Thấm thoắt đã 30 năm trôi qua kể từ ngày thành lập Tạp chí Kiến trúc. Đồng hành với giới nghề, trải qua những khó khăn của cơ chế thị trường, những thách thức của thời kỳ hội nhập, Tạp chí Kiến trúc đã cùng chia sẻ những lo lắng, trăn trở của nhiều thế hệ KTS: thách thức giữa bảo tồn và phát triển, bản sắc kiến trúc và đô thị, những vấn đề quy hoạch – kiến trúc – và quản lý đô thị, kiến trúc xanh và phát triển bền vững…
30 năm – với một đời người thì đã bước vào tuổi “tam thập nhi lập”, với một cuốn Tạp chí – người bạn đồng hành với giới KTS thì đó là quãng thời gian nỗ lực để trưởng thành, nỗ lực sát cánh cùng anh em KTS để thực hiện nhiệm vụ của cơ quan ngôn luận của Hội KTS Việt Nam. 30 năm nhìn lại, Tạp chí Kiến trúc đang tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ tuyên truyền theo định hướng của Hội KTS Việt Nam, tiếp cận môi trường làm nghề của anh chị em KTS trẻ, theo sát và góp phần định hướng sáng tác kiến trúc theo xu hướng phát triển bền vững…. Tạp chí Kiến trúc mong rằng sẽ tiếp tục nhận được sự ủng hộ của Hội KTS Việt Nam, các chi hội KTS địa phương và đông đảo anh chị em KTS trên toàn quốc….
Trước những biến đổi lớn lao của đất nước, trước Đại hội KTS toàn quốc lần thứ III – đổi tên Đoàn KTS Việt Nam thành Hội KTS Việt Nam, ngày 26/1/1983 Ban Tuyên huấn Trung ương đã ra quyết định số 34/TH cho phép xuất bản Tạp chí Kiến trúc với tư cách là cơ quan ngôn luận của Hội KTS Việt Nam, dành cho các KTS, cho những người làm công tác xây dựng và cho sinh viên kiến trúc.
Tập san Tạp chí Kiến trúc những năm đầu
Từ đó tới nay, sau 30 năm hoạt động và phát triển, Tạp chí luôn luôn phấn đấu hướng tới một nền kiến trúc Việt Nam chuyên nghiệp, tiên tiến, gắn bó hữu cơ với đời sống của nhân dân, với truyền thống văn hóa dân tộc…
Những năm qua, Tạp chí tập trung đề cập những vấn đề cơ bản của nền kiến trúc Việt Nam, đó là:
– Giới thiệu và nhìn nhận các sáng tác kiến trúc, các đồ án quy
hoạch đô thị và khu dân cư;
– Các vấn đề lý luận và thực tiễn của kiến trúc;
– Các giá trị của di sản kiến trúc dân tộc;
– Các thành tựu của kiến trúc thế giới;
– Công tác đào tạo KTS và tổ chức hành nghề của KTS;
– Cung cấp thông tin đa dạng và kịp thời về các hoạt động kiến
trúc trong nước và ngoài nước.
Trong sự phát triển chung của đất nước, của nền kiến trúc Việt, sự phát triển của Tạp chí Kiến trúc – Hội KTS Việt Nam đã ghi dấu ấn theo từng giai đoạn. Có thể nhìn lại sự trưởng thành và phát triển của Tạp chí qua những thời kỳ sau:
Giai đoạn 1983- 1993:
Trong 10 năm đầu, vượt qua những hạn chế của một Tạp chí chuyên ngành , Tạp chí Kiến trúc liên tục phấn đấu để trở thành một ấn phẩm có chất lượng về nội dung, đẹp về hình thức, có sức thu hút, trở thành ấn phẩm có uy tín của cả giới kiến trúc và xây dựng.
Qua 10 năm 1983-1993, Tạp chí Kiến trúc ngày càng trở nên có ích và cần thiết cho hàng ngàn KTS, sinh viên kiến trúc, cho giới kiến trúc và xây dựng nói chung. Hơn thế nữa, Tạp chí Kiến trúc cũng được giới kiến trúc nước ngoài ghi nhận. KTS Vassilis Sgoutas, Chủ tịch Hội Liên Hiệp KTS Quốc tế đã nhận xét: “Ở một quốc gia còn rất nghèo mà giới kiến trúc có một ấn phẩm riêng như Tạp chí Kiến trúc là điều rất đáng quý, là điều không phải nước giàu có nào cũng làm được. Điều đó thật đáng biểu dương”.
