TS.KTS Lê Anh Vũ – Cây Bút Vàng 2025: “Tạp chí Kiến trúc đã tạo ra một diễn đàn học thuật nghiêm túc và chuyên sâu…”

Chuỗi bài viết của TS.KTS Lê Anh Vũ trong năm 2025 giới thiệu các nghiên cứu về vi khí hậu và kiến trúc xanh mới nhất của anh. Tiếp cận kiến trúc Việt dựa trên dữ liệu và bằng chứng khoa học trong cuộc trao đổi với Tạp chí Kiến trúc, anh chia sẻ về vai trò của mô phỏng, sinh thái đô thị và cách rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và thực tiễn hành nghề tại Việt Nam.

Trân trọng giới thiệu tới bạn đọc!

 

PV: Xin cảm ơn anh đã đồng hành với Tạp chí Kiến trúc. Anh có thể chia sẻ cảm xúc khi nhận Danh hiệu “Cây Bút Vàng 2025” của Tạp chí không ạ?

Đây là một niềm vinh dự lớn, nhưng trên hết, tôi xem đây không chỉ là sự ghi nhận cho cá nhân mà còn là sự ghi nhận cho một hướng tiếp cận đang ngày càng trở nên quan trọng: Tiếp cận kiến trúc dựa trên dữ liệu vi khí hậu và bằng chứng khoa học.

Điều khiến tôi trân trọng nhất là Tạp chí Kiến trúc đã tạo ra một diễn đàn học thuật nghiêm túc, nơi các nghiên cứu chuyên sâu, vốn trước đây chủ yếu xuất hiện trên các tạp chí quốc tế, có thể được công bố và lan tỏa tới cộng đồng hành nghề trong nước. Điều này giúp rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và thực tiễn thiết kế.

PV: Có thể thấy các nghiên cứu chuyên sâu về mô phỏng CFD và sinh thái đô thị tương đối khó. Anh đã tiếp cận mảng đề tài này và chia sẻ với bạn đọc Tạp chí Kiến trúc như thế nào? 

Có một thực tế mà bạn dễ dàng nhận thấy: Môi trường sống ở cả đô thị và nông thôn Việt Nam đang biến đổi nhanh hơn khả năng thích ứng của thiết kế kiến trúc.

Tôi lựa chọn mô phỏng CFD không phải vì tính kỹ thuật, mà vì đây là một công cụ cho phép lượng hóa những điều mà trước đây chúng ta chỉ cảm nhận định tính, như tích tụ nhiệt, thông gió hay tiện nghi ngoài trời.
Việc công bố trên Tạp chí Kiến trúc là một lựa chọn có chủ đích: Tôi mong muốn các kết quả nghiên cứu không chỉ dừng lại trong cộng đồng học thuật quốc tế, mà còn quay trở lại phục vụ chính bối cảnh Việt Nam, nơi những vấn đề này đang diễn ra rõ nét nhất.

PV: Trong các bài viết năm 2025, anh tâm đắc nhất với công trình hoặc phát hiện nào? Vì sao?

Trong các bài viết năm 2025 của Tạp chí Kiến trúc, tôi đặc biệt ấn tượng với bài nghiên cứu về thiết kế đô thị hướng đến sức khỏe cộng đồng của nhóm Think Playgrounds. Điều khiến tôi quan tâm không chỉ nằm ở giải pháp thiết kế mà còn ở cách tiếp cận: Sử dụng những can thiệp quy mô nhỏ, như sân chơi, không gian công cộng, để tạo ra tác động lớn tới sức khỏe thể chất, tinh thần và sự gắn kết xã hội. Trong bối cảnh đô thị Việt Nam đang thiếu hụt nghiêm trọng các không gian công cộng chất lượng, đây là một hướng tiếp cận rất thực tiễn và có khả năng nhân rộng.

Tôi cho rằng giá trị quan trọng của nghiên cứu này nằm ở việc mở rộng cách hiểu về “kiến trúc xanh” và “sinh thái đô thị”. Nó không chỉ dừng lại ở cây xanh hay các chỉ số môi trường, mà còn bao gồm cả yếu tố xã hội, nơi con người thực sự sử dụng, tương tác và hình thành cảm giác thuộc về không gian. Từ góc độ nghiên cứu vi khí hậu, đây cũng là một gợi ý rất đáng chú ý: Những không gian nhỏ, phân tán nhưng được thiết kế phù hợp hoàn toàn có thể cải thiện vi khí hậu cục bộ và nâng cao tiện nghi ngoài trời, đặc biệt trong các khu dân cư mật độ cao.

Tôi đánh giá cao việc Tạp chí Kiến trúc đã lựa chọn và giới thiệu những nghiên cứu như vậy, bởi chúng giúp mở rộng phạm vi đối thoại, từ các nghiên cứu kỹ thuật sang các thực hành thiết kế mang tính xã hội, qua đó làm rõ hơn vai trò của kiến trúc trong việc cải thiện chất lượng sống đô thị tại Việt Nam.

PV: Theo anh, nghiên cứu về vi khí hậu và sinh thái đô thị cần được tích hợp như thế nào vào thực hành thiết kế kiến trúc hiện nay?

1. Cấp quy hoạch: Sử dụng các chỉ số như mật độ, tầng cao, và tỷ lệ xanh như những biến số có thể “điều chỉnh vi khí hậu”, không chỉ là chỉ tiêu quản lý đất đai.
2. Cấp thiết kế kiến trúc: Hình khối công trình, khoảng lùi, và cấu trúc không gian cần được kiểm chứng thông qua mô phỏng để đảm bảo hiệu quả thông gió và giảm tích nhiệt.
3. Cấp giải pháp chi tiết: Vật liệu, cây xanh, mặt nước và các giải pháp thụ động cần được phối hợp dựa trên dữ liệu thay vì áp dụng rời rạc.

Quan trọng hơn, các công cụ mô phỏng cần được “bình dân hóa” để kiến trúc sư có thể tiếp cận như một phần của quy trình thiết kế, thay vì chỉ là công cụ nghiên cứu.

PV:  Anh có thể chia sẻ những dự định của mình trong năm 2026?

Trong năm 2026, tôi dự kiến tiếp tục đóng góp cho Tạp chí Kiến trúc ở một số hướng chính:

• Tác động vi khí hậu của các mô hình phát triển nông thôn mới trong bối cảnh đô thị hóa lan tỏa;
• Tối ưu hóa môi trường nhiệt ngoài trời thông qua các kịch bản quy hoạch và thiết kế;
• Ứng dụng các công cụ mô phỏng và dữ liệu trong quy trình thiết kế kiến trúc tại Việt Nam.

Tôi muốn gửi tới các đồng nghiệp, những nhà nghiên cứu trẻ: Kiến trúc bền vững không chỉ là một “xu hướng”, mà là một lĩnh vực đòi hỏi tư duy liên ngành, khả năng định lượng và sự kiên trì theo đuổi các vấn đề dài hạn. Đồng thời, tôi tin rằng Tạp chí Kiến trúc có thể đóng vai trò như một nền tảng kết nối quan trọng, giúp các nghiên cứu không chỉ được công bố mà còn thực sự đi vào thực tiễn hành nghề.

Cảm ơn những chia sẻ của anh!

BBT Tạp chí Kiến trúc
© Tạp chí Kiến trúc

---