Trường Mầm non Nghĩa Đô – Phân hiệu 1 nằm trên khu đất rộng 5.302 m², giữa một khu dân cư lâu đời của Hà Nội. Với quy mô 20 lớp học, đáp ứng khoảng 600 học sinh, phương án thông thường có thể là xây dựng một khối nhà tập trung, lùi phía sau hàng rào, dành phần diện tích còn lại cho sân đỗ xe và lối vào.
Trong bối cảnh khu vực xung quanh đã gần như phủ kín bởi bê tông, giá trị quan trọng nhất đối với một ngôi trường không còn nằm ở việc tạo thêm diện tích xây dựng, mà là giữ lại một khoảng không gian đủ rộng, an toàn và có khả năng quan sát tốt.
Bởi vậy, thiết kế được bắt đầu từ khoảng trống thay vì khối nhà: sân chơi trung tâm được xác định là trung tâm của toàn bộ khu đất, các lớp học được sắp xếp bao quanh, tạo thành một lớp đệm bảo vệ trẻ khỏi tiếng ồn, bụi và áp lực giao thông từ khu dân cư bên ngoài.
Xuất phát từ module lớp học cơ bản, hình khối công trình dần được mềm hóa theo hình tượng những giọt sương ban mai. Các thể tích elip được bố trí xoay quanh sân trong hình tam giác, tạo nên một tổng thể liên kết nhưng vẫn có những khoảng mở đan xen.
Cách sắp đặt này đồng thời hỗ trợ khả năng đối lưu không khí tự nhiên. Gió có thể đi qua các khe hở giữa những khối nhà, đưa luồng khí mát vào sâu trong sân chơi trung tâm.
Đường cong khép kín loại bỏ hoàn toàn góc chết, giúp giáo viên đứng ở bất kỳ vị trí nào trên rìa sân cũng có thể bao quát được toàn bộ không gian. Hành lang uốn cong cũng giấu đi điểm kết thúc, khiến không gian liên tục mở ra theo từng bước chân.
Mỗi module lớp học được thiết kế khép kín, có đầy đủ các chức năng cần thiết để vận hành độc lập. Ở mỗi cửa ra vào, bên cạnh cánh cửa kích thước bình thường dành cho người lớn, những chiếc cửa nhỏ bé được thiết kế vừa vặn với tầm vóc của trẻ, tạo thêm cảm giác gần gũi và khuyến khích trẻ chủ động sử dụng không gian.
Bao bọc lấy các hành lang là một hệ lam đa sắc, vừa chắn bức xạ mặt trời để tối đa hóa diện tích kính lấy sáng mà không phát sinh tải nhiệt, vừa làm giảm tiếng ồn từ những con ngõ bên ngoài.
Khi ánh nắng thay đổi theo thời gian trong ngày, bóng của hệ lam in xuống nền hành lang với những mảng màu, góc nghiêng và độ dài khác nhau. Một giải pháp kỹ thuật vì thế trở thành một yếu tố trực quan giúp trẻ cảm nhận sự chuyển động của ánh sáng và dòng chảy của thời gian.
Không gian xanh tiếp tục được mở rộng lên mái. Mái công trình được thiết kế để có thể phủ xanh, đồng thời hình thành những tuyến vui chơi uốn lượn. Nhờ đó, cây xanh không chỉ nằm ở mặt đất mà được tổ chức thành nhiều lớp, góp phần tăng diện tích không gian mở trong khuôn viên trường.
Trường Mầm non Nghĩa Đô không tìm cách thoát khỏi mật độ đô thị vốn đã trở thành đặc trưng của Hà Nội mà thay vào đó, công trình đưa ra một cách ứng xử khác: tạo nên một không gian sống chất lượng ngay bên trong môi trường đô thị.
Ảnh: Triệu Chiến
Nghiên Dương – TCKT.VN
© Tạp chí Kiến trúc
