Hội nhập Đón nhận tất yếu và Thách thức

Tổng giám đốc Công ty Tư vấn Kiến trúc Xây dựng TT-As (TT Associates)

chan dung le truongNgay bên lề Hội thảo Gặp gỡ Mùa thu 2015 “Hành nghề Kiến trúc và hội nhập quốc té” và Lễ trao Chứng nhận KTS ASEAN, TCKT đã có cuộc trao đổi với KTS Lê Trương – Tổng giám đốc Công ty TTAS về những khó khăn, thách thức của KTS trong hành nghề thời kỳ hội nhập. Hy vọng rằng, bằng sự đồng lòng và quyết tâm của giới nghề, hội nhập sẽ tạo thêm động lực để các nhà quản lý, chuyên môn, các KTS cùng thay đổi nhận thức, trang bị thêm hành trang để giới KTS tự tin thể hiện trình độ và tài năng của mình.

P/V: Là một trong những KTS đầu tiên được phong danh hiệu KTS Asean, xin ông cho biết điều này sẽ giúp ích như thế nào trong công việc hiện nay của Ông?

KTS Lê Trương: Vài năm về trước, trong một hội thảo Quốc tế, tôi có nghe một diễn giả nhắc đến danh hiệu KTS Asean nhưng sau đó tôi cũng lãng quên. Gần đây, do thực tế công việc thường xuyên tiếp xúc với bạn bè, đối tác nước ngoài nên thông tin lại được nhắc đến. Hồ sơ của tôi được thông qua một quy trình đánh giá và được Hội đồng KTS Asean phong tặng danh hiệu KTS Asean, viết tắt là AA.
Tôi vui vì một quá trình làm nghề đã được ghi nhận. Và trong đó một tiêu chí khá quan trọng là sự ghi nhận những cố gắng của chúng tôi cho quá trình tiếp nhận thường xuyên có hệ thống các thông tin khoa học, công nghệ của Quốc tế trong lĩnh vực Kiến trúc, Xây dựng.
Với danh hiệu KTS Asean (AA), tôi thêm tin tưởng rằng những công việc mà mình đã và đang làm là đúng và cần thiết. Tương lai không xa của sự hội nhập sâu, rộng trong các lĩnh vực, chúng tôi sẽ có những thuận lợi và vững tin hơn cho sự phát triển của doanh nghiệp mình ở trong và ngoài nước.

ky ket ttas

P/V: Ông có thể chia sẻ nhận xét về môi trường hành nghề kiến trúc hiện nay? Những cơ hội và thách thức của giới KTS?

KTS Lê Trương: Nhìn tổng thể, công việc của chúng tôi đang làm bị chi phối bởi Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu, Luật Bản quyền và tương lai là Luật KTS. Trong thực tế, nghề thiết kế Kiến trúc là một nghề có nguy cơ cao bởi sự mong manh của ranh giới giữa đúng và sai, giữa đẹp và xấu, giữa đắt và rẻ… Và rất khó có Luật nào bảo vệ được chất xám tiêu tốn của KTS. Hiểu sâu xa, âu cũng tại nền tảng văn hóa, sự nhận thức của con người và cả sự khó khăn của nền kinh tế đã làm cho hầu hết các KTS hành nghề phải chấp nhận “Luật chơi” vốn có để tồn tại.
Trong thời gian qua, các quy định của Luật, các nghị định, thông tư có liên quan đến công tác tư vấn đã gây rất nhiều điều bất hợp lý và cản trở cho sự phát triển. Ví dụ: đối với một công trình Kiến trúc, chỉ có thể là thi tuyển chứ không thể là đấu thầu để chọn ra phương án tốt nhất. Hoặc cấu trúc của chi phí thiết kế concept và giải pháp kỹ thuật (Basic design) chỉ chiếm khoảng 15% tổng chi phí thiết kế công trình là quá bất hợp lý. Và hơn nữa, nếu dừng ở đó thì tên KTS tác quyền sẽ không có cơ hội để sống sót cho đến khi công trình hoàn tất.
Về giá thiết kế: Mặc dù Hội KTS Việt Nam đã có nhiều hội thảo chuyên đề về vấn đề này, nhưng những năm gần đây, sự thay đổi giá thiết kế có chiều hướng không tích cực, đặt biệt là các Dự án do Chủ đầu tư Việt Nam thực hiện. Một con số ta dễ so sánh, đó là phí thiết kế công trình ở Việt Nam mà các KTS được hưởng hiện nay chỉ bằng 1/5 ÷1/8 phí thiết kế theo thông lệ Quốc tế. Bên cạnh đó, do sự cạnh tranh không lành mạnh nên con số đó thậm chí có thể kéo xuống bằng 1/10.
Theo đánh giá chung, chi phí thiết kế của 5 năm trở lại đây có hệ số giảm từ 0.7 ÷ 0.8 (giảm 20% ÷ 30%). Điều này phản ánh một phần của thị trường thiếu lành mạnh và chưa phát triển.
Một xã hội văn minh, tiến bộ thì những giá trị có tính sáng tạo phải ngày càng được cải thiện, những người làm sáng tạo có quyền được hưởng một cách thỏa đáng những giá trị từ những sản phẩm của họ làm ra.
Theo nhận định của tôi, khoảng 10 năm nữa thị trường thiết kế mới có thể bắt đầu tăng trưởng. Hy vọng một cơ chế, chính sách được xây dựng bởi những con người có tầm nhìn và sự hiểu biết đầy đủ, thực tế hơn, các Chủ đầu tư sẽ dần bừng tỉnh sau những bài học đắt giá do nhìn nhận méo mó về phạm trù này.

