Đào tạo KTS tại các tỉnh miền Nam Trung Bộ

Trong những năm gần đây (khoảng 10 năm trở lại), hệ thống và số lượng các trường Đại học ở nước ta phát triển rất lớn, là nguồn lực mới của đất nước trong giai đoạn kinh tế tri thức, với những thuận lợi và không ít vấn đề được đặt ra. Riêng các cơ sở đào tạo KTS hiện nay, không chỉ có ở 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP HCM như truyền thống, mà đã hoạt động ở nhiều địa phương, trong đó có Khoa Kiến trúc tại trường Đại học Xây Dựng Miền Trung.

Từ năm 1996, do sự liên kết đào tạo giữa Đại học Kiến trúc Hà Nội với trường Trung học Xây dựng số 6 tại Tuy Hòa, trường đã cung cấp được cho địa phương hàng trăm KTS và kỹ sư xây dựng, hiện đang hoạt động tốt trong thực tiễn quản lý đô thị cũng như Xây dựng và Kiến trúc trên địa bàn Nam Trung Bộ. Việc đào tạo tại chỗ vừa đáp ứng được yêu cầu cán bộ tại địa phương rất kịp thời, vừa góp phần nâng cao dân trí ở địa phương và xây dựng được lực lượng nhân lực phát triển bền vững. Đến nay, trường Đại học Xây Dựng Miền Trung vẫn đang tiếp tục đào tạo KTS trên cơ sở tự lực là chính, đồng thời với sự hỗ trợ của các cơ sở đào tạo lớn và của Hội KTS Việt Nam, do đó ngoài những vấn đề chung còn có những điều kiện và yêu cầu riêng cần giải quyết.

Một số hoạt động của Thầy trò Khoa Kiến trúc – Trường Đại học Xây Dựng Miền Trung

Với những nỗ lực không ngừng, chú trọng nội dung “Sáng tạo trong việc dạy và học nghề Kiến trúc”, nhà trường đã có những chủ trương cũng như kế hoạch thực hiện định hướng ngành Kiến trúc trong nhà trường thực hiện các hướng đi lớn như sau:

1. Phát huy Tính sáng tạo trong dạy và học Kiến trúc:

Tính sáng tạo luôn gắn với tri thức “Chân – Thiện – Mỹ” và trách nhiệm xã hội của KTS, vì vậy, việc khơi gợi và xây dựng lòng yêu nghề cũng như sự hiểu biết và trân trọng văn hóa địa phương, bản sắc dân tộc, đồng thời với việc rèn luyện các kỹ năng hiện đại là một việc cần làm trong dạy và học kiến trúc. SV Kiến trúc Trường Đại học Xây Dựng Miền Trung có tỉ lệ khá cao là con em dân tộc thiểu số nên có điều kiện thuận lợi để thực hiện ý tưởng này, hy vọng sẽ đào tạo được những “nghệ nhân kiến trúc” thành công trong sáng tác giống như các nghệ sĩ Tây Nguyên và người Chăm đã có nhiều sáng tạo trong lĩnh vực ca nhạc, hội họa, thi ca…

2. Vai trò của người thầy trong quá trình học Kiến trúc:

Khác với các ngành khác, người thầy Kiến trúc đồng thời còn là “huấn luyện viên”, tương tự như các ngành văn hóa và thể thao, vì vậy ảnh hưởng của người thầy đối với kết quả học tập của KTS tương lai rất rõ nét. Trong việc dạy và học Kiến trúc thường có 2 cách: Thầy dạy trò theo từng bài riêng và thầy dạy trò theo suốt quá trình học. Theo cách thứ nhất, SV được học qua nhiều thầy, nhiều bộ môn chuyên sâu, có điều kiện để tiếp thu và lựa chọn được nhiều dạng kiến thức và phong cách làm việc, nhưng tính tiếp nối và kế thừa trong quá trình giữa thầy và trò không được thực hiện. Theo cách thứ hai, SV được theo thầy liên tục qua nhiều đồ án (học theo xưởng thiết kế) hoặc SV có tham gia thiết kế thực tiễn với thầy sẽ có điều kiện nâng cao dần và bổ sung các kỹ năng cần thiết theo thời gian. Cả 2 cách nói trên đều có những tác dụng tốt và cả những hạn chế tùy theo điều kiện cụ thể của từng trường. Riêng đối với các trường như Đại học Xây dựng Miền Trung có thể áp dụng mô hình học theo xưởng và phân công các bộ môn và từng thầy phụ trách các nhóm SV theo suốt quá trình học.

