Ngày 24/10/2026, Hội Kiến trúc sư (KTS) TP. Đà Nẵng đã tổ chức Tọa đàm chuyên đề “Khi thiên nhiên lên tiếng: Góc nhìn thực tế về kiến trúc sinh thái trong kiến trúc đương đại”. Đây là hoạt động chuyên môn thuộc Chương trình Phát triển nghề nghiệp liên tục (CPD số 03) tích lũy điểm hành nghề KTS, đồng thời là sự kiện thiết thực chào mừng thành công của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI Hội KTS Việt Nam (nhiệm kỳ 2026–2031).
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu diễn biến ngày càng cực đoan, kiến trúc sinh thái không còn dừng lại ở một khái niệm lý thuyết hay khẩu hiệu truyền thông mà trở thành mối quan tâm hàng đầu của xã hội và đặc biệt là giới hành nghề kiến trúc. Tọa đàm như ngưng đọng khi giai điệu đầy ám ảnh của ca khúc Earth Song (Michael Jackson, 1995) cất lên. Chủ đề thiên nhiên trong bối cảnh phát triển kiến trúc hiện nay đang đặt ra rất nhiều thách thức và cần thiết phải có giải pháp phù hợp.
Khai mạc tọa đàm, TS.KTS Tô Văn Hùng – Ủy viên Ban Thường vụ Hội KTS Việt Nam, Chủ tịch Hội KTS TP. Đà Nẵng phát biểu “Mỗi nét vẽ của kiến trúc sư không đơn thuần là định hình một công trình, mà là đang thay đổi một phần cấu trúc của tự nhiên… đã đến lúc chúng ta cần thay đổi định nghĩa về một công trình đẹp. Một công trình đẹp không chỉ là sự hoành tráng hay phô trương hình khối, mà phải là sự khiêm nhường, hòa quyện và tôn trọng tự nhiên“. Lắng nghe thiên nhiên chính là việc trả lại khoảng xanh cho Đất Mẹ, tối ưu hóa năng lượng tự nhiên, ưu tiên vật liệu bản địa bền vững nhằm kiến tạo sự cân bằng giữa con người và hệ sinh thái, hướng tới mục tiêu xây dựng Đà Nẵng thành một đô thị sinh thái, thông minh và đáng sống. Sự chuyển dịch mang tính triết lý này đã thiết lập một nền tảng tư tưởng quan trọng, dẫn dắt giới nghề đi sâu vào các giải pháp thực hành kiến trúc ứng đáp sinh thái ở cấp độ công trình qua góc nhìn của các chuyên gia quốc tế.
1. Bối cảnh, Bền vững và Thích ứng
KTS. Pierre Huyard – Tổng Giám đốc khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, đã chia sẻ
Đại diện cho HuniArchitectes – đơn vị thiết kế đến từ Pháp với hơn 10 năm gắn bó tại Việt Nam, ông Pierre Huyard – Tổng Giám đốc khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, đã chia sẻ triết lý thiết kế dựa trên sự tích hợp của 4 trụ cột cốt lõi: Đương đại, Thẩm mỹ, Cảm xúc và Bền vững. Trích dẫn quan điểm của nhà sinh thái học Frank Herbert (1965): “Sứ mệnh cao nhất của sinh thái học chính là thấu hiểu triệt để hậu quả của nó“, ông Pierre Huyard khẳng định thước đo bản lĩnh của KTS chính là khả năng lường trước và thấu hiểu mọi ảnh hưởng mà nét vẽ của mình tác động lên môi trường trước khi công trình được hình thành. Thực tiễn hành nghề của HuniArchitectes được cụ thể hóa qua 3 tiêu chí sinh thái trọng tâm, thể hiện sâu sắc tư duy Cấu trúc vật liệu (Tectonics) ứng đáp vi khí hậu:
- Thiết kế thụ động và tối ưu hóa năng lượng: Tư duy tiết kiệm năng lượng của HuniArchitectes bắt đầu từ việc cắt giảm nhu cầu tiêu thụ năng lượng thông qua giải pháp thụ động ngay từ những nét phác thảo đầu tiên với các công trình do Huni thiết kế: (1) Trụ sở Khu công nghệ cao TP. Đà Nẵng; (2) Tòa nhà Chanel 19M (Paris), (3) Tháp cao tầng ven biển Quy Nhơn…
- Sử dụng vật liệu bản địa & Bảo tồn hệ sinh thái hiện hữu: Việc ưu tiên nguồn lực địa phương không chỉ nhằm giảm chi phí vận chuyển mà còn là cách kiến trúc tiếp nhận sức mạnh sinh thái và khơi dậy Thần trí của địa phương: Công viên biển Tuy Hòa (Phú Yên).