ttassketch

ctrinhttas

P/V: Với nhiều năm làm việc và hợp tác Quốc tế trong lĩnh vực tư vấn thiết kế, Ông có thể cho biết những kinh nghiệm để giới KTS hội nhập trong thời kỳ hiện nay?

KTS Lê Trương: Những điều tôi đề cập ở trên là một thực tế đau lòng và rất đáng phải suy nghĩ. Sự chênh lệch về mọi mặt giữa thị trường thiết kế trong nước và quốc tế là quá xa. Tôi phải dùng từ “Thị trường” bởi nó hàm chứa rất nhiều yếu tố để tạo nên.
Một đất nước đang tạo dựng và phát triển như Việt Nam quả thật là một môi trường hứa hẹn và tiềm năng cho các Nhà đầu tư và giới KTS Việt Nam. Một số công ty, gương mặt KTS đã có những cống hiến tốt và trách nhiệm cho đất nước trong những năm qua, nhưng quả thật con số đó còn rất khiêm tốn.
Không lâu nữa, chúng ta sẽ phải đối mặt với Luật lệ quốc tế, với những đối thủ vượt trội. Sự đối đầu với họ là điều bất lợi cho các KTS Việt Nam nhưng đồng thời cũng là cơ hội và thách thức. Chúng ta có thể song hành cùng họ một cách tự tin khi chúng ta đủ kiến thức, đủ tiềm lực và ý chí.
Người Nhật trong quá trình hợp tác tại những thị trường khác nhau có nhận xét rằng: Chỉ cần so sánh giữa Trung Quốc và Việt Nam cũng rất khác nhau. Đó là tính kỷ luật, sự cầu thị và khả năng quản trị, kiểm soát doanh nghiệp ở Việt Nam còn rất hạn chế. Họ rất muốn dịch chuyển sự hợp tác từ Trung Quốc sang Việt Nam nhưng thực tế lại gặp nhiều rào cản như trên.
Hội nhập – sự đón nhận tất yếu và đầy thách thức. Trong vài năm tới là thời gian để chúng ta sẵn sàng cho một giai đoạn mới mà bắt buộc chúng ta hoặc đổi mới hoặc không tồn tại. Sự vận động một cách tích cực đối với năng lực làm nghề, các kỹ năng cần có, trang bị phương tiện và đặc biệt là Quản trị doanh nghiệp là trách nhiệm của những KTS chúng ta. Hội nhập sẽ đem lại sự bình đẳng hơn, là cơ hội cho những giá trị thật, nghiêm túc và minh bạch.
Những doanh nghiệp Quốc tế khi hoạt động trên mảnh đất này luôn ở vị trí thượng phong nhưng không phải là tất cả. Chúng ta có thể tạo dựng tư thế bằng chính trí tuệ và tầm vóc của mình và đó cũng là một mục tiêu để giới KTS chúng ta hướng tới.
Sự dẫn dắt của những người lãnh đạo doanh nghiệp là vô cùng quan trọng để chúng ta có thể đi đúng hay sai, nhanh hay chậm.

