Cuộc thi khôi phục Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục: Đạt mục tiêu kép

Ngày 4/11, tại Hà Nội, Đại sứ quán Italia tại Việt Nam đã phối hợp với Hội Kiến trúc sư (KTS) Việt Nam và Hội Kiến trúc sư Genova tổ chức trao giải Cuộc thi ý tưởng kiến trúc “Historical Hanoi 2013” “Khôi phục Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục và Phố Hàng Đào, khu phố cổ Hà Nội”. Cuộc thi nằm trong khuôn khổ các hoạt động “Ý-Việt 2013, Năm Ý tại Việt Nam”.

Đầu bài khó
Cuộc thi được khởi động từ tháng 6/2013, thu hút sự tham gia của 52 phương án (PA) của KTS Ý và Việt Nam. Các KTS tham gia cuộc thi đã thử sức mình trong việc thiết kế một dự án khôi phục Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, bắt đầu với phố Đinh Tiên Hoàng và phố Hàng Đào. Các khu vực thuộc dự án là những điểm rất quan trọng đối với cuộc sống Hà Nội, về giao thông cũng như là điểm tập trung các hoạt động công cộng của người dân. Cuộc thi nhằm thu thập các ý tưởng kiến trúc đáp ứng được việc khôi phục cảnh quan đô thị, kiến trúc, giao thông  mà vẫn giữ được yếu tố kinh doanh và thủ công gắn chặt với việc sử dụng không gian công cộng với nhiều chức năng. Yêu cầu đối với các bài dự thi là thu thập và phân tích tình hình hiện trạng, sau đó tổ chức và sắp xếp lại không gian kiến trúc nhằm cải thiện chất lượng cảnh quan và hiệu quả sử dụng của khu vực.
KTS Nguyễn Quốc Thông – Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam – nhận định: Đây là một cuộc thi khó. Bởi Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục và phố Hàng Đào có vị trí đặc biệt trong trung tâm lịch sử của TP Hà Nội. Hơn nữa, đây là một di sản đô thị sống. Vì vậy, các ỷ tưởng kiến trúc đề xuất phải đồng thời phải giải quyết các vấn đề không dễ giữa bảo tồn, chỉnh trang và phát triển…

Lời giải đa dạng
Từ tổng số 52 PA dự thi, Ban Giám khảo (bao gồm người Ý và Việt Nam) đã lựa chọn 10 PA vào vòng 2 và trưng bày tại “Casa Italia” (Ngôi nhà Ý, 18 Lê Phụng Hiểu).
KTS Nguyễn Quốc Thông cho biết: Việc chấm 10 PA lọt vào vòng 2 rất khó. Các ý tưởng đa dạng, phong phú với nhiều giải pháp độc đáo, tập trung vào 3 xu hướng chính là hiện đại, môi trường xanh lãng mạn và phục cổ. Giữa các PA, sự chênh lệch về chất lượng không quá lớn…
Sau cùng, Hội đồng giám khảo đã quyết định tặng thưởng 1 PA đạt giải nhất, 1 PA giải nhì, 1 PA giải ba và 3 PA đạt giải khuyến khích.
PA đạt giải nhất thuộc về nhóm tác giả KTS Misamo Alvisi (Văn phòng kiến trúc Alvisi Kirimoto và cộng sự) của Ý và KTS Nguyễn Đình Thanh (Cty CP tư vấn kiến trúc Hà Nội –UAC). Đây là PA kiến trúc đi theo xu hướng hiện đại, được đánh giá cao về tính độc đáo trong việc cải tạo Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục trở thành một biểu tượng mới. Trung tâm của dự án là khối đá phẳng hình khu phố cổ. Giữa khối đá là 36 vòi phun nước, 36 đèn chiếu sáng (tượng trưng cho 36 phố phường) được xếp thẳng hàng. Bằng giải pháp kết hợp hiệu quả các yế tố nước, ánh sáng, màu sắc, đêm và ngày, PA tạo nên sự liên kết giữa phố – quảng trường và Hồ Gươm…
KTS Nguyễn Đình Thanh khiêm tốn chia sẻ: Ý tưởng của chúng tôi thực ra không có gì đặc biệt, chỉ làm mới, làm gần gũi không gian Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục hơn cho người Hà Nội. Cụ thế, PA ngắt luồng giao thông cơ giới đi qua khu vực, biến quảng trường thành một trung tâm đi bộ mới của Hà Nội. Đài phun nước cũ được thay thế bằng đài phun nước mới. Các không gian xung quanh cố gắng thiết kế giản tiện, gần gũi hơn. Về mặt quản lý đô thị, từng vị trí biển quảng cáo được định vị. Các cục điều hòa, bể nước trên nóc nhà được hướng dẫn làm thế nào cho đẹp. Tức là thiết kế đô thị hướng dẫn đến từng ngôi nhà. Các không gian cảnh quan sẽ sử dụng các kỹ thuật mới, ví dụ như kết hợp với âm nhạc, kết hợp với các bồn hoa nho nhỏ, xinh xinh để gần gũi hơn với người Hà Nội…

