Trường sỹ quan chính trị: Nét vẽ từ tấm lòng

Kiến trúc quân đội là một phần của kiến trúc nước nhà, trong thời kì nào của đất nước cũng đều có sự góp mặt của KTS quân đội. Với trách nhiệm của mình, những người lính thiết kế miệt mài cống hiến, không ngừng sáng tạo nên những công trình góp phần xây dựng quân đội, xây dựng đất nước. Trước đây, khi nhắc đến kiến trúc quân đội, nhiều người thường liên tưởng đến tổ hợp các công trình mang đậm tính trang nghiêm, khuôn mẫu, kỷ luật cao. Vẫn còn đó “bóng dáng” của những đặc điểm nêu trên. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển kinh tế – xã hội, trong khoảng những năm trở lại đây, các tác phẩm của “kiến lính” đã có nhiều bước thay đổi, gắn liền với hình ảnh kiến trúc hiện đại, mềm mại, gắn kết hài hòa với thiên nhiên, con người. Tiêu biểu cho xu hướng kiến trúc đó là công trình Trường Sỹ quan Chính trị. Đây là công trình đã được các kiến trúc sư Viện Thiết kế Bộ Quốc phòng gửi gắm tâm huyết ngay từ khi lập Quy hoạch tổng mặt bằng.

Do nhiệm vụ của Nhà trường luôn có sự thay đổi cả về qui mô, hình thức và lưu lượng học viên, đáp ứng theo tình hình mới, mục tiêu quy hoạch đặt ra cần đáp ứng đồng bộ, hoàn chỉnh nhu cầu sử dụng của Trường trước mắt cũng như lâu dài; tôn trọng và gìn giữ không gian mặt nước cây xanh và địa hình tự nhiên hiện có, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tạo dựng không gian kiến trúc cảnh quan đẹp, bề thế xứng đáng với vị thế của Trường, và gắn kết với quy hoạch Thành phố Hà Nội trong xu thế phát triển hiện nay.

Với quy mô xây dựng lớn, tổng diện tích 42 ha, gồm 40 hạng mục công trình; các kiến trúc sư đã khéo léo lựa chọn giải pháp tổ chức quy hoạch theo phương pháp đường cong hướng tâm. Giải pháp tạo mối liên hệ phân khu rõ ràng giữa các chức năng. Khu vực trung tâm là khu chức năng chính, tập trung các công trình bao gồm: nhà hiệu bộ, giảng đường, hội trường – thư viện. Vành ngoài là chức năng phụ trợ: khu nhà ở cán bộ giáo viên, học viên, khu hậu cần kỹ thuật, khu huấn luyện thể lực, thể thao, khu nhà ở công vụ,… Các khu được liên kết bởi không gian sân vườn cây xanh giao cắt mềm mại, làm tăng tiện nghi sử dụng, giúp tổng thể công trình hài hòa, gần gũi hơn với thiên nhiên và con người. Tận dụng ưu thế về địa hình, xung quanh tiếp giáp mặt nước lớn, giải pháp quy hoạch đã kết hợp hài hòa với hồ điều hòa của khu vực tạo nên tổng thể kiến trúc cảnh quan thống nhất.

Bên cạnh giải pháp quy hoạch, kiến trúc công trình cũng được đầu tư nghiên cứu phù hợp với công năng sử dụng, hình khối gắn kết. Toàn bộ hệ thống các công trình có chiều cao và quy mô khác nhau, vì vậy đồng nhất sử dụng hình thức kiến trúc hiện đại, đường nét thiết kế mạnh mẽ, vững chắc, kết hợp sử dụng vật liệu giải pháp công nghệ: ốp gạch toàn bộ mặt dựng, lam chắn, hệ thống hành lang cầu có mái che…để công trình không chỉ sử dụng hiệu quả mà còn bền đẹp lâu dài.

Được xây dựng mới đồng bộ theo hướng hiện đại với quy hoạch chặt chẽ, tầng bậc, kiến trúc với hình khối đơn giản, gắn kết hữu cơ, có trọng tâm, điểm nhấn đã tạo được cảm xúc cho những người quản lý và sử dụng. Để nhận xét ngắn gọn về công trình, xin được mượn những dòng cảm xúc của Trung tướng, PGS, TS.Phạm Quốc Trung – nguyên Hiệu trưởng Trường sỹ quan Chính trị:

“Khuôn viên hôm nay hoàn mỹ bức tranh
Lấp lánh sao bay gợi trào cảm xúc
Kề bên tôi cùng chung câu hành khúc
Có bóng hình lính kiến trúc áo xanh
Những công trình đã ghi tạc tên anh
Trường tồn nơi đây theo dòng trôi thế kỷ
Nét vẽ chắt chiu từ tấm lòng trân quý
Mãi đậm cùng Trường Chính trị mai sau”

Những vần thơ giản dị nhưng là niềm động viên to lớn, món quà về tinh thần đầy ý nghĩa cho những người lính thiết kế đang trên con đường trăn trở tìm hướng đi bền vững, trường tồn.

Bùi Thùy Dung
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 03-2020)