“Buông” là trạng thái thả mình trong thinh không – “Khi đó bạn đơn giản tồn tại, không làm gì, lặng im và hoa cỏ tự nó mọc lên. Bạn tận hưởng tiếng hót của chim chóc, màu xanh của cây cối, màu sắc đa chiều, phiêu diêu của hoa. Bạn không phải làm gì để có kinh nghiệm tồn tại. Trong trạng thái thanh bình này bạn đi vào sự hoà điệu nào đó với âm nhạc đang bao quanh. Bạn bỗng nhiên trở nên nhận biết về cái đẹp của mặt trời.Trên thế giới này có hàng triệu người chưa bao giờ tận hưởng được vẻ đẹp của mặt trời lặn, cũng như chưa bao giờ tận hưởng vẻ đẹp mặt trời mọc.”- Osho

BUÔNG nằm cuối một con ngõ nhỏ giữa làng hoa Quảng Bá. Ở đây không còn hoa, người ta dời cỏ cây đi để chen vào đó những ngôi nhà san sát không khoảng thở và mất cả nơi trú ngụ cho chim chóc hay lũ côn trùng nhỏ xíu. BUÔNG khép mình và ôm trong lòng những ngày tháng yên bình để trở về với tự thân.

BUÔNG là tên mà KTS Lê Lương Ngọc đặt cho công trình của mình. Cảm nhận đầu tiên về BUÔNG – Có một chút kỳ lạ và thô ráp nhưng lại chứa đựng những ý nghĩa đặc biệt. Buông thực ra có hai nghĩa. Ý nghĩa đầu tiên là Buông rèm. Công trình ở lớp vỏ là những viên bê tông chồng xếp như một tấm mành bao quanh công trình. Để thể hiện rõ điều này hơn ở lối vào, lớp bao che được kéo ra như khi người ra vén một tấm rèm. Trong những ngôi nhà người Việt xưa, trước nhà đều có những tấm liếp hay rèm để che nắng. Ở BUÔNG cũng vậy, KTS làm theo lối truyền thống để giảm đi lượng nhiệt và bức xạ, đồng thời điều chỉnh tốc độ gió vào công trình, giúp làm mát vào mùa hè và cản gió Đông Bắc vào mùa Đông. Lớp rèm của BUÔNG che bớt những góc nhìn trực diện, đồng thời giúp chủ nhân ngôi nhà tận hưởng không gian xanh bên trong trọn vẹn hơn. Một câu hỏi bất chợt đến với tôi: Liệu có quá lãng phí khi sử dụng nhiều bê tông đến vậy để thể hiện cấu trúc này không? – Câu trả lời mà tôi nhận được: Đúng là một sự lãng phí, nhưng theo một cách hoàn toàn khác: KTS Lê Lương Ngọc đã thu gom và tận dụng vật liệu thí nghiệm bỏ đi của một trạm trộn bê tông gần đó trong 6 tháng. Việc làm này làm chúng ta hiểu mình đã lãng phí trong những hành vi thường ngày của chúng ta đến mức nào.

Không gian xanh trong lõi công trình

Ý nghĩa thứ hai của tên công trình chính là Buông bỏ, cũng là ý nghĩa xuyên suốt của ngôi nhà. BUÔNG cắt bớt những quan tâm xung quanh và hướng sự tập trung vào chính mình. Bên trong lớp bao che là một khối trụ tròn cao bốn tầng chứa các không gian sinh hoạt. Các sàn của hình trụ này được treo bởi các dầm và cột nằm ở lớp vỏ phía ngoài. Các khoảng không gian hình tròn với tường kính mở ra các phía để cảm nhận rõ sự thay đổi của mặt trời. Qua “lăng kính” đặc biệt này, ta có thể cảm nhận được rõ nét nhất vẻ đẹp trong chuyển động của mặt trời qua mỗi khoảng thời gian khác nhau, vào những mùa khác nhau; tạo nên một cơ hội để con người vận động tự do theo nhịp điệu ánh sáng và hòa mình với không gian xung quanh. Ngoài ra, nhờ sự phản xạ âm thanh và ánh sáng, mỗi thành viên trong ngôi nhà có thể lắng nghe và cảm nhận nhau được nhiều hơn.

Cấu trúc vỏ ngoài như buông một tấm rèm


Nơi khu đất ngày xưa vốn dĩ đầy cây cỏ, chim chóc và côn trùng sinh sống, giờ đây cấu trúc lớp vỏ chỉ toàn là những khối bê tông kín đặc tạo ra nhiều khe hở để cỏ cây phát triển và là nơi cho côn trùng nhỏ trú ngụ. Lớp vỏ dễ chịu với cây xanh cả BUÔNG cũng khuyến khích những ngôi nhà hàng xóm để tạo những khoảng cách nhất định để cùng tận hưởng không gian xanh chung và giúp thông gió cho công trình được tốt hơn. BUÔNG góp một phần nhỏ cải tạo môi trường sống xung quanh và lan tỏa tinh thần của công trình đến với mọi người. Và thực ra, ai có thể không động lòng nếu giữa một đêm Hà Nội bỗng nghe trong không gian có một tiếng dế kêu?

KTS Lê Oanh Ngọc
Ảnh trong bài: Nhiếp ảnh gia Oki Hiroyoky
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 01-2018)