- Giảm thiểu can thiệp tự nhiên: Khi thiên nhiên chuyển mình bằng lũ lụt hay địa hình nhạy cảm, kiến trúc chọn giải pháp “lùi lại một bước” thay vì tìm cách khống chế: Bảo tàng Trường Sa (Cam Lâm, Khánh Hòa), Thủy Điều Resort (Huế).
Chính tư duy ứng đáp thụ động và sự khiêm nhường trước bối cảnh tự nhiên của HuniArchitectes đã mở ra cách tiếp cận tiếp theo thực chứng các nguyên lý sinh thái trên quy mô quần thể du lịch du dưỡng và thương mại.
2. Triết lý kiến tạo không gian sống
KTS. Nguyễn Thượng Quân chia sẻ tại tọa đàm
Chia sẻ góc nhìn từ một tập đoàn phát triển bất động sản nghỉ dưỡng và du lịch lớn, KTS Nguyễn Thượng Quân – Phó Tổng Giám đốc Flamingo Holding, đã chứng minh rằng kiến trúc sinh thái hoàn toàn có thể thương mại hóa thành công nếu doanh nghiệp đặt cảm xúc, sự chữa lành và bảo tồn tự nhiên làm tâm điểm phát triển. Sự cân bằng giữa phát triển du lịch và bảo tồn sinh thái được thể hiện qua các dự án thực tiễn:
- Mô hình nghỉ dưỡng sinh thái quy mô lớn – Flamingo Đại Lải (123 ha): Dự án là kết quả của quá trình kiên trì bảo tồn và làm giàu hệ sinh thái hiện hữu gồm hồ nước, rừng thông, thảm cỏ và địa hình tự nhiên. Công trình kiến trúc được định vị như một phần ẩn giấu của cảnh quan: Hạn chế tối đa bê tông hóa, các tuyến đường giao thông nội bộ sử dụng thảm cỏ và đường đi dạo lát đá xen kẽ vệt cây xanh.
- Tòa nhà xanh “Forest in the Sky” với các chỉ số ấn tượng: 188 vườn treo, không sử dụng điều hòa tại toàn bộ sảnh trung tâm và hệ thống hành lang kéo dài, Tái sử dụng tài nguyên: 100% nước thải sau khi qua trạm xử lý đạt chuẩn A được tuần hoàn tái sử dụng toàn bộ cho hệ thống tưới cây xanh toàn khu.
- Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại trong rừng quy tụ hơn 70 tác phẩm điêu khắc kích thước lớn cùng 70 tác phẩm hội họa đặc sắc của các nghệ sĩ trong và ngoài nước, trưng bày hoàn toàn ngoài không gian mở giữa lòng rừng thông. Giải pháp không gian sử dụng các thùng container tái chế ghép lại làm không gian gallery/studio nghệ thuật, đặt đan xen khéo léo dưới tán rừng mà không chặt hạ bất kỳ cây thông hiện trạng nào.
Từ trải nghiệm không gian du dưỡng nghệ thuật của Flamingo, vấn đề kiến trúc sinh thái tiếp tục được nâng tầm triết lý khi tiếp cận ở quy mô cảnh quan đô thị và mạng lưới kết nối tự nhiên.
