Tại Lễ Khởi động Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo và Phát động Cuộc thi Thiết kế Không gian sáng tạo 2026 với chủ đề “Đánh thức không gian đô thị”, KTS. Hoàng Thúc Hào – Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam – đã chia sẻ những góc nhìn về vai trò của kiến trúc, sáng tạo và cộng đồng trong quá trình tái sinh các không gian đô thị. Đặc biệt, cuộc thi được kỳ vọng không chỉ tạo ra những ý tưởng thiết kế, mà còn mở ra những mô hình liên ngành, khả thi và có khả năng đi vào đời sống, góp phần hình thành mạng lưới không gian sáng tạo cho Hà Nội và lan tỏa tới các đô thị sáng tạo trên cả nước.
Trân trọng giới thiệu tới bạn đọc!
Hôm nay, chúng ta cùng nhau Khởi động một Chương trình có ý nghĩa với giới sáng tạo, giới nghề và cộng đồng: Chương trình phát triển hạ tầng sáng tạo và phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026. Chủ đề cuộc thi năm nay – “Đánh thức không gian đô thị” – có thể nói là một câu hỏi đau đáu từ lâu trong giới KTS, giới nghệ sỹ và cả hệ thống quản lý đô thị: Cách thức hiệu quả nào đánh thức những không gian đang “ngủ quên”? Và làm sao để sáng tạo không chỉ là sự trình diễn ngắn ngày, mà trở thành một “hạ tầng” bền vững, nuôi dưỡng, góp phần làm giàu có tâm hồn đô thị?
Từ năm 2019, Hà Nội gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO, chúng ta đã cùng nhau nỗ lực trong nhiều hoạt động tích cực. Nhưng thẳng thắn nhìn lại, nhiều không gian sáng tạo vẫn đang tồn tại như “ốc đảo” đơn lẻ, hoặc vẫn tự bơi giữa rào cản cơ chế, tài chính và mô hình vận hành. Nhiều di sản công nghiệp, nhà máy cũ, làng nghề hay những không gian công cộng vẫn đang “đứng yên”, dường như chờ đợi một chìa khóa đủ mạnh khai mở, tái sinh.
Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 mang một sứ mệnh khác.
Chúng ta không tìm kiếm những bản vẽ lý tưởng, chúng ta không chờ mong những câu chuyện, cách trình diễn trang trí cầu kỳ… Cái chúng ta tìm kiếm, cổ vũ là “Hành trình bền bỉ cùng nhau thúc đẩy, tôn vinh những cống hiến, những ý tưởng nhân văn”. Chính sự bền bỉ không mệt mỏi của mỗi chúng ta sẽ quyết định cho việc gieo trồng ý thức xã hội về đổi mới sáng tạo bền vững. Chỉ có nghị lực sáng tạo lâu dài mới đủ hình thành một nền tảng sáng tạo bền vững – Ở đó Kiến trúc, nghệ thuật, con người, di sản và tự nhiên đối thoại cộng sinh, công bằng, hạnh phúc.
Hướng tới mục tiêu cốt lõi này, cuộc thi đòi hỏi tư duy liên ngành hiệu quả:
- Chúng ta phải bảo tồn bằng sự thích ứng sáng tạo: Không đóng băng di sản, cần chuyển đổi những không gian, những nhà máy cũ, cơ sở dôi dư sau sáp nhập… thành bảo tàng sống, kết nối cộng đồng, có khả năng tự nuôi dưỡng và phát triển trong dòng chảy kinh tế đương đại, trở thành những trung tâm văn hoá sáng tạo truyền cảm hứng.
- Chúng ta hiển nhiên đặt cộng đồng vào trung tâm thiết kế: Một không gian sáng tạo chỉ thực sự sống khi người dân bản địa, người thợ thủ công làng nghề, hay những người bán hàng rong quanh đó tìm thấy sinh kế, tìm thấy niềm tự hào và gắn kết. Chúng ta học lẫn nhau, các nghệ sỹ, người dân cùng tạo động lực cho đổi mới, cảm hứng mới
- Chúng ta học hỏi, tìm kiếm cả mô hình quản trị: Đây là điểm mấu chốt. Các kiến trúc sư, nghệ sỹ, các bạn sinh viên tham gia cuộc thi lần này cần bắt tay với các nhà kinh tế, nhà đầu tư, các chuyên gia chính sách cùng giải bài toán vận hành. Một phương án thẩm mỹ tốt nhưng khó khả thi thì vẫn chỉ là một giấc mơ đẹp. Chúng ta cần những mô hình tự chủ, những giải pháp đối tác công tư (PPP), thực tế, tự nuôi sống không gian, không phụ thuộc ngân sách hay một nhà đầu tư độc quyền nào.
Hội Kiến trúc sư Việt Nam kỳ vọng cuộc thi là điểm tựa để giới nghề – đặc biệt kiến trúc sư trẻ và các bạn sinh viên – được chạm vào những “đề bài nóng” của thực tiễn đô thị, nông thôn. Cùng dấn thân, bước ra khỏi vỏ ốc văn phòng thiết kế trở về các làng nghề, đến với những bức tường cũ, những trạm biến áp, những gầm cầu để lắng nghe nhịp thở phố phường.
Chúng ta kỳ vọng những ý tưởng xuất sắc từ cuộc thi được chính quyền Thành phố Hà Nội đón nhận, thí điểm áp dụng, hiện thực hóa mục tiêu hình thành mạng lưới hạ tầng sáng tạo vững chắc cho Thủ đô giai đoạn 2026 – 2030.
Chúng tôi cũng kỳ vọng mô hình cuộc thi sẽ được tiếp cận trên phạm vi toàn quốc, đặc biệt là những thành phố đã ghi danh trong Mạng lưới thành phố sáng tạo của Unesco (Hội An, Đà Lạt, TP.HCM), thúc đẩy hệ sinh thái sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hoá, góp phần kiến tạo bản sắc của mỗi thành phố trong nền kinh tế tri thức số và kỷ nguyên AI.
Xin trân trọng cảm ơn sự đồng hành của UBND Thành phố Hà Nội, Sở Văn hóa Thể thao Hà Nội, văn phòng UNESCO tại Việt Nam và toàn thể cộng đồng sáng tạo đã luôn nỗ lực bền bỉ cùng nhau giữ lửa.
Chúc cuộc thi Thiết kế Không gian sáng tạo 2026 thành công – Chúc những sáng tạo của chúng ta thực sự chạm tới đời sống người dân, mang lại hạnh phúc, niềm vui, sự tin tưởng cho cộng đồng!
Xin trân trọng cảm ơn!
© Tạp chí Kiến trúc