Ngoài các đồ án theo chương trình học, vai trò của người thầy Kiến trúc trong đào tạo còn thể hiện rõ qua các cuộc thi thiết kế, ý tưởng, các công trình Nghiên cứu khoa học, và các hoạt động nghề nghiệp thực tiễn. Đã có nhiều SV và nhóm SV nước ta đạt giải thưởng cao tầm quốc tế và trong nước, trong đó có vai trò rất lớn trong việc cổ vũ và dẫn dắt của người thầy.

3. Về phương pháp giảng dạy, học và thực hành kiến trúc:

Đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều hội thảo và ý kiến công luận về việc dạy và học nghề Kiến trúc, trong đó toát lên tinh thần cổ súy và đòi hỏi sự đổi mới, nâng cao tính sáng tạo để đáp ứng yêu cầu sôi động của thực tiễn phát triển đất nước. Nhiều trường đào tạo KTS đã và đang đổi mới chương trình và phương pháp đào tạo, dựa vào phong trào cải cách giáo dục nói chung và đặc điểm điều kiện đặc thù của cơ sở nói riêng. Vì vậy, hiện nay phương pháp và quan điểm đào tạo khá đa dạng, không thể và không nên áp dụng chung một cách cứng nhắc.

Tuy nhiên, mục tiêu và chất lượng đào tạo hiện nay và trong tương lai đều là hướng tới hội nhập với quốc tế và khu vực, do đó từng trường phải chú trọng tới nguồn nhân lực và những hạn chế của mình, linh hoạt và hợp lý khi sử dụng các phương pháp đào tạo KTS, đồng thời có quan hệ tốt với các trường khác để trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật… nhằm tạo nên một hệ thống như CLB các trường đào tạo KTS do Hội KTS Việt Nam tổ chức, có tác dụng tích cực cho công tác đào tạo KTS thời gian qua.

Trong năm 2017, trường Đại học Xây dựng Miền Trung đã tổ chức bảo vệ thành công cho 38 SV kiến trúc khóa D12 là khóa KTS đầu tiên đào tạo tại Tuy Hòa. Thời gian làm đồ án tốt nghiệp từ tháng 3 đến tháng 7 năm 2017 với sự phối hợp của các thầy đến từ trường Đại học Kiến trúc Hà Nội tham gia hướng dẫn. Lễ bảo vệ thành công với các đồ án tốt nghiệp được hội đồng đánh giá cao đáp ứng được các nhu cầu thực tiễn phát triển của địa phương.
Nhận thức rõ tầm quan trọng của các vấn đề trong đào tạo KTS, thầy và trò trường Đại học Xây Dựng Miền Trung luôn có nhiều trăn trở, nhiều mong muốn về việc vừa nâng cao trình độ theo hướng hiện đại của thế giới, vừa phát huy được bản sắc văn hóa dân tộc của địa phương, vì vậy rất hoan nghênh và đón chờ các ý kiến đóng góp từ các hội thảo chuyên đề, các chuyên gia trong lĩnh vực đào tạo KTS từ Câu lạc bộ các trường đào tạo KTS về Sáng tạo trong dạy và học nghề Kiến trúc.

TS. KTS TRỊNH HỒNG VIỆT
Trường Đại học Xây Dựng Miền Trung

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến Trúc số 8/2017)