Tóm tắt
Chương trình Kiến trúc (CTKT) của Trường Đại học (ĐH) Việt Đức (VGU) là chương trình hợp tác cùng với ĐH Khoa học Ứng dụng Anhalt (Hochschule Anhalt – University of Applied Sciences, HSA), là một trong những trường ĐH hàng đầu của CHLB Đức về kiến trúc. Chương trình hướng đến trang bị cho sinh viên những kỹ năng cần thiết trong thiết kế kiến trúc và nhấn mạnh các giá trị cốt lõi của kiến trúc, là: “Bền vững, Công năng và Thẩm mỹ” (strength, functionality, and beauty). Chương trình có ngôn ngữ sử dụng là tiếng Anh, phương pháp giảng dạy tiên tiến, hoạt động tham quan thực tế, cùng với hệ thống xưởng kiến trúc và các phòng học được trang bị đầy đủ theo tiêu chuẩn Đức, giúp sinh viên có cơ hội tiệm cận với quốc tế trong quá trình học tập.
Việc tích hợp đào tạo kiến trúc theo mô hình Đức vào bối cảnh Việt Nam cũng gặp một số hạn chế và thách thức nhất định. Mặc dù vậy, sau sáu năm đào tạo, từ năm 2019 đến nay, chương trình nhận được những phản hồi khá tích cực từ các doanh nghiệp thiết kế và xây dựng về các sinh viên thực tập cũng như một số bạn đã tốt nghiệp và đi làm. Với kỳ vọng đào tạo các thế hệ KTS có thể tiệm cận với thị trường toàn cầu, CTKT tại VGU cần thêm thời gian để thích nghi với bối cảnh địa phương, đòi hỏi nỗ lực sâu rộng và toàn diện của cả hai trường để đảm bảo sự hội nhập và thích ứng học thuật.
Từ khóa: VGU, Chương trình Kiến trúc (CTKT), hội nhập quốc tế, ưu điểm, hạn chế.
Giới thiệu chung về Chương trình Kiến trúc tại VGU
Chương trình Kiến trúc (CTKT) bắt đầu từ năm 2019 tại Trường ĐH Việt Đức (VGU) là chương trình hợp tác cùng với ĐH Khoa học Ứng dụng Anhalt (Hochschule Anhalt – University of Applied Sciences, HSA), CHLB Đức. Chương trình gồm 8 học kỳ, bắt đầu từ giữa tháng 9 hàng năm, chia thành 2 học kỳ đại cương và 6 học kỳ chuyên ngành theo chương trình đào tạo của HSA, được giảng dạy bằng tiếng Anh bởi các giáo sư giàu kinh nghiệm từ Đức, châu Âu, Việt Nam và các quốc gia khác. Ngoài ra, sinh viên còn có cơ hội được trải qua một học kỳ cuối tại HSA để làm đồ án tốt nghiệp và tham quan các công trình kiến trúc ở Đức và một số nước châu Âu.
Quan điểm và triết lý đào tạo KTS tại Đức
Với vai trò là ĐH công lập kiểu mới và là một trong những trường ĐH tiên phong dựa trên Hiệp định liên chính phủ giữa Việt Nam và CHLB Đức, VGU nhấn mạnh sự tự do học thuật trong giảng dạy và nghiên cứu, kết hợp sự năng động của Việt Nam với tinh hoa học thuật của Đức, hình thành nên một môi trường giáo dục độc đáo và tiên tiến. Dưới sứ mệnh đó, CTKT tại VGU kết hợp nghệ thuật và thiết kế với khoa học tự nhiên, kinh tế và sinh thái học để tạo ra các giá trị cốt lõi của kiến trúc: “Bền vững, Công năng và Thẩm mỹ” (strength, functionality, and beauty). Chương trình trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cần thiết để hành nghề kiến trúc, như thiết kế kiến trúc, sử dụng công nghệ, kỹ năng trình bày, thuyết phục…. không chỉ thông qua các môn học và đồ án thiết kế mà còn tích lũy từ các hoạt động tham quan thực tế trong suốt quá trình đào tạo. Hình 1 dưới đây là chương trình đào tạo của HSA mà hiện nay VGU đang áp dụng cho các khóa 2019-2024.
