Côn Đảo 5 năm sau cuộc thi phát triển quy hoạch chung phát triển Côn Đảo đến năm 2020

Từ cuộc thi quốc tế: Tháng 7 năm 2007, Cuộc thi Ý tưởng Quy hoạch chung phát triển Côn Đảo đến năm 2020 đã được tổ chức khá quy mô, quy tụ nhiều đơn vị tư vấn trong nước và quốc tế tham dự. Các ý tưởng được trình bày một cách chuyên nghiệp và Ban Tổ chức đã chọn được một đồ án có nhiều điểm ưu việt, đáp ứng được nhiều mục tiêu nhất cho ý tưởng quy hoạch chung phát triển Côn Đảo. Với ý tưởng được giải Nhất, các tác giả đã tạo dựng hình ảnh một Côn Đảo của ngày mai, một “Thiên đường trên hạ giới” để thay cho một “Địa ngục trần gian” của quá khứ.
 
 
(Bản đồ Côn Đảo) 
 
Cuộc thi đã khép lại với viễn cảnh xây dựng một Côn Đảo vùng đất thiêng liêng của Tổ quốc, với những nét hấp dẫn lôi cuốn, kỳ thú, một Thiên đường du lịch cao cấp trên nền tảng của những giá trị tinh tế sinh quyển đặc thù mà hòn đảo này còn duy trì được…
 
Đến thực tế hôm nay: Đồ án quy hoạch chung xây dựng Côn Đảo đã được Thủ tướng phê duyệt ngày 05/9/2011. Trong đó nêu rõ mục tiêu “Xây dựng Côn Đảo, đảm bảo mối quan hệ hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo tồn di tích lịch sử, văn hóa, bảo vệ hệ sinh thái rừng – biển, bảo đảm an ninh quốc phòng theo hướng phát triển hiện đại và bền vững”. Chức năng, nhiệm vụ, phương thức và các định hướng không gian cho quy hoạch chung Côn Đảo đã được nêu ra rất chuẩn mực và đầy đủ. Tuy nhiên, vấn đề chính đặt ra: gần một năm sau quyết định của Thủ tướng, 5 năm sau cuộc thi ý tưởng, việc triển khai quy hoạch còn rất lúng túng, đồ án vẫn chưa đi vào hiện thực với nhiều lý do, khách quan có, chủ quan có. Mục tiêu chính để phát triển Côn Đảo là làm thế nào để phát triển kinh tế trong mối quan hệ hài hòa với các giá trị khác – lịch sử, văn hóa, môi trường… vẫn chưa thực sự được hoạch định một cách cụ thể.
 
Trên thực tế, bài toán chính của Côn Đảo là phải phát triển được mũi nhọn kinh tế du lịch với những giá trị vốn có và cả những giá trị sẽ có của nơi đây. Ý tưởng quy hoạch phát triển du lịch Côn Đảo phải là nền tảng để định hướng quy hoạch xây dựng và thực hiện song hành cùng việc lập đồ án quy hoạch chung; hoặc là tiền đề, điều kiện then chốt cho việc xây dựng các đồ án phân khu và chi tiết, phát triển các dự án trên hòn đảo quý báu này.
 
Sự thiếu vắng của một đề bài quan trọng về yếu tố kích cầu phát triển đã là một lỗ hổng dẫn đến những khó khăn cho việc triển khai thực tế trong công tác xây dựng phát triển Côn Đảo hiện nay. Nhìn vào toàn bộ đồ án sẽ thấy rất rõ ý tưởng đồ án quy hoạch với tinh thần “cả hòn đảo là một bảo tàng” sinh động và chân thực về quá khứ khắc nghiệt, tương phản với những không gian chứa đựng nó. Trái lại, ở góc độ thực tiễn, mặc dù đồ án đã nêu lên tinh thần phát triển Côn Đảo thành một “Thiên đường du lịch”, toàn bộ đồ án lại chưa có sức thuyết phục. Nội dung quy hoạch, đúng như tên gọi của nó, còn rất “chung chung”. Nói cách khác, đồ án lại đi về những lối mòn của những sự áp đặt nhiều phần định tính, thiếu phần định lượng. Cũng sẽ dễ nhận thấy rằng, đồ án chưa đặt Côn Đảo vào cục diện phát triển của quốc tế, cũng như chưa có một sự hoạch định cụ thể nào cho vị thế của hòn đảo quý báu của chúng ta trên sân chơi khu vực…
Tương lai
Ngày qua ngày, gần một năm đã trôi qua, quy hoạch chung đã được phê duyệt và đất Côn Đảo đã bắt đầu nằm trên danh sách các trang mua bán nhà đất và đất đã bắt đầu được phân lô. Những giá trị thiêng liêng của “quá khứ” sẽ còn lưu giữ mãi, tuy nhiên, giá trị của “tương lai” đang đứng trước những nguy hiểm dần xâm chiếm hòn đảo này.
Đối với Côn Đảo, khi bài toán quy hoạch phát triển du lịch cơ bản kia vẫn chưa có đề bài chuẩn mực, cũng như chưa có đáp án cụ  thể thì câu chuyện của những đồ án quy hoạch xây dựng cũng vẫn chỉ dừng lại ở những cuộc thi ý tưởng.
 
Nhật Khuê