Ngày 10/12/2025, tại Cung Thiếu nhi Hà Nội (quận Hoàn Kiếm) đã diễn ra Lễ công bố Khung hoạt động Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 và ra mắt Mạng lưới không gian sáng tạo Hà Nội. Sự kiện do UBND TP Hà Nội và Hội KTS Việt Nam chỉ đạo; Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cùng Tạp chí Kiến trúc tổ chức, với sự đồng hành của UNESCO, Tập đoàn Sovico và nhiều đối tác quan trọng trong nước và quốc tế.
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội là sự kiện thường niên được tổ chức từ năm 2021, thu hút sự tham gia rộng rãi của cộng đồng thiết kế, kiến trúc, nghệ thuật và sáng tạo trên cả nước. Qua từng mùa tổ chức, Lễ hội đã từng bước khẳng định bản sắc riêng thông qua các chủ đề gắn với di sản, công nghệ, đời sống đô thị và cộng đồng, tiêu biểu như: “Khơi nguồn sáng tạo – Sức sống mới cho di sản” (2021), “Thiết kế và Công nghệ – Sáng tạo – Cống hiến – Vì cộng đồng” (2022), “Dòng chảy kết nối và Di sản sáng tạo – Thiết kế – Cộng đồng – Sáng tạo” (2023), “Giao lộ sáng tạo – Đối thoại giữa kiến trúc di sản và nghệ thuật đương đại” (2024).
Không chỉ là một sự kiện văn hóa – nghệ thuật, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội trong những năm qua đã đóng vai trò như một nền tảng kết nối các nguồn lực sáng tạo, góp phần làm sống lại nhiều không gian di sản, thúc đẩy chuyển đổi công năng các địa điểm đô thị, đồng thời tạo cơ hội để giới trẻ, nghệ sĩ, kiến trúc sư và người dân cùng tham gia, cùng kiến tạo không gian sống của chính mình. Từ thực tiễn đó, Lễ hội ngày càng thể hiện rõ vai trò của sáng tạo như một động lực phát triển, gắn liền với đời sống xã hội và nhu cầu thực tế của cộng đồng.
Trên nền tảng những kết quả đã đạt được, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 được định hướng phát triển vượt ra khỏi khuôn khổ của một lễ hội thường niên, hướng tới trở thành một thiết chế sáng tạo đô thị. Theo định hướng này, Lễ hội không chỉ dừng lại ở việc tổ chức các hoạt động trình diễn, trưng bày hay sắp đặt nghệ thuật, mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo đô thị, nơi các ý tưởng được ươm mầm, thử nghiệm, triển khai và lan tỏa trong đời sống thường nhật của người dân.
Phát biểu khai mạc Lễ công bố, bà Vũ Thu Hà – Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt của Thành phố: Mọi nỗ lực sáng tạo đều phải gắn liền với đời sống người dân và sự phát triển của cộng đồng. Theo đó, Hà Nội mong muốn các dự án, ý tưởng sáng tạo khai thác giá trị văn hóa, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, cũng như các làng nghề truyền thống, không chỉ dừng lại ở các hoạt động trưng bày hay giới thiệu, mà cần được phát triển thành những dự án cụ thể, có khả năng thương mại hóa và phát triển bền vững. Đây là cách để việc gìn giữ văn hóa, đổi mới tư duy và phát triển kinh tế được kết nối hài hòa, tạo ra giá trị lâu dài cho cộng đồng cư dân đô thị: “Thành phố Hà Nội mong muốn nhận được nhiều hơn nữa sự đồng hành của các cơ quan quản lý, các trường đại học, doanh nghiệp, nghệ nhân, kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ và toàn thể cộng đồng sáng tạo để cùng xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo Việt Nam giàu bản sắc, hiệu quả bền vững ở tầm cao mới, tiếp tục hiện thực hóa chủ trương của thành phố Hà Nội về khai thác nguồn lực văn hóa phát triển kinh tế – xã hội Thủ đô một cách bền vững”.
Từ góc nhìn quốc tế, ông Jonathan Wallace Baker – Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam – đánh giá cao định hướng chuyển dịch của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Ông cho rằng, việc xây dựng hệ sinh thái sáng tạo sẽ tạo ra những cơ hội bền vững cho các nhà thiết kế, nghệ sĩ, doanh nghiệp sáng tạo, sinh viên và người dân. Khi sáng tạo trở thành một thực hành chung, gắn với đời sống hằng ngày, cộng đồng sẽ là chủ thể tham gia, cùng kiến tạo và cùng hưởng lợi từ các giá trị sáng tạo đó.
Với định hướng đặt con người và cộng đồng ở vị trí trung tâm, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 được kỳ vọng sẽ tiếp tục khẳng định vai trò của sáng tạo như một động lực phát triển đô thị bền vững, góp phần xây dựng Hà Nội trở thành Thành phố Sáng tạo – Nơi di sản được trân trọng, đời sống người dân được nâng cao và tương lai được kiến tạo từ chính những giá trị văn hóa bản địa.
Thu Vân
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 12-2024)
