Phong trào hoạt động KTS trẻ: Đổi mới để tích cực hội nhập

Đại dịch Covid 19 với những thách thức, tác động đòi hỏi sự thích nghi của tất cả các lĩnh vực. Tuy nhiên, trong thời gian cuối năm 2020, đầu năm 2021, phong trào hoạt động của KTS trẻ vẫn có những nhân tố tích cực

Cẩm nàn vật liệu 2021 một ấn phẩm được giới KTS trông đợi
  • Chào mừng Đại hội Hội KTS Việt Nam khóa IX thành công vào tháng 9/2020, CLB KTS Trẻ Việt Nam chào mừng sự ra đời của CLB KTS trẻ Trung du và miền núi phía Bắc ngày 1/11/2020 tại Mộc Châu, Sơn La với trên 400 thành viên của 20 tỉnh thành tham dự. Đặc biệt, trong khuôn khổ chương trình còn có Hội thảo về phát triển quy hoạch kiến trúc khu du lịch quốc gia Mộc Châu trong tổng thể không gian kinh tế du lịch Tây Bắc.
  • Đầu năm 2021, ngày 6/1, Ban điều hành CLB KTS trẻ Việt Nam họp phiên toàn thể tại Nha Trang đã thống nhất hiệp thương đề cử cơ cấu nhân sự Chủ nhiệm, các Phó chủ nhiệm và Thường trực BĐH nhiệm kỳ 2021-2025 trình Thường vụ Hội KTS Việt Nam phê duyệt.
  • Trong tháng 4/2021, Ban Chủ nhiệm trù bị CLB KTS trẻ Nam Trung Bộ – đã tổ chức thành công hội thảo “Tác quyền trong sáng tạo kiến trúc” với 250 thành viên của 12 tỉnh thành thuộc Nam Trung Bộ.
  • Ngày 27/4/2021, CLB KTS trẻ Việt Nam tổ chức thành công Hội thảo Chào mừng Ngày Kiến trúc Việt Nam, kết nối online trên 10 đầu cầu tỉnh thành cả nước. Nhìn chung, hoạt động hệ thống CLB KTS trẻ Việt Nam đã thành hình, phát triển bề rộng cũng như sáng tạo riêng tại các khu vực, vùng – miền địa phương. Các cuộc vận động nghĩa tình cứu trợ đồng bào khó khăn trong nạn dịch Covid 19 đã được các CLB như Bắc Ninh, Bắc Giang, Nghệ An, Đồng Nai nỗ lực triển khai đầy ý nghĩa…
Hội thảo “Tác quyền trong sáng tạo kiến trúc”

Đại dịch ập đến bất ngờ, ngoài dự liệu gây tổn hại toàn cầu cho các quốc gia, mọi ngành nghề, mọi thành phần xã hội. Việt Nam trải qua 4 đợt bùng dịch đã rất nỗ lực chống chọi và là điểm sáng trong phòng chống thời gian qua. Nhưng vào thời điểm hiện nay, gần 2 tháng giãn cách theo chỉ thị 16 tại TPHCM, các tỉnh phía Nam và gần đây là Hà Nội đã tác động sâu sắc đến công việc của giới kiến trúc. Dẫu việc thiết kế vẫn có thể làm việc tại nhà, từ xa và các cuộc họp online tuy nhiên những tác động quan ngại nghiêm trọng:

  • Thị trường xây dựng sụt giảm kể cả các công trình dự án lớn cho đến đầu tư tư nhân nhỏ. Thời gian chuẩn bị đầu tư và xây dựng kéo dài vì giãn cách, bất tiện di chuyển, đứt đoạn chuỗi cung ứng vật tư và lao động;
  • Thị trường nhà ở trong dân cư và đầu tư trang trí nội thất, đầu tư thương mại dịch vụ nhỏ lẻ, ngành du lịch… bị tổn hại nghiêm trọng, ngưng trệ. Tâm lý an toàn – không thiết yếu khiến người dân thắt chặt hầu bao, hoãn mọi kế hoạch, một lượng lớn KTS trẻ chuyên hành nghề mảng này thực tế mất việc, cắt giảm nhân sự, làm việc cầm cự;
  • Quy mô thị trường sụt giảm dẫn đến các văn phòng đang có triển vọng phát triển tốt mất nhịp tăng trưởng, không phát triển thị trường mới được, không đủ trả quỹ lương, cắt giảm chi phí và mất nhân sự giỏi, không dễ khôi phục nhanh khi giai đoạn phục hồi;
  • Hoạt động phong trào KTS trẻ cũng ảnh hưởng nghiêm trọng, khí thế đang tốt nhưng giờ đây phải đình hoãn mọi hoạt động quy mô lớn, các hoạt động giao lưu, hạn chế di chuyển, chuyển sang tương tác online còn nhiều hạn chế chưa thích ứng được. Đặc biệt, việc tổ chức Liên hoan KTS trẻ lần 9 tại Khánh Hòa phải dời từ tháng 4 sang tháng 8/2021 và giờ đây BTC thống nhất chuyển sang năm 2022, khi Việt Nam bình ổn Covid 19 đạt miễn dịch cộng đồng….
Hội Kiến trúc sư Bắc Ninh đã tổ chức phát quà cho các cháu thiếu nhi trong các khu vực bị cách ly, phong tỏa
Câu lạc bộ KTS trẻ Nghệ An chung tay đẩy lùi Covid

Ngoài việc thích ứng khó khăn sinh hoạt, tâm lý và thu nhập việc làm từng KTS phải đối mặt, những văn phòng, tổ chức doanh nghiệp đều phải tự thay đổi, điều chỉnh nhằm tồn tại và tìm ra những cách thức hiệu quả trong giãn cách hay bình thường mới của đời sống kinh tế xã hội và hành nghề kiến trúc.

