Những phòng tắm mở

Phòng vệ sinh, WC, hay nói một cách đơn giản và… nhẹ nhàng là phòng tắm (dĩ nhiên không chỉ để tắm) ngày càng được quan tâm hơn trong nhà ở gia đình. Phòng tắm giờ đây không phải là “công trình phụ” nữa mà là một không gian rất quan trọng của ngôi nhà. Phòng tắm ngày càng được đầu tư nhiều hơn trong cả thiết kế và chi phí xây lắp. Nếu tính suất đầu tư trên m2 sàn xây dựng, thì phòng tắm là một trong những phòng chức năng có suất đầu tư lớn nhất. Bên cạnh việc đầu tư vật liệu (gạch ốp lát, trần, vách…), thiết bị vệ sinh (bồn cầu, chậu rửa, vòi…) thì giải pháp kiến trúc – nội thất của phòng tắm cũng có nhiều thay đổi phù hợp với kiến trúc mới của tổng thể ngôi nhà cũng như cách sống, sinh hoạt mang màu sắc hiện đại, cá tính hơn. Một trong những xu hướng thiết kế gần đây là những phòng tắm mở.

Phòng tắm ngăn cách với phòng ngủ bằng vách kính để mở rộng không gian và tạo ấn tượng với chất liệu

Từ đóng đến mở

Theo quan niệm cũ, phòng tắm là “công trình phụ”, là nơi không có gì đẹp đẽ cả, thậm chí xấu xí (và thực tế là như thế); và cái hoạt động tắm rửa (cùng các hoạt động vệ sinh khác) là những hoạt động cũng không có gì thú vị, nó thuần túy như một nghĩa vụ phải làm, mang yếu tố sức khỏe – sinh lý nhiều hơn là tâm lý. Chính vì thế các phòng vệ sinh, phòng tắm trong các ngôi nhà trước kia thường bị đẩy ra chỗ xa nhất, xấu nhất, tối nhất. Phòng tắm cũng luôn được xây cất với cách thức khép chặt, đóng kín; nhằm che khuất đi những gì thực tế là không đẹp và những quan niệm về hành vi cho là “không đẹp” ở bên trong.

Hiện nay, điều kiện kinh tế trong mặt bằng chung xã hội đã khá hơn nhiều, quan niệm về kiến trúc đã thay đổi ở phần lớn bộ phận dân cư đô thị. Và theo đó, cách nhìn về phòng tắm cũng thay đổi theo. Cũng phải nói thêm rằng sự phát triển của thị trường vật liệu và thiết bị xây dựng góp phần lớn và sự đổi thay này, làm cho phòng tắm ngày càng đa dạng và phong phú hơn, chất lượng hơn. Phòng tắm trở thành một bộ phận, một không gian quan trọng trong ngôi nhà. Phòng tắm được ưu ái diện tích, vị trí; được đầu tư thiết kế, trang bị tiện dụng hơn, đẹp hơn. Phòng tắm không chỉ là nơi vệ sinh cơ thể thuần túy nữa mà còn là nơi thư giãn tinh thần. Vì thế như một logic tự nhiên, người ta muốn phòng tắm phải được phô ra, khoe ra để nhìn, để ngắm, để hưởng thụ không gian ấy; và cũng muốn tận hưởng những giá trị của phòng tắm đem lại khi… ở trong phòng tắm.

Phòng tắm “mở” bởi lý do chính là khai thác ánh sáng xuyên phòng

Mở vào trong và mở ra ngoài.

Bồn tắm “mở” sang phòng ngủ qua ô kính

Những phòng tắm tiện nghi ngày càng được kéo về sát phòng ngủ để tiện dụng cho sinh hoạt, thay vì nằm ở những vị trí xa như những ngôi nhà kiểu cũ. Và như một thứ luật bất thành văn đối với các kiến trúc sư; trong một ngôi nhà, phòng ngủ chính (master bedroom) phải có phòng tắm riêng. (tất nhiên nếu phòng ngủ nào cũng có phòng tắm riêng thì thật tốt) Đối tượng sử dụng hai không gian liền kề nhau này thường là vợ chồng trẻ, hoặc trung tuổi. Và có quan niệm như đã nói ở trên, họ không ngần ngại xóa bỏ khoảng cách giữa phòng tắm và phòng ngủ. Và kết quả là những bức tường bị phá bỏ, những cánh cửa gỗ đặc cũng không cần thiết phải tồn tại. Thay vào đó là những vách kính từ mờ ảo đến trong suốt; thậm chí ở một số trường hợp phòng ngủ đủ rộng thì phòng tắm nằm luôn trong phòng ngủ chẳng cần ngăn cách gì. Đó là kiểu phòng tắm “mở” vào trong. Với những chủ nhân như thế này, bên cạnh việc mở phòng tắm ra để “khoe” phòng tắm đẹp, thì họ cũng rất thoài mái, rất… “tây” trong vấn đề sử dụng phòng tắm. Đối với họ, đó là một sự hưởng thụ, thư giãn không có gì là xấu, không có gì phải giấu. Và thậm chí đó là một sự thú vị của sự sinh hoạt riêng tư trong phòng ngủ.