P/V: Một số đề xuất của Ông để tạo điều kiện tốt hơn cho hoạt động của giới KTS hiện nay?

KTS Lê Trương: Xoay quanh những vấn đề vừa trao đổi, đó là những vấn đề rất cụ thể và thiết thực cần được cải thiện. Chúng tôi mong những động thái của Hội KTS Việt Nam cũng rất cụ thể, thiết thực và đi đến tận cùng. Đó là những hỗ trợ quý báu đối với giới KTS để phần nào làm lay chuyển sự trì trệ bấy lâu nay của tư duy và của cả hệ thống các quy định pháp lý còn chưa phù hợp.

P/V: Xin trân trọng cảm ơn Ông!

 KTS Lê Trương-Tổng Giám đốc Công ty TT-As

Thực hiện :Thanh Hương

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 11 -2015 )

—————————————————————————————————————————————————————–

DIỄN ĐÀN KIẾN TRÚC SƯ HỘI NHẬP

kts khuong van muoiKhông phải dễ dàng để sử dụng được “chiếc vé” KTS ASEAN
KTS Khương Văn Mười
Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam : “KTS Asean là thành viên Hội KTS Châu Á, được đứng chủ trì thiết kế công trình trên tất cả các quốc gia Châu Á.Có thể nói, những KTS Việt Nam được vinh danh KTS Asean là một vinh dự. Để KTS ra nước ngoài đảm nhận thiết kế công trình đòi hỏi nhiều yếu tố như: Ngoại ngữ, tài chính, luật lệ của nước sở tại, ngoài ra, còn phải nắm được các tác phong làm việc của quốc gia đó, phải có mối quan hệ chặt chẽ với đối tác… Đó là chuỗi những yếu tố liên quan để có thể sử dụng được “chiếc vé” – KTS Asean.”

chan dung le truong

Hội nhập đón nhận tất yếu và thách thức.
KTS Lê Trương
-Tổng Giám đốc Công ty TT-As: “Nhìn tổng thể, công việc của chúng tôi đang làm bị chi phối bởi Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu, Luật Bản quyền và tương lai là Luật KTS. Trong thực tế, nghề thiết kế Kiến trúc là một nghề có nguy cơ cao bởi sự mong manh của ranh giới giữa đúng và sai, giữa đẹp và xấu, giữa đắt và rẻ… Và rất khó có Luật nào bảo vệ được chất xám tiêu tốn của KTS. Hiểu sâu xa, âu cũng tại nền tảng văn hóa, sự nhận thức của con người và cả sự khó khăn của nền kinh tế đã làm cho hầu hết các KTS hành nghề phải chấp nhận “Luật chơi” vốn có để tồn tại.

DSC_1693Nhập và Xuất trong Hội nhập Quốc tế.
KTS Nguyễn Trường Lưu
-Chủ tịch Hội KTS TP Hồ Chí Minh: “Nghĩ rằng, cái hành nghề KTS để hội nhập được với quốc tế, thì hãy hội nhập trước hết cái thông lệ hành nghề KTS của quốc tế, mà cụ thể là mình phải có: Luật Kiến trúc sư hay Luật Hành nghề Kiến trúc. Mong rằng sớm được Quốc hội thông qua Luật Hành nghề kiến trúc.”

torsten illgenLàm kiến trúc ở Việt Nam – Dưới góc nhìn của một KTS nước ngoài.
KTS Torsten Illgen
Chủ tịch Công ty TNHH Inros Lackner Việt Nam: ” Làm thế nào để thay đổi theo hướng cải thiện nghề nghiệp của các KTS trong những năm tới, trên lộ trình hướng tới một nền văn hóa kiến trúc Việt Nam mang tính quốc tế cao. Chắc chắn, không chỉ có yếu tố thị trường hay là các văn phòng KTS cần đóng một vai trò tích cực hơn, mà còn có cả cơ quan lập pháp, cơ quan phải có trách nhiệm quy định về thiết kế phí, thi hành luật bản quyền, tổ chức các cuộc thi tuyển phương án kiến trúc và ban hành tiêu chuẩn xây dựng… “.