Bảo tàng di sản Cố đô Huế - Giải Nhất Loa Thành 2025

Tên đồ án: Bảo tàng di sản Cố đô Huế
Giải thưởng: Giải Nhất Loa thành 2025
SVTH: Đặng Duy Khoa
GVHD: Ths. KTS Nguyễn Đình Vinh
Trường: Trường ĐH Kiến trúc Tp. HCM

Huế là đô thị di sản đặc biệt của Việt Nam, nơi vẫn còn lưu giữ hệ thống Hoàng thành, lăng tẩm và những giá trị đỉnh cao của mỹ thuật cung đình. Tuy nhiên, sự hiện diện dày đặc của di sản cũng tạo nên nghịch lý: các di tích bị quá tải bởi những chức năng không thuộc về chúng, trong khi Huế vẫn thiếu một không gian chuyên biệt để lý giải và kết nối toàn bộ di sản thành một trải nghiệm liền mạch. Du khách có thể tham quan Đại Nội, nhưng vẫn chưa có một “cầu nối” – một nơi tổng hợp và diễn giải để chuyến đi trở nên trọn vẹn.

Đồ án đề xuất Bảo tàng Di sản Cố đô Huế như điểm nhấn trên trục di sản phụ trợ, đặt ở phía Đông Đại Nội để trở thành điểm kết nối tự nhiên sau hành trình tham quan. Công trình không cạnh tranh với di tích, mà đóng vai trò hỗ trợ giúp du khách tiếp cận dễ hơn, lưu lại lâu hơn và hiểu sâu hơn. Khu đất được lựa chọn đầy thách thức do nằm trong khu vực Hoàng thành và tồn tại trên nó những di tích dần bị lãng quên, tạo nên một bài toán khó nhưng mang tính chiến lược và đầy tiềm năng.

Quá trình nghiên cứu tập trung vào việc chuyển hóa tinh thần di sản Huế thành một ngôn ngữ kiến trúc đương đại, giàu chiều sâu mà không đi theo lối mòn.

Ý niệm được chiêm nghiệm từ hành trình của di sản Huế: khởi nguồn từ thiên nhiên – mưa phùn, sông Hương, núi Ngự – những yếu tố đã định hình nếp sống và phong tục. Được biểu hiện qua quá trình chọn lọc, chỉ những gì tinh túy và thích ứng tốt mới còn lại: kiến trúc cổ truyền còn tồn tại đến ngày nay. Trong tương lai, di sản không thể chỉ dừng lại ở việc lưu giữ nguyên trạng hình thức cũ; nó dần trở nên khó nắm bắt hơn: không chỉ là vật thể, mà là hình bóng, là tinh thần. Bảo tàng tái hiện lại toàn bộ quá trình ấy, gợi nhớ di sản Huế nhưng mang hơi thở đương đại.

Cấu tạo công trình được triển khai theo hai nguyên lý nền tảng: “Tựa sơn” và “Hướng thủy”. Tựa sơn: công trình âm một phần xuống đất, tạo thành một mặt đất thứ hai là hệ mái xanh uốn lượn giúp kết nối các không gian di tích hiện hữu mà không lấn át. Hướng thủy: kế thừa tư duy ứng xử với nước của người Huế, tạo hệ thống hầm chứa nước mưa, liên tục lọc và tái sử dụng nước để vận hành hệ thống “rain curtain” và điều hòa vi khí hậu bằng nước. Những màn mưa nhân tạo vừa gợi hình ảnh Huế mờ sương, vừa tạo vi khí hậu dễ chịu, khẳng định sự gắn bó giữa di sản và thiên nhiên.

Cuối cùng, đồ án hướng đến một bảo tàng không chỉ trưng bày cổ vật, mà còn giải quyết các vấn đề di tích bằng cách tạo ra một “cầu nối” bổ trợ cho Đại Nội, đồng thời tái hiện chiều sâu văn hóa Huế trong ngôn ngữ kiến trúc đương đại. Công trình dung hòa giữa bảo tồn và phát triển, truyền thống và đổi mới, để di sản không chỉ được lưu giữ mà còn tiếp tục hiện hữu sống động trong đời sống hôm nay và mai sau.