Trong những năm đầu của giai đoạn này, Tạp chí Kiến trúc do KTS Ngô Huy Quỳnh làm Tổng Biên tập. Từ năm 1985 đến năm 2005, với sự lãnh đạo của KTS Nguyễn Trực Luyện – Tổng biên tập, Tạp chí Kiến trúc đã liên tục phấn đấu, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp phát triển kiến trúc nước nhà, thực hiện đúng đường lối của Đảng đã vạch ra – Đó là xây dựng một nền kiến trúc Việt Nam tiên tiến và đậm bản sắc.
Giai đoạn 1993 – 2003:
Từ Tạp chí ấn hành hàng quý, trở thành Tạp chí ấn hành 2 tháng một kỳ và từ đầu năm 2004 đã chuyển thành Tạp chí ra hàng tháng. Từ khổ 19x27cm ban đầu chuyển sang khổ 25,5×25,5 cm; độ dày từ 60 trang tăng lên100 trang; từ in đen – trắng chuyển dần sang in 4 màu; từ số lượng 2000 bản tăng lên 5000 bản vào năm 2003. Tạp chí Kiến trúc đã đạt tirage – lượng phát hành lớn nhất trong ngành nghệ thuật so với các Tạp chí chuyên ngành khác.
Trong thời kỳ đổi mới, với những thách thức của cơ chế thị trường, một mặt Tạp chí duy trì và đẩy mạnh tính học thuật, nâng cao tính chuyên nghiệp bắt buộc của một ấn phẩm chuyên ngành, mặt khác những người làm Tạp chí tăng cường mối quan tâm tới bạn đọc với tư cách là thước đo của thị trường, tăng cường độ nhạy cảm với những biến động mau lẹ trong phát triển kiến trúc đương đại. Tạp chí Kiến trúc đã cố gắng hết sức tạo dựng diện mạo riêng, giữ vững uy tín với bạn đọc, hoàn thành đúng và đủ bổn phận của mình trước cộng đồng.
Tại Hội nghị khoa học của giới báo chí – kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Hội nghị TW 5 tổ chức vào tháng 6/2003, đồng chí Nguyễn Khoa Điềm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư TƯ Đảng, Trưởng ban Tư tưởng Văn hóa TƯ đã nhận xét: “Tạp chí Kiến trúc, bên cạnh tính chuyên môn, đã mang tính phổ cập đại chúng, có vị trí trong xã hội”.
Tạp chí Kiến trúc đã vinh dự được Hội trao tặng giải Nhì Giai thưởng Kiến trúc Quốc gia 1998 dành cho thể loại ấn phẩm kiến trúc.
Nhân kỷ niệm 20 năm Tạp chí Kiến trúc ra số đầu tiên (1983-2004), Chủ tịch nước CHXHXN Việt Nam đã tặng thưởng Tạp chí Kiến trúc Huân chương Lao động Hạng Ba.
Chuyên mục Sáng tác Kiến trúc- TCKT số Quý 3 năm 1991
Giai đoạn 2003 – 2013:
Trước sự bùng bổ về kiến trúc – xây dựng trên cả nước, Tạp chí Kiến trúc chịu sự cạnh tranh mạnh mẽ từ việc phát triển của các Tạp chí, Báo mạng về nội thất, kiến trúc, quy hoạch…Tuy nhiên, với nỗ lực của Ban biên tập, sự giúp đỡ của đông đảo cộng tác viên, dưới sự chỉ đạo sát sao và giúp đỡ tận tình của Lãnh đạo Hội KTS Việt Nam, Tạp chí Kiến trúc đã luôn hoàn thành chức năng là cơ quan ngôn luận của Hội Kiến trúc sư Việt Nam, đáp ứng nguyện vọng của đông đảo bạn đọc là các KTS, kĩ sư, các chuyên gia trong lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch, văn hóa, lịch sử cùng các nhà quản lý, đầu tư, doanh nghiệp… Vượt qua những thách thức của nền kinh tế thị trường, Tạp chí Kiến trúc vẫn luôn bám sát thực hiện tốt định hướng phát triển văn hóa, văn nghệ của Đảng, Nhà nước, luôn khẳng định vị thế của mình là Tạp chí có uy tín nhất trong lĩnh vực quy hoạch, kiến trúc.