Trước những đổi thay trong tình hình khó khăn, bài toán đổi mới sáng tạo đối với hoạt động của phong trào KTS trẻ thật sự là một thách thức lớn, cấp bách và mang tính trách nhiệm cao. Làm sao để anh em vẫn kết nối giao lưu và thể hiện các cơ hội nghề trong bối cảnh giãn cách? Hình thức hoạt động nào sẽ duy trì tính liên tục của nghề sáng tạo, vẫn thúc đẩy các giá trị của cộng đồng? Làm sao giảm chi phí tổ chức, chi phí tham gia để phù hợp với tình hình khó hiện nay? Làm thế nào giúp KTS sớm có chứng chỉ hành nghề mới theo Luật Kiến trúc?…

Ban điều hành CLB KTS trẻ Việt Nam đã thảo luận rất nhiều và thống nhất đưa ra các kế hoạch điều chỉnh, kể cả các ý tưởng mới đột phá lần đầu áp dụng, cụ thêr như sau:

  • Tăng cường các chương trình hội thảo tọa đàm online theo chuyên đề, phân tán, nhóm nhỏ đáp ứng nhu cầu nội dung và sức sáng tạo chủ động của CLB trẻ các vùng, miền, địa phương;
  • Xây dựng các chương trình lưu trữ, quảng bá hệ thống thông tin KTS trẻ trên cả nước, dễ truy cập, tra cứu tìm kiếm và trao đổi, thông qua các nền tảng số hóa, các trang thông tin điện tử.
  • Tổ chức lần đầu Cuộc thi Sáng tạo KTS trẻ hàng năm để tìm kiếm và vinh danh các KTS trẻ tài năng dưới 40 tuổi. Năm nay, 2021, dự kiến phát động tháng 8 và tổ chức công bố kết quả trao giải vào tháng 11;
  • Diễn đàn KTS trẻ Việt Nam lần 2 tổ chức vào tháng 11 tại Hà Nội mang thể thức mới, tinh gọn hơn và đồng thời tạo điều kiện cả mô hình offline và online để đông đảo KTS cả nước theo dõi và mời KTS quốc tế cùng tham gia.

Nhìn chung, những cải tiến vừa mang tính tình thế vừa là sự đổi mới tương tác cùng cộng đồng KTS trẻ trong tương lai gần để giữ nhịp phát triển.

Nhìn xa hơn nữa, vẫn cần những chiến lược nhằm thúc đẩy năng lực KTS trẻ Việt Nam phát triển mạnh mẽ, cải thiện chất lượng môi trường hành nghề và cổ súy những nỗ lực dấn thân đột phá, chuyên nghiệp để nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế. Chiến lược thứ nhất tập trung vào lực lượng mũi nhọn tạo cảm hứng, dẫn dắt xu hướng phát triển cho những trào lưu khác của những KTS trẻ hơn, ở độ tuổi mới ra trường. Đặc thù các KTS trẻ Việt Nam hiện hành nghề cá nhân hoặc điều hành văn phòng nhỏ, rất ít doanh nghiệp kiến trúc tư nhân có quy mô nhân sự đạt tầm trung từ 30 – 50 nhân sự. Chiến lược thứ 2 là nỗ lực kiến tạo môi trường hành nghề công bằng, văn minh và minh bạch công tâm, tạo các cơ hội phát triển cho KTS trẻ thông qua đào tạo, huấn luyện, thi cử, vinh danh và kiến tao bảo vệ môi trường hành nghề tiến bộ cho anh em với nhận thức tôn trọng phát triển chung của xã hội và từ chủ đầu tư, các cấp quản lý nhà nước.

Giao lưu Kiến trúc sư Trẻ vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên tại Đà Nẵng

Một số định hướng đặt ra cho các chiến lược trên như sau:

  • Tổ chức các hoạt động hội thảo, tọa đàm, đào tạo, workshop về các chuyên đề nghề nghiệp;
  • Nỗ lực vận động các chủ đầu tư nhà nước và tư nhân tổ chức thi tuyển kiến trúc rộng rãi hoặc chọn lọc để kích thích tạo môi trường thi đấu trổ tài cho các KTS trẻ; Sáng tạo đăng cai các cuộc thi thiết kế ý tưởng Competition cho KTS trẻ đa dạng chủ đề thể loại;
  • Xây dựng hệ khung giải thưởng Awards để vinh danh KTS tài năng và nỗ lực tiến bộ trên cả nước;
  • Đề cử giới thiệu và hỗ trợ các gương mặt KTS trẻ Việt Nam tham gia các hoạt động chuyên môn giao lưu, học thuật và thi cử quốc tế;
  • Xây dựng danh sách các công ty, văn phòng – Studio KTS trẻ hành nghề chuyên nghiệp để tạo mạng lưới chuyên môn hỗ trợ học tập chuyên nghiệp….

Có lẽ đại dịch Covid cũng là một “đặc sản” của quá trình hội nhập mà chúng ta phải thích ứng. Có những khó khăn và thách thức, nhưng tôi cho rằng đó cũng là cơ hội để chúng ta có những chuyển biến tích cực, thích ứng để phát triển tốt hơn. Và trên hết, phong trào hoạt động KTS trẻ cả nước không thể thiếu tinh thần đoàn kết, đồng lòng, tiên phong trong lĩnh vực sáng tạo kiến trúc của tất cả anh em KTS trên cả nước.

KTS Nguyễn Thu Phong – Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 06-2021)