Sau Đại hội III của Hội KTS Việt Nam (1983), tôi được Ban thường vụ Hội KTS Việt Nam giao phụ trách chuyên mục lý luận nghệ thuật của Hội. Tạp chí Kiến trúc đã giúp tôi rất nhiều trong công tác này. Tôi luôn được Chủ tịch Hội khuyến khích, động viên, các biên tập viên Tạp chí Kiến trúc bàn bạc giúp đỡ nội dung bài vở.
Những kỷ niệm đó còn rất rõ trong tôi. Tôi còn nhớ đã cùng KTS Đoàn Đức Thành, biên tập, thảo luận, sửa chữa nhiều bài viết “Về nguyên lý phản truyền thống của Kenzo Tange” (số 4/2000), bài “Về thuyết tính nhập nhằng trong kiến trúc của Robert Venturi” (số 1/2001); thảo luận cùng KTS Nguyễn Luận, biên tập về loạt bài phê phán trong kiến trúc đương đại Việt Nam như: “Đã ra đời một trào lưu kiến trúc dân gian mới” (tháng 6/2002), bài “Một thị hiếu không lành mạnh” (tháng 2/2003), đẩy mạnh cuộc phê phán, ngăn chặn tệ nạn làm hàng giả cổ, nhại tây phương trong kiến trúc, chúng tôi bàn đến cả minh họa bằng hình vẽ bút sắt – KTS Thanh Tùng, đã giúp tôi rất nhiều trong loạt bài kiến trúc Hậu hiện đại, kéo dài suốt hơn 10 số báo…
Trong đợt đấu tranh ngăn chặn sự tháo dỡ ngôi nhà trăm mái của KTS Lữ Trúc Phương ở Đà Lạt, Hội đã phát biểu ý kiến, nhiều KTS cũng lên tiếng bênh vực ngôi nhà trăm mái. Tôi được KTS Đoàn Đức Thành thúc giục và đã viết bài “Sáng tạo những không gian hấp dẫn là mong ước của KTS”. Rất đáng tiếc, cuộc đấu tranh này đã không ngăn nổi ngôi nhà trăm mái bị phá bỏ. Tuy nhiên, Tạp chí Kiến trúc đã làm những việc thật xứng đáng vai trò phản biện xã hội, các lãnh đạo Hội, các Tổng biên tập, các biên tập viên đã xứng đáng và có trách nhiệm với xã hội, với nghề nghiệp và có tay nghề báo chí.
Tôi còn nhớ, một lần đến trụ sở Hội, gặp KTS Hoàng Đạo Kính (lúc đó là PCT Hội), tôi hỏi “Anh đang làm gì đấy?” anh trả lời “Tôi đang xem bài Venturi của anh đây”! Sau đó chúng tôi trao đổi và anh khuyến khích tôi giới thiệu các lý thuyết kiến trúc mới trên thế giới. Một lần KTS Ngô Doãn Đức (lúc đó làm Chánh văn phòng Hội) rất vui vẻ và cho là rất thú vị khi xem bài viết “Những chặng đường phát triển nghệ thuật kiến trúc Việt Nam 50 năm qua (số 1-1999), trong đó tôi đã chia Kiến trúc Việt Nam ra làm 5 giai đoạn là tre, nứa, gỗ, gạch, bê tông cốt thép lắp ghép và bê tông cốt thép liền khối. Gần đây nhất, KTS Nguyễn Việt Châu – Tổng biên tập Tạp chí đã khích lệ, biên tập và đăng bài “Nhà thờ Ronchamp hôm nay” tôi mới viết để kỷ niệm ngày mất của KTS Le Corbusier.
Những kỷ niệm đó đã gắn bó tôi với Tạp chí Kiến trúc của Hội KTS Việt Nam rất lâu dài, lúc nào đến văn phòng tạp chí tôi cũng thấy ấm áp tình cảm gia đình. Mặc dầu nay đã lớn tuổi, không viết được nhiều như trước nữa, nhưng tôi vẫn thấy được khuyến khích và thấy rõ trách nhiệm của một KTS với Hội, với quần chúng, cho nên sẽ phải cố gắng tham gia nhiều hơn với Tạp chí Kiến trúc.
Xin chúc mừng 30 năm tuổi Tạp chí Kiến trúc Hội KTS Việt Nam!
PGS.TS.KTS Tôn Đại
