Công viên bốn mùa – Cuộc đối thoại cùng thiên nhiên: Giải Bạc Giải thưởng kiến trúc quốc gia 2024 – 2025

Với những nghiên cứu ứng dụng phương pháp thiết kế không gian công cộng, dựa trên sự thấu hiểu và tôn trọng bối cảnh tự nhiên, Công viên Bốn Mùa do PLA Studio thiết kế vừa vinh dự được trao Giải Bạc Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2024–2025. Nằm trong tổng thể Khu đô thị Ecopark, dự án đặt ra mục tiêu rõ ràng: Mang đến một không gian xanh hiệu quả, đáp ứng nhu cầu của cư dân, đồng thời tạo ra những trải nghiệm độc đáo để kết nối con người với thiên nhiên.

Ý tưởng cốt lõi của thiết kế công viên xuất phát từ một ý niệm giản đơn nhưng tinh tế: Thiên nhiên không bao giờ ngừng chuyển mình và con người cũng vậy!. Các KTS mong muốn tạo ra một nơi chốn mà người ta có thể quay lại nhiều lần trong năm, mỗi lần đến lại được đón nhận bởi “Một gam màu khác, một mùi hương khác, một cảm xúc khác” – Đó không phải là một không gian tĩnh, mà là một thực thể sống động, biến chuyển cùng bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông.

Để hiện thực hóa ý tưởng, các KTS đã tuân thủ các nguyên tắc thiết kế đồng bộ. Trước hết, cần “Tác động ít nhất có thể vào hiện trạng”. Vì vậy, thay vì san lấp hay giải phóng mặt bằng trên quy mô lớn, đội ngũ thiết kế đã chủ động đề xuất giữ lại tối đa địa hình và cây xanh sẵn có. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm thiểu chi phí mà còn bảo tồn được hệ sinh thái và nét đặc trưng vốn có của khu đất.

Từ nguyên tắc trên, các giải pháp thiết kế được hình thành một cách tự nhiên. “Đường nét thiết kế uốn lượn, hài hòa, nương theo tự nhiên và cây cối” không phải là một lựa chọn hình thức ngẫu nhiên, mà là kết quả trực tiếp của việc bố trí các tuyến đường đi bộ nép mình theo địa hình và len lỏi qua các cụm cây xanh. Điều này tạo ra một mạng lưới giao thông hữu cơ, khuyến khích người đi dạo khám phá không gian một cách chậm rãi.

Về vật liệu, dự án thực hiện theo nguyên tắc: Hoàn toàn dùng vật liệu tự nhiên, chú trọng tương tác giữa con người với thiên nhiên. Các vật liệu như đá, gỗ được lựa chọn và xử lý để giữ lại vẻ thô mộc, gần gũi, đồng thời có khả năng chống chịu với thời tiết và hoà quyện với cảnh quan chung theo thời gian.

Đây là một quyết định có chủ đích nhằm tạo ra một công viên sinh thái, xanh, thân thiện với môi trường và bền vững.

Công viên Bốn Mùa không phải là một công trình kiến trúc công cộng được áp đặt lên bối cảnh, mà là một kiến trúc được sinh ra từ chính bối cảnh đó. Mỗi yếu tố, từ đường đi, vật liệu cho đến cây xanh, đều là một phần của một tổng thể hài hòa, nơi công năng sử dụng và trải nghiệm cảm xúc được cân bằng. Công trình là minh chứng cho thấy: Một không gian xanh thành công không chỉ đáp ứng nhu cầu sử dụng, mà còn có khả năng nuôi dưỡng cảm xúc và tâm hồn con người.

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 07-2025)