Một số nhận xét, đánh giá về Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia năm 2014

Công trình Nhà Quốc hội đạt Giải thưởng Lớn, Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2014

GS.TS.KTS Nguyễn Việt Châu
(Tổng biên tập Tạp chí Kiến trúc – Hội KTS Việt Nam)

Trong bối cảnh suy thoái kinh tế, bất động sản đóng băng, việc thu nhận được hơn 120 công trình đăng ký dự thi là một cố gắng, thể hiện nhiệt tình của giới KTS trong nước và quốc tế – Họ đã nỗ lực làm việc trên đất nước Việt Nam suốt hai năm qua.

Nhìn chung số lượng và chất lượng công trình so với các kỳ giải thưởng trước đây không có sự chênh lệch đáng kể.

1. Một điều dễ nhận ra là tác giả các công trình đoạt giải lần này chủ yếu rơi vào hai đối tượng:

  • Các KTS ngoại quốc (hoặc liên doanh trong nước + nước ngoài) tức là có yếu tố nước ngoài.
  • Các KTS trẻ có hoài bão, có sự năng động sáng tạo tâm huyết.

2. Các công trình đoạt giải đều hàm chứa nội dung các yếu tố Kiến trúc xanh phát triển bền vững, thân thiện với môi trường: từ các công trình lớn như Tòa nhà Quốc hội hay một nhà hàng cà phê nhỏ biết tận dụng vật liệu gỗ thải…
Tôi nghĩ đó là những biểu hiện rất đáng mừng trong quá trình hội nhập thế giới của Kiến trúc Việt Nam. Qua cuộc thi, một lần nữa khẳng định sự đúng đắn của định hướng Kiến trúc Xanh phát triển bền vững mà Hội KTS Việt Nam đã lựa chọn và đang tiếp bước.

Chủ tịch Nguyễn Tấn Vạn trao đổi với Hội đồng Giải thưởng trong quá trình chấm giải

PGS.TS.KTS Phạm Hùng Cường
(Phó Hiệu trưởng ĐH Xây dựng Hà Nội)

Tiêu chí lựa chọn các đồ án có tính sáng tạo cao, có quan điểm sáng tác rõ ràng theo xu hướng phát triển bền vững, khuyến khích các giải pháp kiến trúc xanh, công trình xanh, gắn kết với lợi ích cộng đồng là tiêu chí chủ đạo, xuyên suốt trong quá trình chọn lựa các đồ án để trao giải. Chính vì vậy, sự thống nhất của Hội đồng đối với các đồ án được giải là khá cao.

Các đồ án quy hoạch năm nay số lượng gửi không nhiều và cũng chưa thật có nhiều đồ án có chất lượng cao. Sự lựa chọn các đồ án: Quy hoạch chung thành phố Tam kỳ, quy hoạch Hồ Rừng xã Phú Cường được coi là sự cổ động cho sự phát triển quy hoạch phát triển đô thị, nông thôn theo hướng sinh thái, khai thác đi liền với gìn giữ môi trường, cảnh quan tự nhiên, giải quyết tốt các bài toán xung đột trong phát triển, tránh những xu hướng duy ý chí và vì các lợi ích trước mắt. Các đồ án Thiết kế đô thị không nhiều, chính vì thế đô án Khu dân cư và dịch vụ phía Bắc hồ sinh thái Đống Đa- Quy Nhơn (đã được xây dựng xong) cũng là một đồ án thuyết phục. Đây cũng là một vấn đề đặt ra trong cách đánh giá các đồ án quy hoạch: Có nên trao giải cho những quy hoạch “viễn cảnh ngọt ngào”, diễn họa đẹp mà không rõ bao giờ nó được thực hiện hay không? Liệu có cần thêm tiêu chí về tính khả thi của nó hay không?.

Nhìn chung, Giải thưởng Kiến trúc quốc gia 2014 đã được thực hiện nghiêm túc, lựa chọn được các đồ án xứng đáng. Có sự trao đổi thẳng thắn trong Hội đồng trước khi đi đến sự lựa chọn cuối cùng, lần đầu tiên có cả sự tham gia của các KTS nước ngoài vào Hội đồng cũng là một sự đổi mới tích cực về cách tổ chức.

Sự lựa chọn các đồ án đạt giải hy vọng sẽ là sự động viên, đánh giá đúng đắn đối với công sức lao động sáng tạo của các KTS và tiếp tục cổ vũ cho sự phát triển của nền kiến trúc Việt Nam lành mạnh, tiên tiến trong giai đoạn tới.

Hội đồng Giải thưởng gồm 15 thành viên

PGS.TS.KTS Lê Quân
(Phó Hiệu trưởng ĐH Kiến trúc Hà Nội)

Các tác phẩm tham dự Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia năm nay có thể thấy rõ hai mảng lớn: Mảng công trình do những KTS Việt Nam sáng tác và mảng công trình kiến trúc do những KTS nước ngoài thiết kế tại Việt Nam. Hai mảng công trình cho thấy có sự tương quan khác biệt khá rõ nét, đặc biệt về quy mô. Những công trình do KTS nước ngoài thiết kế tại Việt Nam thường có quy mô lớn với vai trò, chức năng quan trọng trong đời sống xã hội, thường do cơ quan Nhà nước làm chủ đầu tư như: Nhà Quốc Hội, Ga hàng không, Trung tâm hành chính tỉnh…. Các KTS quốc tế đến hành nghề tại Việt Nam đã đề xuất các giải pháp tổ chức không gian Kiến trúc trên cơ sở nghiên cứu khá kỹ lưỡng đời sống văn hóa, lối sống, phong tục tập quán của Việt Nam, thể hiện trong quan điểm sáng tác phù hợp với địa điểm và môi trường, gần gũi với sự cảm nhận của người Việt trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Với những lợi thế của trình độ kỹ thuật và công nghệ cao, KTS nước ngoài cũng đã mang đến những cảm nhận mới mẻ với sự kết hợp những xu hướng phát triển kiến trúc đương đại trên thế giới và phù hợp những yếu tố văn hóa Việt Nam. Lối tư duy khúc triết và duy lý của người phương Tây đã kết hợp với cách biểu cảm “Duy tình” của văn hóa Việt tạo nên những không gian “lạ”và “quen”, làm nên sự thành công cho mảng công trình kiến trúc này. So với những kỳ Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia trước, sự kết hợp giữa văn hóa phương Tây và văn hóa Việt Nam được thể hiện nhuần nhuyễn hơn, cho thấy rõ sự tiếp biến văn hóa một cách mềm mại và uyển chuyển. Tuy nhiên, có lẽ cũng cần một thời gian nữa để sự tiếp biến văn hóa thấm sâu hơn vào đời sống xã hội và để chia sẻ rộng rãi hơn những đánh giá mang tính định hướng phát triển của Hội đồng Giải thưởng Quốc gia.

PVTCKT.VN

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 3/2015)