– Công tác lý luận phê bình của Tạp chí không ngừng được đổi mới nhằm góp phần định hướng kiến trúc Việt Nam hiện đại, theo kịp bước tiến của Kiến trúc thế giới, đồng thời cố gắng gìn giữ và phát huy những nét riêng, đặc trưng truyền thống của dân tộc.
– Tuyên truyền về các hoạt động của Hội KTS Việt Nam hội nhập quốc tế, tôn vinh những ý tưởng sáng tạo, không ngừng nâng cao chất lượng hành nghề của giới KTS Việt Nam. Tạp chí Kiến trúc đã luôn nỗ lực giới thiệu tới bạn đọc cả nước nhiều chuyên đề mới với nội dung phong phú – đa dạng về các vấn đề lý luận và thực tiễn sáng tác thiết kế Kiến trúc – Quy hoạch. Đặc biệt, Tạp chí Kiến trúc đã giới thiệu, tôn vinh những ý tưởng sáng tạo nổi bật của các dự án tiêu biểu qua Chuyên mục “Những dự án tiêu biểu làm đẹp đất nước” và “Nhịp cầu Kiến trúc – Vật liệu xây dựng”, thật sự tạo được mối liên hệ chặt chẽ cho các Chủ đầu tư, Công ty Tư vấn Thiết kế Kiến trúc – Xây dựng, Công ty Vật liệu Xây dựng, Vật liệu hoàn thiện…. đã và đang đóng góp to lớn vào sự phát triển nền kiến trúc nước nhà trong thời kỳ mới.
– Gắn chặt với các hoạt động quy hoạch – kiến trúc tại nhiều địa phương, huy động các ý kiến, kết quả nghiên cứu của các chuyên gia trên cả nước nhằm nhận diện và đóng góp nhiều ý tưởng cho sự phát triển bền vững của các Tỉnh, Thành phố trong thời kỳ mới. Đặc biệt, nhân kỉ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc đã phối hợp với UBND Thành phố Hà Nội thực hiện Chuyên đề “Thăng Long – Hà Nội – Những thách thức giữa bảo tồn và Phát triển” – Một chuyên đề có chất lượng học thuật và thực tiễn đóng góp vào sự phát triển của Thủ đô. Cuốn sách “1000 năm Thăng Long – Hà Nội” do Tạp chí biên soạn đã vinh dự được trao giải Ba Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2012
– Với vai trò là Cơ quan ngôn luận của Hội KTS Việt Nam, nơi gặp gỡ, kết nối các chuyên gia trong nước và quốc tế, Tạp chí Kiến trúc đã phối hợp với các đơn vị của Hội KTS Việt Nam đã tổ chức nhiều Cuộc thi và Hội thảo có ý nghĩa: Giải thưởng Bông Mai vàng, Nhà ở nông thôn, Cuộc thi Thiết kế Nhà ở cho người thu nhập thấp ở Hà Nội, Cuộc thi ý tưởng quy hoạch Kiến trúc Khu đô thị mới Gia Lâm – Hà Nội, Cuộc thi ý tưởng quy hoạch kiến trúc Khu đại học Phố Hiến – Hưng Yên, Hội thảo quốc tế “Thăng Long – Hà Nội – Những thách thức giữa bảo tồn và Phát triển”… Bên cạnh đó, Tạp chí đã phối hợp với UBND các địa phương, tổ chức các số chuyên đề về kiến trúc – quy hoạch các địa phương như: Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Bà Rịa – Vũng Tàu, Đà Nẵng… góp phần vào sự phát triển của nhiều địa phương trên toàn quốc.