Xu hướng hội nhập quốc tế tại Việt Nam
Theo mô hình Việt Nam hóa các chương trình đào tạo tại VGU sau 5-6 năm hoạt động, CTKT hiện nay đang được HSA chuyển giao cho VGU thông qua việc kiểm định chương trình và xây dựng cấu trúc chương trình “song bằng” (double-degree). Quá trình Việt Nam hóa này đang dần thay thế các giáo sư của HSA bằng đội ngũ giảng viên cốt lõi của VGU, cả quốc tế và Việt Nam, giảm số lượng các môn học do giáo sư Đức giảng dạy xuống tối thiểu 20%, và điều chỉnh nội dung một số môn học để phù hợp với điều kiện và nhu cầu làm việc ở Việt Nam. Sau quá trình chuyển giao, CTKT của VGU dự kiến có hai lựa chọn cho sinh viên theo học là “đơn bằng” (single degree) và “song bằng” (double degree), tùy thuộc vào thời gian học tập của sinh viên ở VGU và ở Đức.
Mô hình đào tạo CTKT tại VGU
Chương trình giảng dạy
CTKT gồm 2 học kỳ đại cương (chương trình của VGU) và 6 học kỳ chuyên ngành chương trình của HSA), cung cấp kiến thức thiết kế, nghệ thuật, khoa học, công nghệ, lý thuyết, và các kỹ năng mềm. Mỗi học kỳ chuyên ngành có một môn học thiết kế chính với nhiều thể loại công trình khác nhau, đóng vai trò là “xương sống” để phát triển kỹ năng thiết kế của sinh viên. Các môn học lịch sử, lý thuyết, kỹ thuật và công nghệ cung cấp kiến thức nền tảng cho môn thiết kế. Ngoài ra, các môn học tự chọn ở 2 học kỳ cuối cho phép sinh viên bổ sung kiến thức theo nhu cầu học của cá nhân, chuẩn bị cho đồ án tốt nghiệp. Cụ thể, chương trình chú trọng vào các nội dung sau đây:
Thiết kế đồ án kiến trúc: Đây là môn học quan trọng nhất, sinh viên làm việc trên một đồ án thiết kế trong suốt một học kỳ, nghiên cứu chuyên đề, làm việc nhóm, tích hợp kiến thức chuyên môn và liên ngành trong thiết kế. Đặc biệt sinh viên được sử dụng các phòng thiết kế, xưởng mộc, xưởng mô hình, phòng máy tính, phòng in, phòng chụp hình để thực hành trực tiếp với máy móc, công cụ làm mô hình, chụp ảnh minh họa,… nhằm nâng cao chất lượng đồ án.
Thuyết trình và hội thảo chuyên đề: Chương trình nhấn mạnh khả năng truyền đạt ý tưởng hiệu quả của sinh viên, thông qua các hình thức thuyết trình khác nhau theo từng giai đoạn báo cáo như thuyết trình giữa kỳ và cuối kỳ để thu nhận ý kiến đóng góp của nhóm giảng viên hướng dẫn.
Chuyến đi thực tế và dã ngoại: Trải nghiệm trực tiếp không gian và quan sát các công trình xây dựng thực tế là hoạt động rất quan trọng trong đào tạo kiến trúc. Các hoạt động này giúp cung cấp cho sinh viên những hiểu biết sâu sắc về môi trường xây dựng và bối cảnh xã hội của công trình.
Giảng dạy và nghiên cứu: CTKT chia sẻ thông tin về các hội thảo liên quan đến lĩnh vực kiến trúc – xây dựng nhằm giúp mở rộng kiến thức cho sinh viên và thu hút sinh viên tham gia vào các cuộc thi kiến trúc.
Thực tập: CTKT yêu cầu sinh viên hoàn thành thực tập ít nhất 6 tuần tại các công ty thiết kế và xây dựng để sinh viên thu hoạch được kinh nghiệm làm việc thực tế.
Nhìn chung, chương trình giảng dạy nhấn mạnh tính độc lập và phân tích vấn đề trong thiết kế, do đó sinh viên sẽ phát triển các kỹ năng tự kiểm tra, nghiên cứu vấn đề và đề xuất các giải pháp thiết kế tối ưu.
Phương pháp giảng dạy và học tập
Để cung cấp kiến thức và môi trường học tập tốt cho sinh viên thông qua việc sử dụng đa dạng phương pháp giảng dạy, kinh nghiệm thực tế và công nghệ tương tác, bên cạnh các nền tảng giảng dạy phổ thông như Google Classroom, Google Drive, Google Meet, Zoom và Moodle, CTKT đã phát triển một Mạng nội bộ (Intranet) dành cho sinh viên và giảng viên, cung cấp tất cả thông tin cần thiết về chương trình như lịch học, thông tin về ngành, giảng viên, môn học, dự án, hội thảo và sự kiện,… Nó cũng giúp sinh viên đặt lịch tham vấn với giảng viên và đặt lịch sử dụng phòng thí nghiệm.
