Tại Hội thảo “Quy hoạch và quản trị đô thị hiện đại nâng cao chất lượng sống đô thị Việt Nam” diễn ra sáng 5/11 trong khuôn khổ Diễn đàn Đô thị Việt Nam 2025, các chuyên gia nhận định mô hình chính quyền địa phương hai cấp sẽ tạo chuyển biến lớn trong tổ chức và quản lý đô thị.
Quy hoạch và quản trị – hai trụ cột phát triển đô thị mới
Bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc (Bộ Xây dựng), nhấn mạnh đô thị hóa nhanh đã đưa đô thị trở thành động lực phát triển kinh tế – xã hội. Bà cho rằng giai đoạn tới cần tập trung vào:
Quy hoạch đô thị tổng thể, dựa trên dữ liệu số, bảo tồn di sản và lấy con người làm trung tâm;
Hiện đại hóa mô hình quản trị theo hướng chính quyền hai cấp, tinh gọn – hiệu lực – hiệu quả, gắn với đô thị thông minh.
Ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, cho biết tỷ lệ đô thị hóa đã đạt 44%, đóng góp 75% GDP. Tuy nhiên, phát triển còn thiếu đồng bộ, hạ tầng chênh lệch, không gian đô thị thiếu bản sắc, môi trường và nhà ở còn nhiều vấn đề.
Ông đề nghị chuyển tư duy từ “quy hoạch từng đô thị” sang “quy hoạch hệ thống đô thị”, tăng liên kết vùng, thúc đẩy phát triển xanh và tuần hoàn; đồng thời hoàn thiện khung pháp lý, chia sẻ kinh nghiệm cải tạo, chỉnh trang và phát triển nhà ở xã hội.
Phát triển đô thị gắn với bảo tồn di sản
Tại hội thảo, nhiều ý kiến nhấn mạnh bảo tồn di sản là yếu tố không thể tách rời trong phát triển đô thị. Đại diện TP Huế cho biết đô thị di sản đang chịu áp lực lớn từ nhu cầu hạ tầng và nhà ở. Huế hướng đến quy hoạch linh hoạt gắn di sản với thiên nhiên – cộng đồng, ứng dụng GIS, 3D, AI và thúc đẩy công nghiệp văn hóa dựa trên giá trị địa phương.
Đại diện UN-Habitat khuyến nghị Việt Nam tận dụng các khung chính sách toàn cầu (SDGs, Nghị sự Đô thị Mới…) và xây dựng nền tảng giám sát SDG, áp dụng mô hình báo cáo tự nguyện cấp địa phương để tăng cường minh bạch và liên kết chính sách.
Tái thiết đô thị trong mô hình chính quyền hai cấp
Các chuyên gia nhận định mô hình chính quyền địa phương hai cấp tạo cơ hội tái cấu trúc không gian và tổ chức lại hệ thống quy hoạch. Cần đảm bảo quy hoạch tích hợp, liên kết vùng, ứng dụng GIS – BIM – 3D để nâng cao hiệu quả quản lý.
Ông Hoàng Vĩnh Hưng (Bộ Xây dựng) cho rằng tinh gọn bộ máy giúp tập trung nguồn lực đầu tư, nhưng đòi hỏi giải pháp quy hoạch khoa học, kiểm soát phân bố dân cư và phát triển bền vững dựa trên ba trụ cột: kinh tế – môi trường – xã hội.
Ông Nguyễn Vũ Phương cho rằng Việt Nam cần chuyển từ cải tạo đô thị sang tái thiết toàn diện, tái cấu trúc không gian, thể chế và cộng đồng dựa trên quản trị tích hợp và sự tham gia của người dân. Mô hình chính quyền hai cấp sẽ tạo nền tảng để xây dựng các đô thị linh hoạt, có bản sắc và phát triển bền vững.
Thuỵ An
© Tạp chí kiến trúc
