Sau khi hòa bình được lập lại và thống nhất đất nước, TP HCM đã thu hút một lượng lớn dân cư từ các vùng miền về sinh sống khiến cho Thành phố không thể đáp ứng được nhu cầu nhà ở cũng như các công trình phúc lợi công cộng. Sự gia tăng dân số với mật độ cao tập trung ở hai bên kênh rạch, hai bên tuyến đường giao cửa ngõ vào thành phố, tại các vùng đất trống đã hình thành nên các khu ổ chuột có điều kiện sống thấp, không an toàn,và nảy sinh nhiều tệ nạn an ninh, xã hội phức tạp…
Công viên Celadon – Tân Phú
Đến thời mở cửa và phát triển kinh tế thị trường, Thành phố đón nhận một lượng lớn vốn đầu tư của Nhà nước và các tập đoàn kinh tế đã tạo đà xây dựng nhiều công trình quan trọng như trường học, bệnh viện, trung tâm thương mại, công trình đền ơn đáp nghĩa (tượng đài – đền thờ)…dần từng bước nâng cao đời sống nhân dân. Đồng thời, Thành phố cũng luôn xác định cần nâng cấp và đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật như điện nước, môi trường, cây xanh cảnh quan đô thị, và đặc biệt, cải tạo các khu ở xệp xệ, xuống cấp nhằm mục đích cải thiện chất lượng sống trong đô thị, tạo dựng cảnh quan Thành phố văn minh, hiện đại và trong lành.
Trong công cuộc xây dựng và phát triển đô thị, Thành phố luôn tin tưởng và coi trọng Hội KTS TP HCM như một cơ quan tư vấn có uy tín về chuyên môn trong lĩnh vực kiến trúc và quy hoạch, tham vấn và phối hợp với các Sở Ban Ngành để các dự án được đầu tư xây dựng đảm bảo các tiêu chí về kỹ thuật, và chất lượng, cũng như đáp ứng xu thế phát triển chung.
Từ đó, Hội đồng Kiến trúc Quy hoạch Thành phố đã được thành lập, có chức năng tham mưu cho UBND xem xét và thẩm định các dự án. Thành viên của Hội đồng đa số là Kiến trúc sư (thành viên của Hội KTS Thành phố) và Chủ tịch Hội KTS TP là Phó chủ tịch Hội đồng. Ngoài ra, Chủ tịch Hội KTS Thành phố đều được tham dự với tư cách ủy viên trong các Ban chỉ đạo, Hội đồng nghệ thuật, Hội đồng thẩm định (được quyết định bởi UBND thành phố) hoặc Hội đồng Khoa học xét duyệt các đề tài nghiên cứu khoa học thuộc lãnh vực quy hoạch, xây dựng. Các Sở – Ban – Ngành khi có các dự án liên quan đến lĩnh vực kiến trúc và quy hoạch đều mời Hội KTS TP tham gia đóng góp ý kiến trong quá trình nghiên cứu, trước khi trình lên Uỷ ban. Chính vì vậy, Hội KTS Thành phố đã trở thành một cơ quan có uy tín về chuyên môn, đã góp sức với Thành phố trong công tác phản biện nghề nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng các đồ án kiến trúc trên địa bàn Thành phố.
Xu hướng phát triển Kiến trúc Xanh, phát triển bền vững luôn là chủ trương quan trọng của Thành phố, đã được quán triệt qua nhiều thế hệ lãnh đạo. Nhận thức được trách nhiệm của mình, lãnh đạo Hội đã tích cực tham gia nghiên cứu, góp ý trong các buổi họp xét duyệt thẩm định đồ án và yếu tố Xanh luôn được quan tâm chú trọng trong quá trình nghiên cứu và tiếp tục chia sẻ trách nhiệm với các đơn vị tư vấn trong triển khai thực thi công trình. Với bối cảnh là Thành phố dân số đang phát triển quá nhanh, Hội KTS đã có nhiều đóng góp quan trọng trong các giải pháp cải tạo và từng bước xây dựng được môi trường trong lành, cảnh quan sạch đẹp cho cộng đồng cư dân. Tại các khu vực nhà ổ chuột phát triển tự phát dọc theo kinh rạch và trục giao thông cửa ngõ như Kinh Tẻ, kinh Nhiêu Lộc Thị Nghè và Kinh Tân Hoá Lò Gốm, Rạch Phan Văn Hân – Bình Thạnh, trục đường xa lộ Hà Nội,
Thành phố đang từng bước tổ chức chỉnh trang tạo dựng lại khu ở mới như ở Quận 4, Khu Miếu Nổi, Quận 8, Quận 6, Quận Tân bình và Quận Phú Nhuận…
Tại các dự án tái định cư hay tại các khu đô thị mới, chỉ tiêu mật độ diện tích cây xanh được xem như là một tiêu chí quan trọng hàng đầu. Khu Nam Sài Gòn mà trong đó có Phú Mỹ Hưng là một dự án thành công nhất về tạo dựng các không gian xanh, tiếp đó là các dự án như Khu Đô thị mới Thủ Thiêm, Tây Bắc Củ Chi, Khu Dân cư mới ở Bình Chánh cũng đã có nhiều giải pháp tổ chức không gian có nhiều mảng xanh và không gian sinh hoạt cộng đồng với đầy đủ công trình tiện ích.
Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo Thành phố và công tác tuyên truyền đến đông đảo nhân dân, nhận thức về Kiến trúc Xanh trong cộng đồng đã có nhiều biến chuyển tích cực. Trước kia, người dân chỉ lo làm sao có chỗ ở thì nay họ đã quan tâm hơn đến môi trường sống, trong nhà đã xuất hiện cây xanh, hồ cảnh, đưa môi trường thiên nhiên vào trong nhà. Các công trình ngân sách nhà nước nhất là các công trình phục vụ lợi ích công cộng cũng như các công trình do các doanh nghiệp làm chủ đầu tư đã chú trọng và dành một phần kinh phí thích đáng cho việc xây dựng các tiêu chí kiến trúc xanh cho công trình.
Trên các trục đường vào Thành phố, các không gian công cộng đều được quan tâm chăm sóc, chọn loại cây phù hợp với khí hậu, địa hình, vừa tạo cảnh quan đẹp, vừa đảm bảo an toàn. Đường Hoa Nguyễn Huệ, Hội chợ triển lãm cây kiểng và hoa trong Công viên Tao Đàn mỗi năm vào dịp tết là những thành công đáng tự hào trong việc sáng tạo không gian nghệ thuật có giá trị thẩm mỹ cao và đã trở thành thương hiệu lan tỏa dần đến các địa phương khác.
Trong tương lại gần, khi các dự án Khu Đô thị Mới Thủ Thêm, Khu Tân Cảng, Khu Ba Son, Khu Cảng Sài Gòn được hình thành và Trục đường Tôn Đức Thắng được thực hiện chắc chắn diện mạo thành phố sẽ đậm những màu xanh tô đẹp bản sắc đặc trưng của Thành phố sông nước – Thành phố mang nặng nghĩa tình, vinh dự tự hào mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
KTS Khương Văn Mười