– Trước xu hướng hội nhập quốc tế, Tạp chí Kiến trúc đã tăng cường công tác liên kết, hợp tác với nhiều KTS nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, các Hội KTS quốc tế, Trường đại học nổi tiếng trên thế giới nhằm tạo nên nhịp cầu chia sẻ thông tin, kinh nghiệm hành nghề và các công nghệ vật liệu tiên tiến tới KTS Việt Nam. Đặc biệt, Tạp chí Kiến trúc kết hợp với Đại Học Milano – ra số chuyên đề “Nhịp cầu kiến trúc Việt Nam – Italy” góp phần xây dựng mối quan hệ tốt giữa Hội KTS hai nước nói riêng và Việt Nam – Italia nói chung.
– Các chuyên mục và hoạt động của Tạp chí đã kịp thời phản ánh thực tiễn sáng tác nóng hổi của cuộc sống, đồng thời tạo nguồn tài chính cho Tạp chí và cũng đã nhận được nhiều phản hồi tích cực của bạn đọc trong và ngoài giới, góp phần nâng cao vai trò vị thế của Tạp chí nói riêng và Hội KTS Việt Nam nói chung trong việc kết nối hoạt động của các công ty tư vấn kiến trúc với các chủ đầu tư.
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thường trực Ban Bí thư, Hội đồng Lý luận phê bình văn học – nghệ thuật Trung ương đã tổ chức xét tặng thưởng, hỗ trợ các tác phẩm lý luận, phê bình văn học – nghệ thuật 2012. Tại kỳ xét tặng này, GS.TS.KTS Nguyễn Việt Châu – Tổng Biên tập Tạp chí Kiến trúc đã được trao tặng thưởng Giải B với chùm bài viết: “Bảo tồn, trùng tu di sản kiến trúc thế giới – lý luận và thực tiễn” “Kiến trúc sinh thái, đỉnh cao của kiến trúc hiện đại – truyền thống” “Hà Nội xanh – bao giờ thành hiện thực”. Hội đồng Lý luận phê bình văn học – nghệ thuật Trung ương đã tặng thưởng cho Tạp chí Kiến trúc – một trong 10 đơn vị có nhiều tác phẩm lý luận, phê bình tham gia đợt xét thưởng năm 2010-2012.
Định hướng phát triển:
Năm 2013 đánh dấu chặng đường 30 năm thành lập và phát triển của Tạp chí Kiến trúc, bên cạnh những nỗ lực đổi mới về nội dung và hình thức nhằm khẳng định vai trò là cơ quan ngôn luận của Hội KTS Việt Nam, là diễn đàn tin cậy của anh chị em KTS, Tạp chí Kiến trúc sẽ tập trung vào những vấn đề sau:
• Nâng cao chất lượng nội dung Tạp chí.
• Tập trung chủ yếu vào các mảng:
– Định hướng sáng tác kiến trúc
– Tư vấn phản biện xã hội
– Lý luận phê bình kiến trúc
• Bám sát thực tiễn xã hội, mở chuyên mục mới, đáp ứng nhu cầu của giới nghề cũng như cuộc sống xã hội.
• Tăng cường kết hợp với Hội liên hiệp Văn học – Nghệ thuật, tạo nên sự kết nối, đa dạng và sinh động trong công tác lý luận phê bình kiến trúc.
• Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quy hoạch – kiến trúc.
• Tăng cường kết hợp với các đơn vị công nghệ, vật liệu xây dựng nhằm tạo cầu nối về thông tin cho các KTS, nhà đầu tư, và nhà sản xuất vật liệu xây dựng.
• Đẩy mạnh hoạt động và triệt để khai thác trí tuệ của Hội đồng biên tập.
• Cải tiến phương thức trình bày Tạp chí song song với nâng cao chất lượng nội dung, từng bước tạo lập “bản sắc” của Tạp chí Kiến trúc – Hội KTS Việt Nam.
• Đưa trang web Tapchikientruc.com.vn vào hoạt động.
Ban biên tập Tạp chí Kiến trúc hy vọng tiếp tục nhận được sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Hội KTS Việt Nam, sự ủng hộ của các chi hội địa phương và sự cộng tác, hỗ trợ của đông đảo anh chị em trong giới nghề!
GS.TS.KTS Nguyễn Việt Châu
Tổng biên tập Tạp chí Kiến trúc
