Giành giải Nhất Cuộc thi tuyển phương án kiến trúc và quy hoạch Trung tâm Liên cơ tỉnh Khánh Hòa năm 2025, đồ án của lequang-architects LAB không chỉ nỗ lực tổ chức không gian cho một tổ hợp hành chính quy mô lớn, mà còn phản ánh rõ nét bối cảnh cải cách hành chính và tái cấu trúc bộ máy nhà nước đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam trong thời gian gần đây. Trong ý nghĩa đó, dự án trở thành một thử nghiệm không gian gắn với cải cách thể chế, với cách thức tổ chức vận hành mới của bộ máy công quyền trong thời đại số.
Giành giải Nhất Cuộc thi tuyển phương án kiến trúc và quy hoạch Trung tâm Liên cơ tỉnh Khánh Hòa năm 2025, đồ án của lequang-architects LAB không chỉ nỗ lực tổ chức không gian cho một tổ hợp hành chính quy mô lớn, mà còn phản ánh rõ nét bối cảnh cải cách hành chính và tái cấu trúc bộ máy nhà nước đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam trong thời gian gần đây. Trong ý nghĩa đó, dự án trở thành một thử nghiệm không gian gắn với cải cách thể chế, với cách thức tổ chức vận hành mới của bộ máy công quyền trong thời đại số.
Điểm cốt lõi của đồ án nằm ở mô hình liên chức năng mà văn phòng lequang-architects LAB đang theo đuổi như một định hướng nghiên cứu và giảng dạy tại Việt Nam và Cộng hòa Liên bang Đức. Dự án đề xuất một cấu trúc tổ chức mới, trong đó các sở, ban, ngành có tính chất tương đồng hoặc có quan hệ phối hợp thường xuyên được đặt gần nhau trong một chỉnh thể vận hành thống nhất. Liên kết đó được tổ chức thông qua một trục xương sống liên chức năng, hay SPINE, đóng vai trò như hạ tầng không gian trung tâm cho các hoạt động liên ngành, hội họp, trao đổi chuyên môn và chia sẻ tài nguyên sử dụng chung. Cách tiếp cận này cho phép tối ưu hóa vận hành nội bộ, rút ngắn khoảng cách phối hợp hành chính, đồng thời tăng hiệu quả sử dụng không gian và trang thiết bị trong toàn bộ tổ hợp. Về bản chất, đây là một mô hình không gian phản ánh đúng tinh thần của cải cách quản trị, khi tốc độ xử lý công việc, năng lực phối hợp giữa các đơn vị và khả năng tích hợp dữ liệu, quy trình, con người đã trở thành nền tảng của một bộ máy hành chính.
Trung tâm Liên cơ Khánh Hòa vì thế được hình dung như nơi làm việc của các cơ quan nhà nước, và cũng là một hệ thống vận hành tích hợp, trong đó kiến trúc đóng vai trò hỗ trợ trực tiếp cho cải cách hành chính, cải cách số hóa và đổi mới môi trường lao động. Rõ ràng, cách thức làm việc đổi mới thì cũng cần cơ sở hạ tầng đổi mới.
Trên cơ sở nghiên cứu điều kiện địa phương, phương án phát triển một ngôn ngữ không gian gắn với văn hóa bản địa, địa hình cảnh quan và đặc điểm vi khí hậu của Khánh Hòa. Nhóm thiết kế đề xuất chuyển trục xuyên tâm chính của dự án từ hướng Bắc – Nam sang Đông – Tây. Đây không chỉ là một điều chỉnh hình học mặt bằng, mà là một lựa chọn mang tính chiến lược về quy hoạch. Việc tái định hướng trục tổ hợp ra phía biển giúp mở rộng tầm nhìn đô thị, thiết lập hành lang đón gió tự nhiên từ biển Đông, đồng thời tạo ra một thế phát triển mới cho toàn bộ khu vực.
Được phát triển với sự cộng tác chặt chẽ giữa lequang-architects LAB (CHLB Đức) và Huni Architects (Pháp), dự án đặt ra tham vọng thí điểm một mô hình kiến trúc hành chính mới cho Việt Nam, trong đó kiến trúc tham gia vào việc định hình phương thức vận hành của thể chế. Sự mới mẻ của đồ án nằm ở tính đồng bộ giữa mô hình tổ chức, giải pháp vi khí hậu, khả năng xây dựng thực tế và sự gắn bó với bối cảnh văn hóa địa phương.
Việc dự án được vinh danh tại Architecture MasterPrize và được đề cử tại The Bay Awards tổ chức ở Guggenheim Museum Bilbao cho thấy phương án đã gợi mở một diễn ngôn rộng hơn về kiến trúc công quyền trong bối cảnh chuyển đổi quản trị dữ liệu đang diễn ra trên toàn thế giới. Với Trung tâm Liên cơ tỉnh Khánh Hòa, nhóm thiết kế kỳ vọng công trình sẽ là biểu hiện không gian cụ thể của một giai đoạn cải cách có tính bước ngoặt của Việt Nam, nơi kiến trúc trở thành công cụ tổ chức, hỗ trợ và làm rõ tinh thần cải cách của đất nước.
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 05-2026)