Cơ sở vật chất
Để đảm bảo chất lượng đào tạo theo tiêu chuẩn quốc tế, hệ thống cơ sở vật chất của VGU nói chung và CTKT nói riêng được trang bị đầy đủ và hiện đại, điển hình như sau:
Giảng đường và phòng hội thảo: Được trang bị máy chiếu, bảng thông minh và chỗ ngồi cho các bài giảng và thảo luận.
Thư viện: Thư viện trung tâm được phân chia thành nhiều khu khác nhau như Khu sách giáo khoa, tạp chí học thuật và tài liệu tham khảo; Khu tài nguyên số bao gồm sách điện tử, tạp chí trực tuyến và cơ sở dữ liệu như JSTOR, ScienceDirect, và IEEE Xplore; Khu vực học tập cung cấp không gian học tập yên tĩnh, phòng làm việc nhóm, và khu đọc ngồi theo bậc thang.
Phòng thực hành của CTKT: Được trang bị đầy đủ cho các hoạt động thực hành với cơ sở vật chất đa dạng như xưởng thiết kế, xưởng mộc, xưởng mô hình, phòng máy tính, phòng in, phòng chụp hình,…
Nền tảng học tập ảo: CTKT sử dụng Moodle là giao diện chính thức để giảng dạy. Ngoài ra, chương trình có một phòng Sáng tạo (Creative Room) cho phép sinh viên nâng cao khả năng sáng tạo thông qua âm nhạc.
Kết luận về CTKT tại VGU
Với sự hỗ trợ từ Chính phủ Việt Nam và CHLB Đức, VGU nói chung và CTKT nói riêng có nhiều lợi thế về chương trình đào tạo, chất lượng giảng viên, nguồn học bổng dồi dào, cơ sở vật chất hiện đại và một số yếu tố khác. Ngoài ra, môi trường quốc tế đa văn hóa cũng là một trong những yếu tố then chốt giúp VGU thu hút nhiều sinh viên từ Việt Nam và các nước, đặc biệt là những sinh viên có mong muốn được tiếp nhận nền giáo dục hiện đại của Đức dưới hình thức du học tại chỗ.
Cùng với những ưu điểm trên, CTKT tại VGU cũng đã và đang gặp một số khó khăn và thách thức nhất định, chẳng hạn như có sự khác biệt trong phương pháp và cách tiếp cận giảng dạy giữa các giảng viên đến từ trường đối tác (flying faculties) và giảng viên địa phương, thời gian dành cho đồ án thiết kế khá ngắn do lịch học được sắp xếp cuốn chiếu theo từng môn học (block course) khi môn học do giảng viên nước ngoài đến dạy, một số học phần thiếu kiến thức về kiến trúc bản địa và yếu tố văn hóa phương Đông,… Bên cạnh đó, việc huấn luyện giảng viên, nhân viên cũng như sinh viên khai thác sử dụng trang thiết bị các xưởng kiến trúc một cách hiệu quả cũng là một vấn đề cần được quan tâm. Với kỳ vọng đào tạo các thế hệ KTS mới, đáp ứng nhu cầu toàn cầu hóa trong tương lai, chương trình đòi hỏi sự nỗ lực từ nhiều phía để hướng đến hội nhập và thích ứng học thuật, đáp ứng nhu cầu phát triển không ngừng trong đào tạo kiến trúc nói chung.
TS. KTS. Lê Thị Thu Hương
ThS. KTS. Nguyễn Thị Hương Lan
ThS. KTS. Phạm Phú Song Hưng
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 03-2026)
Ghi chú
Bài viết được hoàn thành dựa trên dữ liệu từ Chương trình Kiến trúc (ARC Program) và trang web của VGU (https://vgu.edu.vn/vi/home).
1,2,3 Chương trình Kiến Trúc, Khoa Kỹ Thuật, Trường Đại học Việt Đức
Tài liệu tham khảo:
– HSA (2018): Module Description Handbook. Anhalt University of Applied Sciences. Dessau, Germany;
– ARC Program (2025): Program Documents for Accreditation. Faculty of Engineering. Vietnamese-German University;
– VGU (2025) Trang chủ – Vietnamese-German University. [online] Available at: https://vgu.edu.vn/vi/home [Accessed 27 Oct. 2025].
