Dự án tái thiết và phục hồi chức năng khu đô thị, thành phố Fez, vương Quốc Ma-Rốc

Sau khi đạt giải Khuyến khích Holcim Awards toàn cầu năm 2011, dự án “Tái thiết và Phục hồi chức năng Khu Đô thị” – Place Lalla Yeddouna, thành phố Fez, Vương quốc Ma-rốc hiện đang trong quá trình xây dựng và dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2015. Dự án thực hiện bởi tổ chức Mossessian & Partners trụ sở tại Anh, hợp tác cùng kiến trúc sư địa phương, Yassir Khalil, thành phố Casablanca, Ma-rốc.

1a
Bảng kế hoạch của khu vực và hình ảnh nhìn từ trên cao

Place Lalla Yeddouna là quảng trường công cộng được bao quanh bởi các tòa nhà, tọa lạc tại ngã tư trung tâm của Medina thành phố Fez – một trong những thành phố Ả-rập lớn và lâu đời nhất. Đây cũng chính là Di sản Văn hóa Thế giới do UNESCO công nhận. Dự án nhằm khôi phục lịch sử lâu đời của đô thị bằng kiến trúc mới nhưng vẫn bảo tồn những tòa nhà lịch sử có giá trị.

Place Lalla Yeddouna từng là một trong các điểm kết nối quan trọng giữa hai mặt thành phố cổ. Sau khi mặt sau thành phố quay ra hướng bờ sông, đã tạo nên một loạt các không gian đô thị bị ngắt đoạn. Chiến lược của kiến trúc mới là kết nối lại Place Lalla Yeddouna với bờ sông, hình thành các lối bắt ngang sông để cung cấp tuyến đường đi bộ dẫn qua Medina hợp lý hơn nhưng vẫn duy trì kiểu thiết kế đặc trưng của các lối đi trong đô thị. Hệ thống các không gian tiếp giáp bờ sông tạo nên nền tảng cho sự hợp nhất của khu vực. Kiến trúc mới sẽ ưu tiên không gian giữa các tòa nhà, các điểm khuyết điêu khắc và không lấp đầy bằng các tòa nhà mới. Các tòa nhà trở thành địa điểm cho các hoạt động cộng đồng, là nơi cho mọi người cùng làm việc, gặp gỡ.

Sáng kiến thiết kế này ứng dụng các biến thể của loại hình truyền thống Ma-rốc Riad để xây dựng phòng hội họp cho các nghệ nhân địa phương và tạo ra mô hình đô thị với sân trong nối liền với nhau. Cùng với việc di dời các xưởng da thuộc gây ô nhiễm nước hiện đang nằm trên thượng nguồn, kiến trúc mới sẽ kết nối các khu vực lại với nhau trong khi vẫn giữ được không khí đặc trưng của các khu phố cũ.
Dự án mang đến một giải pháp kiến trúc đặc biệt cho khu vực rộng 7,400 m2 vốn lưu giữ tất cả những nét đẹp truyền thống, sự sinh động và chức năng của thành phố cũ. Thành phố như được bao phủ bởi một bức tranh cát màu bao gồm những ngôi nhà nhỏ và giản dị, một mê cung các ngõ hẻm, một quảng trường, một con sông và một cây cầu từ thế kỷ 14-15; kiến trúc mới thay thế những tòa nhà đổ nát, phục hồi những khu vực có ý nghĩa lịch sử và kiến trúc nổi bật. Place Lalla Yeddouna đóng vai trò như một trung tâm đô thị phức hợp sống động đối với cộng đồng địa phương cũng như du khách đến thăm thành phố.

Yêu cầu chính trong thiết kế là phải bảo vệ truyền thống trong khi vẫn sử dụng tư duy kỹ thuật hiện đại để kết hợp các không gian đứt quãng. Kiến trúc sử dụng các kiểu mẫu hình khối và tính lặp lại trong thiết kế Hồi giáo. Các biến thể và điểm nhấn mới được đưa vào phông nền truyền thống của kiến trúc bản địa Ma-rốc để tạo ra một phong cách kiến trúc mới. Phòng trưng bày ngoài trời và không gian công cộng sẽ được phủ bằng gạch đủ màu sắc do nghệ nhân địa phương sản xuất, giúp tạo cho mỗi không gian một phông màu riêng biệt, làm mát lối đi và định vị khu vực theo màu gạch.

Hội đồng Ban Giám khảo cuộc thi Holcim Awards nhận định rằng dự án này không những góp phần cải thiện môi trường mà còn cải thiện điều kiện kinh tế của người dân địa phương với nghề truyền thống làthuộc da và khắc đồng. Dự án cải thiện khu vực sẽ trở thành một chất xúc tác cho sự phát triển cùng các tác động xã hội tích cực lan tỏa đến những khu vực cân kề.

PV

Print

Thông tin về Holcim Awards:
Holcim Awards là giải thưởng toàn cầu nhằm tôn vinh các dự án cách tân và ý tưởng hướng đến tương lai Tổng trị giá giải thưởng lên tới 2 triệu đô la Mỹ cho mỗi chu kỳ ba năm.
Qua 10 năm tổ chức giải thưởng, đã có hơn 150 dự án đoạt giải đến từ 40 quốc gia. Dự án dự thi đem đến các giải pháp thiết kế đa dạng phục vụ nhiều mục đích khác nhau, từ đáp ứng các nhu cầu cơ bản cho các cộng đồng đang phát triển tới các giải pháp công nghệ phức tạp. Những dự án này thuộc các lĩnh vực: kiến trúc, xây dựng, công trình dân dụng, thiết kế cảnh quan và đô thị, cũng như vật liệu và công nghệ xây dựng.
Năm 2012, Giải Vàng Holcim Awards đã thuộc về Kiến trúc sư Diébédo Francis Kéré với công trình “Trường trung học với hệ thống gió thụ động” tại Burkina Faso. Tại Việt Nam, đã có dự án “Khu học xá đại học thân thiện môi trường” của nhóm kiến trúc sư Kazuhiro Kojima, kiến trúc sư Daisuke Sanuki (Nhật Bản) và kiến trúc sư Võ Trọng Nghĩa (Việt Nam) đoạt Giải Bạc Holcim Awards 2009.
Đến nay, Holcim Awards đang triển khai mùa giải thứ 4 (2013 – 2015). Lễ trao giải cuộc thi khu vực Châu Á Thái Bình Dương sẽ được tổ chức tại Indonesia vào tháng 11 tới.