thời, có vườn ươm bảo tồn và trưng bày cây thuốc quý, một nét đặc trưng văn hóa Sapa.
Ý tưởng thiết kế lấy cảm hứng từ nhịp điệu núi đồi và hình ảnh chiếc khăn đỏ truyền thống của phụ nữ Dao. Nằm giữa thiên nhiên huyền ảo, công trình vừa quen vừa lạ, vừa ăn nhập với khung cảnh, vừa nổi bật như một điểm nhấn thú vị, độc đáo…
Ngôi nhà thích ứng điều kiện tự nhiên, tiết kiệm năng lương do áp dụng chuỗi giải pháp kiến trúc xanh: tường gạch không nung, gỗ tái chế, móng đá, bể lọc nước mưa, bể phốt sinh thái 5 khoang, tận dụng nhiệt thừa lò sưởi, pin mặt trời.
Từ khi Nhà cộng đồng khánh thành tháng 5 – 2012, người dân Tả Phìn đã tổ chức nhiều chương trình đa dạng, họ sử dụng ngôi nhà thường xuyên, thích thú như một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày.
Kế hoạch, mục tiêu hoạt động của nhà cộng đồng Tả Phìn đang có khả năng thu hút và phát huy các nguồn lực xã hội, góp phần mang lại sự phát triển bền vững cho địa phương.
Đây là bước đi đầu tiên, hy vọng có thể rút kinh nghiệm áp dụng cho các thôn xã vùng cao khác của Sapa.