Chiều 4/5, tại cuộc họp báo thông tin về Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026–2031, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho biết Đại hội sẽ diễn ra từ ngày 11 đến 13/5/2026 tại Thủ đô Hà Nội. Đây là sự kiện chính trị quan trọng với các nội dung trọng tâm như thảo luận văn kiện, hiệp thương cử nhân sự và thông qua chương trình hành động nhiệm kỳ mới.
Đại hội XI dự kiến có hơn 1.300 đại biểu tham dự, trong đó 1.138 đại biểu chính thức. Thành phần đại biểu thể hiện rõ tính đại diện rộng rãi của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Theo bà Hà Thị Nga, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, đến nay các tiểu ban Văn kiện, Nhân sự, Hậu cần, Tuyên truyền đã hoàn tất những nội dung cốt lõi dưới sự chỉ đạo sát sao của Ban Thường trực. Công tác chuẩn bị được triển khai bài bản, chuyên nghiệp và đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng nhằm bảo đảm Đại hội diễn ra thành công.
Với chủ đề “Đoàn kết – Dân chủ – Đổi mới – Sáng tạo – Phát triển”, Đại hội XI xác định 7 chương trình hành động, trong đó điểm mới nổi bật là bổ sung nội dung tham gia phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng xã hội số và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống MTTQ Việt Nam. Đại hội cũng đánh dấu bước tiến trong ứng dụng công nghệ khi triển khai ứng dụng “Đại hội XI – MTTQ Việt Nam”, sử dụng hệ thống camera AI để điểm danh đại biểu và tổ chức không gian triển lãm “Mặt trận số” với các trải nghiệm thực tế ảo.
Đặc biệt, trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế sâu rộng, các hội đã trở thành nơi quy tụ đội ngũ trí thức, chuyên gia, văn nghệ sĩ, doanh nhân – những lực lượng có vai trò ngày càng quan trọng trong phát triển đất nước. Nhiều hội đã tham gia tích cực vào quá trình xây dựng chính sách, đóng góp hàng chục nghìn ý kiến phản biện, tư vấn cho các dự thảo văn bản pháp luật và các chương trình phát triển kinh tế – xã hội.
Báo cáo chính trị trình Đại hội nhấn mạnh vai trò nòng cốt của MTTQ Việt Nam trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện phương châm “Gần dân, hiểu dân, trọng dân, vì dân”. Giai đoạn 2024–2026, MTTQ đã triển khai hiệu quả nhiều phong trào thi đua, tiêu biểu là cuộc vận động “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025”.
Về công tác nhân sự, Đại hội dự kiến hiệp thương cử Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI gồm 405 vị. Trong đó, cơ cấu người ngoài Đảng chiếm tỷ lệ 50,62%, dân tộc thiểu số 26,57% và tôn giáo 19,55%. Đoàn Chủ tịch dự kiến có 72 vị và Ban Thường trực gồm 12 vị.
Đại hội XI không chỉ là ngày hội của khối đại đoàn kết toàn dân tộc mà còn là dấu mốc quan trọng, mở đầu cho nhiệm kỳ vận hành bộ máy với tầm vóc mới khi các tổ chức chính trị – xã hội và hội quần chúng được giao nhiệm vụ trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Nhìn lại chặng đường phát triển, qua 10 kỳ Đại hội kể từ ngày đất nước thống nhất, MTTQ Việt Nam luôn gắn liền với nhiệm vụ mở rộng và nâng cao chất lượng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Dấu mốc quan trọng là Đại hội lần thứ IV (nhiệm kỳ 1994–1999), khi Mặt trận đẩy mạnh đổi mới nội dung, phương thức hoạt động theo Cương lĩnh năm 1991 và Nghị quyết số 07-NQ/TW của Bộ Chính trị, xác lập mục tiêu chung “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.
Đến Đại hội lần thứ X (nhiệm kỳ 2024–2029), phương châm “Đoàn kết – Dân chủ – Đổi mới – Sáng tạo – Phát triển” tiếp tục được khẳng định, định hướng cho vai trò nòng cốt chính trị của Mặt trận trong việc xây dựng đồng thuận xã hội, khơi dậy tinh thần yêu nước, khát vọng phát triển đất nước.
Trong bối cảnh mới, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc là nhiệm vụ chiến lược, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tổ chức và hoạt động của MTTQ cùng các tổ chức chính trị – xã hội, hội quần chúng theo hướng thiết thực, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm.
Thực tiễn cho thấy, việc sắp xếp, tinh gọn hệ thống các hội quần chúng theo các quyết định, kết luận của Trung ương đã bước đầu tạo khuôn khổ chính trị – pháp lý quan trọng. Hệ thống hội ở Trung ương được rà soát còn 29 hội, giảm đầu mối, khắc phục chồng chéo, nâng cao hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế như mô hình tổ chức cồng kềnh, cơ chế hoạt động chưa gắn với hiệu quả đầu ra, nguồn lực tài chính phụ thuộc lớn vào ngân sách nhà nước, năng lực quản trị và chuyển đổi số còn chưa đồng bộ.
Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội, các hội quần chúng theo hướng thiết thực, hiệu quả, hướng về cơ sở và lấy người dân làm trung tâm. Cùng với đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới nhấn mạnh việc phát huy vai trò của các tổ chức xã hội, hội nghề nghiệp trong xây dựng hệ giá trị văn hóa, con người Việt Nam, qua đó khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.
Theo đó, việc đổi mới tổ chức và hoạt động của các hội cần tập trung vào tinh gọn bộ máy, rõ chức năng nhiệm vụ; chuyển sang cơ chế “đặt hàng – giao nhiệm vụ” gắn với hiệu quả đầu ra; nâng cao tính tự chủ tài chính; hiện đại hóa phương thức hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số; đồng thời phát huy vai trò trong phản ánh tâm tư, nguyện vọng Nhân dân, góp phần củng cố đồng thuận xã hội. Đây là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động và tái định vị vai trò của các hội trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội.
Đại hội XI không chỉ là ngày hội lớn của khối đại đoàn kết toàn dân tộc mà còn là dấu mốc mở đầu cho một nhiệm kỳ với yêu cầu đổi mới toàn diện. Trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế sâu rộng, MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong tập hợp, phát huy sức mạnh các giai tầng xã hội, đặc biệt là đội ngũ trí thức, chuyên gia, doanh nhân, văn nghệ sĩ.
Nghiên Dương – TCKT.VN
© Tạp chí Kiến trúc