Việc “mở” một phòng tắm với phòng ngủ khá phổ biến trong những ngôi nhà được thiết kế xây dựng theo quan điểm hiện đại, kiến trúc hiện đại. Tuy nhiên, việc “mở” đó cũng là giải pháp kiến trúc – nội thất trong nhiều trường hợp. Đó là khi phòng tắm kế liền phòng ngủ nhưng không có hướng thoáng – sáng, nên việc sử dụng vách kính là một giải pháp chiếu sáng xuyên phòng. Hoặc trong một không gian không lớn của phòng ngủ, thì việc “mở” phòng tắm là một thủ pháp vay mượn để mở rộng tầm nhìn, mở rộng không gian cho cả hai.

Bên cạnh những phòng tắm mở vào trong là những phòng tắm mở ra ngoài. Đó là những phòng tắm có khoảng trống, tầm nhìn hướng ngoại; mà thay vì được che kín theo kiểu truyền thống lại được mở rộng (bằng cửa sổ lớn, vách kính, hoặc… bỏ trống) để tận hưởng không gian, tận hưởng thiên nhiên bên ngoài bằng cả thị giác và cảm giác. Những phòng tắm kiểu này thường đòi hỏi một khoảng cách “an toàn” nhất định của khoảng mở. Ví dụ như phòng tắm trên tầng cao, không có kiến trúc nào ở cự ly gần chiếu vào; nếu ở tầng trệt thì phải có một khoảng đất, một khoảng vườn của mình để có thể kiểm soát, tránh những lối giao thông qua lại. Ở trong phòng tắm nhìn ra một không gian rộng lớn, nhìn ra một góc tiểu cảnh đẹp, hay gần gũi cây cối thiên nhiên cũng là một cái thú, sự thư giãn tích cực và hiệu quả cho tinh thần. Trong nhiều trường hợp bị hạn chế về không gian, hay mặt thoáng, thì việc xử lý một phòng tắm mở ra… giếng trời cũng là một giải pháp mang lại hiệu quả nhất định – tất nhiên hướng mở ra giếng trời phải kín đáo, tránh bị “chiếu” từ các vị trí  khác trong nhà.

Các phòng tắm có trang bị hệ thống thiết bị tắm thư giãn (như bồn tắm, bồn sục…) nhất thiết phải được nghiên cứu tính toán “mở” ra ngoài để tạo cảm giác thoải mái, sảng khoái. Cảm giác không gian mở rộng và tận hưởng ánh sáng tự nhiên là những yếu tố quan trọng bên cạnh những thiết bị thư giãn. Thật không thú vị lắm nếu như ngâm mình trong bồn tắm mà xung quanh là… những bức tường.

Phòng tắm nằm ngay trong phòng ngủ không cần ngăn che
Một phòng tắm thư giãn trên tầng mái, mở ra không gian phía trước

Mở – cũng cần cẩn trọng

Phòng tắm mở không phải là quá mới mẻ, nhưng vẫn đang là một xu hướng phổ biến hiện nay. Tuy nhiên, ngoài những mặt tích cực đạt được, thì những phòng tắm kiểu này cũng bộc lộ những nhược điểm của nó. Những phòng tắm mở kế bên phòng ngủ; khi mới nhìn, mới thấy, dù là ở bản vẽ phối cảnh 3D hay thực tế khi mới thi công xong, hầu như ai cũng thấy ấn tượng và thích thú. Nhưng khi sử dụng lại là chuyện khác. Văn hóa Á Đông nói chung vẫn đề cao sự kín đáo, và điều đó ăn sâu vào tâm lý mỗi người. Rất nhiều khách hàng sau khi đồng ý với phương án thiết kế phòng tắm mở  của kiến trúc sư đã… ân hận vì thấy lộ quá, hở quá, bất tiện cho sử dụng và sinh hoạt. Ở một góc độ khác, phòng tắm không chỉ để tắm; nên dù tắm có “đẹp” đi chăng nữa, có thể phô bày; thì những “hoạt động khác” là… không nên, không thể! Rất nhiều người đã tìm cách che chắn cái sự mở này sau một thời gian sử dụng, bằng cách dán mờ kính, bằng mành, rèm. Và nữa, những phòng tắm mở ban đầu thường được dành cho những vợ chồng trẻ, những vợ chồng son. Nhưng khi không còn trẻ nữa người ta sẽ nghĩ khác, và không phải lúc nào cũng chỉ còn “ta với mình” nữa. Đó là những lý do để các phòng tắm mở lại đóng dần.

Với những phòng tắm mở ra ngoài cũng gặp phải những vấn đề tương tự; khi người tắm đứng “thiên nhiên” gần thiên nhiên, sẽ có cảm giác… run – nhất là với phái nữ. Tâm lý lo lắng thường trực, luôn e sợ ai đó nhìn thấy. Nhiều khi tiếng động tự ngoài tự nhiên như gió thổi, lá rơi hay con vật gì đó chạy nhảy bên ngoài cũng làm người sử dụng đứng tim. Sự rộng mở và khoáng đạt của không gian, của thiên nhiên chưa hẳn đã làm cho tâm lý thoải mái, nếu như giải pháp thiết kế chưa thấu đáo.

Vậy thì, nếu làm phòng tắm mở, hãy thật cẩn trọng!

Phòng tắm “mở ra ngoài” mang phong cách thô mộc, gần gũi với cây xanh, thiên nhiên
“Mở ra ngoài” với phong cách hiện đại, thanh lịch.

Nguyễn Trần Đức Anh
© Tạp chí kiến trúc