Các phương án đạt giải cao đều kết hợp tư vấn nội – ngoại
Ngoài việc lựa chọn một khu vực nhạy cảm của trung tâm Hà Nội làm đề tài, Cuộc thi còn có một điều khá mới nữa là Hội KTS Việt Nam và Hội KTS Genova khuyến khích các KTS Việt Nam phối hợp KTS Ý, KTS nước ngoài cùng thực hiện PA dự thi.
Nói về hiệu quả của sự hợp tác trong PA đạt giải Nhất, KTS Nguyễn Đình Thanh cho biết: Anh và KTS Misamo Alvisi cùng làm, cùng đưa ra ý tưởng.  KTS Ý đề xuất giải pháp kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm phục vụ triển khai đồ án. Còn KTS Việt thì tư vấn những gì thuộc về văn hóa Việt…
Tương tự, đề cập đến sự phối hợp giữa tư vấn nội – ngoại trong PA theo xu hướng môi trường xanh, lãng mạn và đạt giải nhì cuộc thi, KTS Vũ Đình Thành – Phó Viện trưởng Viện Kiến trúc, Quy hoạch Đô thị và Nông thôn (VIAP) cho biết: Tham gia cuộc thi, VIAP phối hợp với Cty Kiến trúc G8 (Thụy Sỹ). Đây là một người bạn lâu năm của VIAP. Trong quá trình làm việc, 2 bên cùng đưa ra ý tưởng sau đó cùng bàn bạc, lựa chọn hướng đi đúng nhất cho đồ án. “Điều mà chúng tôi học được từ G8 là cách nhìn nhận vấn đề đa chiều, khách quan, đơn giản, từ đó đề xuất giải pháp cho không gian rất mới, thoải mái, không bị giàng buộc bởi các khó khăn trong việc bảo tồn di sản” – KTS Vũ Đình Thành cho biết .
Trong khi đó, cuộc thi lại đem đến cho KTS Nguyễn Trần Linh và Phạm Xuân Nghĩa tình bạn thú vị với 2 KTS trẻ người Ý là Andrea Revello, Matteo Zambon. Hai nhóm KTS Việt – Ý này chỉ biết nhau qua trang web giới thiệu của 2 Hội, rồi tự tìm đến, làm quen và cùng thực hiện đồ án dự thi… qua mạng. Họ chỉ thực sự gặp nhau khi nhóm đạt giải ba và 2 KTS Ý trẻ măng bay sang Việt Nam nhận giải trong niềm vui bất ngờ.
KTS Nguyễn Tấn Vạn –Chủ tịch Hội KTS Việt Nam nhận định: Cuộc thi là cơ hội để các KTS Việt và Ý cùng liên kết, cùng suy nghĩ, tìm hướng giải quyết cho khu vực mà hiện nay được đánh giá là chưa ổn, cần phải thổi hồn vào cho có không gian của hồ, của lịch sử, của thời đại. Cuộc thi đã gợi mở nhiều ý tưởng độc đáo bởi cách suy nghĩ, tư duy khác nhau giữa những người sống ở Hà Nội, người không sống ở Hà Nội, người ở nước ngoài… Hơn nữa, KTS Việt Nam có thể học hỏi ít nhiều từ người Ý vốn rất giỏi, giàu kinh nghiệm trong việc phục cổ, phục chế, bảo tồn cũng như chuyển tiếp kiến trúc cổ với kiến trúc hiện đại như thế nào cho hợp lý…
Có thể nói, cuộc thi đã đạt được một mục tiêu kép, vừa tìm ý tưởng kiến trúc cho một không gian cụ thể là Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, vừa tăng cường mối quan hệ giữa Hội KTS Việt Nam và Hội KTS Genova, vừa khuyến khích hợp tác, học hỏi giữa KTS trong nước và nước ngoài trong việc cùng góp phần bảo vệ Di sản thế giới là khu phố cổ Hà Nội.
Được biết, Đại sứ quán Italia và Hội KTS Việt Nam sẽ tặng lại UBND TP Hà Nội các PA đạt giải cao.

Ảnh 1: Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phan Thị Mỹ Linh và Đại sứ Italia trao giải nhất cho nhóm KTS Việt – Ý
Ảnh 2: Ban tổ chức giới thiệu về phương án đạt giải Nhất
Ảnh 3: Các KTS trẻ của Ý háo hức giới thiệu phương án đạt giải Ba của mình
Ảnh 4: PA đạt giải nhì của VIAP và G8

Phạm Vũ