3. Cảnh quan tái kết nối và hệ sinh thái sống
KTS. Thái Lan Anh – Giám đốc PLA Studio chia sẻ tại tọa đàm
ThS. KTS. Thái Lan Anh – Giám đốc PLA Studio, Phó Chủ tịch Chi hội Kiến trúc Cảnh quan – Hội KTS Việt Nam, đã đặt ra mối tương quan so sánh thị giác giữa các đô thị hiện đại như New York hay Singapore. Công trình cao tầng bê tông ở các thành phố có thể tương đồng nhau về hình khối, nhưng hệ sinh thái cảnh quan thiên nhiên (ôn đới hay nhiệt đới) thì không thể thay thế hay sao chép. Sứ mệnh của KTS cảnh quan là phải trả thiên nhiên về vị thế “chủ thể” (subject) có tâm hồn và phục hồi lại mạng lưới kết nối đã bị đứt gãy giữa con người và môi trường.
- Triết lý “Trí tuệ của rừng”: dựa trên công trình nghiên cứu nổi tiếng “Trí tuệ của rừng” (Finding the Mother Tree) của nhà sinh thái học Susan Simard, ThS.KTS Thái Lan Anh đã phân tích sâu sắc về cơ chế vận hành của tự nhiên: Triết lý này đòi hỏi KTS khi đặt chân đến một vùng đất phải tiếp cận bằng sự thấu hiểu, cẩn trọng trong từng quyết định giữ hay chặt một cái cây, thay đổi hay bảo tồn một dòng chảy, bởi mỗi hành vi đều tác động đến toàn bộ mạng lưới sinh thái ngầm.
- Các nguyên lý cảnh quan tái kết nối được PLA Studio hiện thực hóa qua các đồ án quy mô lớn: Ecoretreat Long An: ứng dụng triết lý “Tắm rừng” (Shinrin-yoku) của Nhật Bản – liệu pháp đi dạo trong rừng giúp phục hồi sức khỏe thể chất và tâm trí. EcoPark (Hưng Yên & Hải Dương): Bảo tồn ngập mặn, chú trọng trải nghiệm chậm và tiếp cận nước an toàn… hay Alluia City Tam Giang (Xuân Cầu Holding): dự án tiên phong đề xuất trồng các cây thân nhỏ, cây giống quý để “trồng cho tương lai”.
4. Định hướng cho thực hành kiến trúc đương đại
Tọa đàm CPD số 03 “Khi thiên nhiên lên tiếng” do Hội KTS TP. Đà Nẵng tổ chức không chỉ là một diễn đàn trao đổi thuật ngữ chuyên môn, mà đã trở thành một không gian trao đổi và chia sẻ các kinh nghiệm thiết kế, thể hiện trách nhiệm và triết lý ứng xử với môi trường khí hậu và thiên nhiên. Sự kiện đã đúc kết ba thông điệp có tính định hướng cho giới hành nghề kiến trúc:
Một là, kiến trúc sinh thái không phải là việc gắn thêm vài chậu cây hay phủ xanh bề mặt một cách khiên cưỡng sau khi hình khối công trình đã định hình, mà phải nằm trong giải pháp thụ động, tổ chức mặt bằng, lớp vỏ và vi khí hậu.
Hai là, kiến trúc sư cần có tư duy lắng nghe, nương tựa vào bối cảnh địa hình, khí hậu và khai thác hữu hiệu các giá trị di sản văn hóa địa phương.
Ba là, kiến tạo không gian hạnh phúc qua quan điểm kết nối giữa kiến trúc và thiên nhiên giúp mang lại “trải nghiệm chậm”, nuôi dưỡng tâm trí, phục hồi sức khỏe tâm – thân – trí và giúp con người nhận thức rõ mình là một phần không thể tách rời của hệ sinh thái Đất Mẹ.
Đối với thành phố Đà Nẵng – đô thị đang trên hành trình hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố sinh thái, thông minh và đáng sống, những bài học thực tiễn từ Tọa đàm mang giá trị ứng dụng vô cùng thiết thực. Những kinh nghiệm được chia sẻ và trao đổi tại buổi tọa đàm là bước triển khai nghị quyết của Đại hội Hội Kiến trúc sư Việt Nam lần thứ XI về định hướng phát triển bền vững trong thời gian đến.
Tin: Khang Nhiên – Quốc Vũ, Ảnh: Quốc Thái
© Tạp chí Kiến trúc
